Я иду в кино с другом. Мы пьём чай с лимоном. Она говорит с улыбкой.Idę do kina z kolegą. Pijemy herbatę z cytryną. Mówi z uśmiechem.
Przyimek с łączy się z narzędnikiem, gdy znaczy „razem z”. Odpowiada na pytania с кем? (z kim?) i с чем? (z czym?). Końcówki są te z artykułu Narzędnik: środek, zawód i orzecznik z быть/стать. To samo słowo с występuje też z dopełniaczem w znaczeniu „z, ze (powierzchni)”; to inne użycie (zob. Dopełniacz: pochodzenie i podstawowe przyimki (из, с, от, у, без, для)).
W skrócie: с + narzędnik = „z”. O osobę pytamy с кем? (с другом), o rzecz lub sposób с чем? (с лимоном, с улыбкой). Polskie „z” zwykle nie nazywa narzędzia, tak samo jak rosyjskie с: narzędzie stoi w narzędniku bez przyimka (Я пишу ручкой).
с кем?: robić coś razem
С + narzędnik nazywa osobę (lub zwierzę), która uczestniczy razem z nami:
- Я иду в кино с другом. (Idę do kina z kolegą.)
- Она живёт с родителями. (Mieszka z rodzicami.)
- Он работает с братом. (Pracuje z bratem.)
- Мы разговариваем с врачом. (Rozmawiamy z lekarzem.)
- С кем ты идёшь в кино? — С Анной. (Z kim idziesz do kina? – Z Anną.)
Wiele czasowników kontaktu i towarzystwa łączy się z с w ten sam sposób, na przykład разговаривать с, знакомиться / познакомиться с, встречаться с, дружить с i советоваться с:
- Я дружу с Олегом. (Przyjaźnię się z Olegiem.)
- Вчера мы познакомились с новой соседкой. (Wczoraj poznaliśmy nową sąsiadkę.)
мы с сестрой: „ja z siostrą”
Konstrukcję „ja i ktoś” Rosjanie często wyrażają jako мы с + narzędnik, podobnie jak po polsku „ja z siostrą”. Czasownik stoi w liczbie mnogiej, bo podmiotem jest мы, a rzeczownik po с jest w narzędniku:
- Мы с сестрой живём вместе. (Ja z siostrą mieszkamy razem.)
- Мы с тобой друзья. (Ty i ja jesteśmy przyjaciółmi.)
- Мы с братом любим футбол. (Ja z bratem uwielbiamy piłkę nożną.)
Zaimki po с
Po с zaimki stoją w narzędniku; ich formy są w artykule Zaimki osobowe w przypadkach zależnych (меня, мне, мной, о нём). Formy он, она, они dostają н- po przyimku:
| Mianownik | с + narzędnik |
|---|---|
| я | со мной |
| ты | с тобой |
| он, оно | с ним |
| она | с ней |
| мы | с нами |
| вы | с вами |
| они | с ними |
С zmienia się w со przed мной: ✅ со мной, nie ❌ с мной. Podobnie ✅ с ней, nie ❌ с ей, oraz ✅ с ними, nie ❌ с их.
с чем?: rzeczy, opis i sposób
Przy rzeczach с + narzędnik znaczy „zawierający, mający”: jedzenie i napoje oraz osoby lub miejsca z jakąś cechą:
- Я пью чай с лимоном. (Piję herbatę z cytryną.)
- Хочу кофе с молоком. (Chcę kawę z mlekiem.)
- Это бутерброд с сыром. (To kanapka z serem.)
- Вон та девушка с собакой — моя соседка. (Tamta dziewczyna z psem to moja sąsiadka.)
- Мы снимаем комнату с балконом. (Wynajmujemy pokój z balkonem.)
Przy rzeczowniku abstrakcyjnym с + narzędnik mówi, jak coś się robi. Przeciwieństwo, „bez”, to без + dopełniacz (чай без сахара), zob. Dopełniacz: pochodzenie i podstawowe przyimki (из, с, от, у, без, для):
- Я делаю это с удовольствием. (Robię to z przyjemnością.)
