Я иду в кино с другом. Мы пьём чай с лимоном. Она говорит с улыбкой.Idę do kina z kolegą. Pijemy herbatę z cytryną. Mówi z uśmiechem.

Przyimek с łączy się z narzędnikiem, gdy znaczy „razem z”. Odpowiada na pytania с кем? (z kim?) i с чем? (z czym?). Końcówki są te z artykułu Narzędnik: środek, zawód i orzecznik z быть/стать. To samo słowo с występuje też z dopełniaczem w znaczeniu „z, ze (powierzchni)”; to inne użycie (zob. Dopełniacz: pochodzenie i podstawowe przyimki (из, с, от, у, без, для)).

W skrócie: с + narzędnik = „z”. O osobę pytamy с кем? (с другом), o rzecz lub sposób с чем? (с лимоном, с улыбкой). Polskie „z” zwykle nie nazywa narzędzia, tak samo jak rosyjskie с: narzędzie stoi w narzędniku bez przyimka (Я пишу ручкой).

с кем?: robić coś razem

С + narzędnik nazywa osobę (lub zwierzę), która uczestniczy razem z nami:

  • Я иду в кино с другом. (Idę do kina z kolegą.)
  • Она живёт с родителями. (Mieszka z rodzicami.)
  • Он работает с братом. (Pracuje z bratem.)
  • Мы разговариваем с врачом. (Rozmawiamy z lekarzem.)
  • С кем ты идёшь в кино? — С Анной. (Z kim idziesz do kina? – Z Anną.)

Wiele czasowników kontaktu i towarzystwa łączy się z с w ten sam sposób, na przykład разговаривать с, знакомиться / познакомиться с, встречаться с, дружить с i советоваться с:

  • Я дружу с Олегом. (Przyjaźnię się z Olegiem.)
  • Вчера мы познакомились с новой соседкой. (Wczoraj poznaliśmy nową sąsiadkę.)

мы с сестрой: „ja z siostrą”

Konstrukcję „ja i ktoś” Rosjanie często wyrażają jako мы с + narzędnik, podobnie jak po polsku „ja z siostrą”. Czasownik stoi w liczbie mnogiej, bo podmiotem jest мы, a rzeczownik po с jest w narzędniku:

  • Мы с сестрой живём вместе. (Ja z siostrą mieszkamy razem.)
  • Мы с тобой друзья. (Ty i ja jesteśmy przyjaciółmi.)
  • Мы с братом любим футбол. (Ja z bratem uwielbiamy piłkę nożną.)

Zaimki po с

Po с zaimki stoją w narzędniku; ich formy są w artykule Zaimki osobowe w przypadkach zależnych (меня, мне, мной, о нём). Formy он, она, они dostają н- po przyimku:

Mianownik с + narzędnik
я со мной
ты с тобой
он, оно с ним
она с ней
мы с нами
вы с вами
они с ними

С zmienia się w со przed мной: ✅ со мной, nie ❌ с мной. Podobnie ✅ с ней, nie ❌ с ей, oraz ✅ с ними, nie ❌ с их.

с чем?: rzeczy, opis i sposób

Przy rzeczach с + narzędnik znaczy „zawierający, mający”: jedzenie i napoje oraz osoby lub miejsca z jakąś cechą:

  • Я пью чай с лимоном. (Piję herbatę z cytryną.)
  • Хочу кофе с молоком. (Chcę kawę z mlekiem.)
  • Это бутерброд с сыром. (To kanapka z serem.)
  • Вон та девушка с собакой — моя соседка. (Tamta dziewczyna z psem to moja sąsiadka.)
  • Мы снимаем комнату с балконом. (Wynajmujemy pokój z balkonem.)

Przy rzeczowniku abstrakcyjnym с + narzędnik mówi, jak coś się robi. Przeciwieństwo, „bez”, to без + dopełniacz (чай без сахара), zob. Dopełniacz: pochodzenie i podstawowe przyimki (из, с, от, у, без, для):

  • Я делаю это с удовольствием. (Robię to z przyjemnością.)
  • Он слушает с интересом. (Słucha z zainteresowaniem.)
  • Она говорит с улыбкой. (Mówi z uśmiechem.)
  • Мы сделали это с трудом. (Zrobiliśmy to z trudem.)

Formy narzędnika po с

Końcówki to -ом / -ем (rodzaj męski i nijaki), -ой / -ей / -ью (rodzaj żeński) i -ами / -ями (liczba mnoga); przymiotniki mają -ым / -им, -ой / -ей, -ыми / -ими:

Mianownik с + narzędnik
друг, брат с другом, с братом
сестра, подруга с сестрой, с подругой
семья, Мария с семьёй, с Марией
мать, дочь с матерью, с дочерью
друзья, родители с друзьями, с родителями
новый друг с новым другом
моя сестра с моей сестрой
лимон, молоко с лимоном, с молоком
студент, все со студентом, со всеми

С zmienia się w со przed мной i często przed wyrazami zaczynającymi się od dwóch spółgłosek, jak со студентом, со всеми.

с z narzędnikiem, с z dopełniaczem

Końcówka pokazuje, o które с chodzi: z narzędnikiem znaczy „z”, z dopełniaczem „z, ze (powierzchni)” (с работы, со стола), zob. Dopełniacz: pochodzenie i podstawowe przyimki (из, с, от, у, без, для):

  • Я иду с братом. (Idę z bratem.)
  • Я иду с работы. (Wracam z pracy.)

Po polsku jest prawie tak samo: „z bratem” to с братом, „ze mną” to со мной, a „ja z siostrą mieszkamy” to мы с сестрой живём. Inaczej jest ze środkiem transportu: polskie „jadę autobusem” (sam narzędnik) wymaga po rosyjsku на + miejscownika (еду на автобусе), nie с.

Typowe błędy

  • ❌ Я иду с друг. → ✅ Я иду с другом. (rzeczownik po с „z” stoi w narzędniku)
  • ❌ Поговори с мной. → ✅ Поговори со мной. (с zmienia się w со przed мной)
  • ❌ Я иду с ей. → ✅ Я иду с ней. (po przyimku pojawia się н-)
  • ❌ Мы пьём чай с лимон. → ✅ Мы пьём чай с лимоном. (rzecz po с stoi w narzędniku)
  • ❌ Мы с сестра живём вместе. → ✅ Мы с сестрой живём вместе. (rzeczownik po „мы с” stoi w narzędniku)

Szybki sprawdzian

Wstaw słowo z nawiasu w odpowiedniej formie.

  1. Я живу с ____. (брат)
  2. Мы пьём чай с ____. (лимон)
  3. Она говорит с ____. (врач)
  4. Я иду в кино с ____. (она)
  5. Мы с ____ друзья. (ты)
  6. Поговори со ____. (я)
Pokaż odpowiedzi
  1. братом   2. лимоном   3. врачом   4. ней   5. тобой   6. мной

Najważniejsze

  • С + narzędnik znaczy „z”. Pytamy с кем? (osoby) i с чем? (rzeczy, sposób).
  • Мы с сестрой = „ja z siostrą”: czasownik jest w liczbie mnogiej, a rzeczownik po с w narzędniku.
  • Со мной, с тобой, с ним, с ней, с нами, с вами, с ними; przed мной с zmienia się w со.
  • Narzędzie stoi w narzędniku bez przyimka (пишу ручкой); с + dopełniacz znaczy „z, ze (powierzchni)”.