- Он слушает с интересом. (Słucha z zainteresowaniem.)
- Она говорит с улыбкой. (Mówi z uśmiechem.)
- Мы сделали это с трудом. (Zrobiliśmy to z trudem.)
Formy narzędnika po с
Końcówki to -ом / -ем (rodzaj męski i nijaki), -ой / -ей / -ью (rodzaj żeński) i -ами / -ями (liczba mnoga); przymiotniki mają -ым / -им, -ой / -ей, -ыми / -ими:
| Mianownik | с + narzędnik |
|---|---|
| друг, брат | с другом, с братом |
| сестра, подруга | с сестрой, с подругой |
| семья, Мария | с семьёй, с Марией |
| мать, дочь | с матерью, с дочерью |
| друзья, родители | с друзьями, с родителями |
| новый друг | с новым другом |
| моя сестра | с моей сестрой |
| лимон, молоко | с лимоном, с молоком |
| студент, все | со студентом, со всеми |
С zmienia się w со przed мной i często przed wyrazami zaczynającymi się od dwóch spółgłosek, jak со студентом, со всеми.
с z narzędnikiem, с z dopełniaczem
Końcówka pokazuje, o które с chodzi: z narzędnikiem znaczy „z”, z dopełniaczem „z, ze (powierzchni)” (с работы, со стола), zob. Dopełniacz: pochodzenie i podstawowe przyimki (из, с, от, у, без, для):
- Я иду с братом. (Idę z bratem.)
- Я иду с работы. (Wracam z pracy.)
Po polsku jest prawie tak samo: „z bratem” to с братом, „ze mną” to со мной, a „ja z siostrą mieszkamy” to мы с сестрой живём. Inaczej jest ze środkiem transportu: polskie „jadę autobusem” (sam narzędnik) wymaga po rosyjsku на + miejscownika (еду на автобусе), nie с.
Typowe błędy
- ❌ Я иду с друг. → ✅ Я иду с другом. (rzeczownik po с „z” stoi w narzędniku)
- ❌ Поговори с мной. → ✅ Поговори со мной. (с zmienia się w со przed мной)
- ❌ Я иду с ей. → ✅ Я иду с ней. (po przyimku pojawia się н-)
- ❌ Мы пьём чай с лимон. → ✅ Мы пьём чай с лимоном. (rzecz po с stoi w narzędniku)
- ❌ Мы с сестра живём вместе. → ✅ Мы с сестрой живём вместе. (rzeczownik po „мы с” stoi w narzędniku)
Szybki sprawdzian
Wstaw słowo z nawiasu w odpowiedniej formie.
- Я живу с ____. (брат)
- Мы пьём чай с ____. (лимон)
- Она говорит с ____. (врач)
- Я иду в кино с ____. (она)
- Мы с ____ друзья. (ты)
- Поговори со ____. (я)
Pokaż odpowiedzi
- братом 2. лимоном 3. врачом 4. ней 5. тобой 6. мной
Masz ochotę wypróbować to w praktyce?
- Powiedz to na głos w telefonie — Aplikacja na Androida codziennie przynosi nowe słówka dopasowane do Twojego poziomu i pozwala rozmawiać na dowolny temat, z delikatnymi poprawkami.
- Spróbuj krótkiego ćwiczenia — Twoja tutorka buduje praktykę wokół tematów, których się uczysz. Zacznij ćwiczyć →
- Sprawdź własne zdania — Napisz coś i zobacz, co mogłoby brzmieć bardziej naturalnie. Wypróbuj sprawdzanie gramatyki →
Najważniejsze
- С + narzędnik znaczy „z”. Pytamy с кем? (osoby) i с чем? (rzeczy, sposób).
- Мы с сестрой = „ja z siostrą”: czasownik jest w liczbie mnogiej, a rzeczownik po с w narzędniku.
- Со мной, с тобой, с ним, с ней, с нами, с вами, с ними; przed мной с zmienia się w со.
- Narzędzie stoi w narzędniku bez przyimka (пишу ручкой); с + dopełniacz znaczy „z, ze (powierzchni)”.