Сегодня пятое мая. В понедельник у нас урок, а в июне мы едем на море. Я родилась в 1995 году.Dziś jest piąty maja. W poniedziałek mamy lekcję, a w czerwcu jedziemy nad morze. Urodziłam się w 1995 roku.
Żeby powiedzieć, kiedy coś się dzieje, rosyjski ma kilka stałych wzorów. Najczęściej wystarczy przyimek i przypadek, które już znasz: в + biernik przy dniach tygodnia, в + miejscownik przy miesiącach i latach oraz sam narzędnik przy porach roku i porach dnia. Do dat potrzebne są liczebniki porządkowe z artykułu Liczebniki porządkowe. Godziny omawia artykuł Godziny po rosyjsku, a „przez dwie godziny” i „za tydzień” dostaną osobny artykuł: Czas trwania i czas z biernikiem.
Krótko: в понедельник (dzień: в + biernik), в мае (miesiąc: в + miejscownik), пятое мая (dzisiejsza data) i пятого мая („piątego maja”, gdy mowa o wydarzeniu), в 2020 году (rok: в + miejscownik), весной (pora roku: narzędnik).
Jak zapytać, kiedy
Dwa pytania pokrywają większość sytuacji:
- Когда у тебя урок? — В среду. (Kiedy masz lekcję? – W środę.)
- Какое сегодня число? — Сегодня двенадцатое июня. (Którego dziś mamy? – Dziś jest dwunasty czerwca.)
Przydadzą się też Какой сегодня день? (Jaki dziś dzień?) i В каком году? (W którym roku?).
Dni tygodnia
Po rosyjsku dni tygodnia pisze się małą literą. Żeby powiedzieć „w” dany dzień, używa się в z biernikiem:
| Dzień | „W …” | Znaczenie |
|---|---|---|
| понедельник | в понедельник | poniedziałek |
| вторник | во вторник | wtorek |
| среда | в среду | środa |
| четверг | в четверг | czwartek |
| пятница | в пятницу | piątek |
| суббота | в субботу | sobota |
| воскресенье | в воскресенье | niedziela |
W bierniku zmieniają się tylko nazwy rodzaju żeńskiego (среда → в среду, пятница → в пятницу, суббота → в субботу). Przed słowem вторник przyimek przybiera postać во (во вторник), bo zbitka в + вт- jest trudna do wymówienia.
- В пятницу мы идём в кино. (W piątek idziemy do kina.)
- Во вторник я работаю дома. (We wtorek pracuję w domu.)
Żeby powiedzieć, że coś dzieje się w „każdy” poniedziałek, piątek itd., używa się по + celownik liczby mnogiej: по понедельникам, по вторникам, по средам, по четвергам, по пятницам, по субботам, по воскресеньям. Przyimek по omawia artykuł Celownik z к i по.
- По субботам мы ходим в парк. (W soboty chodzimy do parku.)
Dla „zeszłego” i „następnego” po в stawia się przymiotnik w bierniku: в прошлую пятницу (w zeszły piątek), в следующий понедельник (w następny poniedziałek), в эту субботу (w tę sobotę).
Dziś, jutro, wczoraj
Te słowa to przysłówki i nie potrzebują przyimka:
| Po rosyjsku | Znaczenie |
|---|---|
| позавчера | przedwczoraj |
| вчера | wczoraj |
| сегодня | dziś |
| завтра | jutro |
| послезавтра | pojutrze |
- Вчера я был дома, а завтра поеду на работу. (Wczoraj byłem w domu, a jutro pojadę do pracy.)
Pory dnia stoją w narzędniku i też obywają się bez przyimka: утром (rano), днём (w dzień), вечером (wieczorem), ночью (w nocy). Można je łączyć z dniami tygodnia: в пятницу вечером (w piątek wieczorem), завтра утром (jutro rano).
Miesiące
Miesiące pisze się małą literą. Żeby powiedzieć „w” danym miesiącu, używa się в z miejscownikiem:
| Miesiąc | „W …” | Znaczenie |
|---|---|---|
| январь | в январе | styczeń |
| февраль | в феврале | luty |
| март | в марте | marzec |
| апрель | в апреле | kwiecień |
| май | в мае | maj |
| июнь | в июне | czerwiec |
| июль | в июле | lipiec |
| август | в августе | sierpień |
| сентябрь | в сентябре | wrzesień |
| октябрь | в октябре | październik |
| ноябрь | в ноябре | listopad |
| декабрь | в декабре | grudzień |
- Мы поедем в Испанию в августе. (W sierpniu pojedziemy do Hiszpanii.)
- Мой день рождения в апреле. (Moje urodziny są w kwietniu.)
Dla „zeszłego” i „następnego” przymiotnik stoi w miejscowniku: в прошлом месяце (w zeszłym miesiącu), в следующем месяце (w przyszłym miesiącu), в этом месяце (w tym miesiącu).
Pory roku
Pory roku mają dwie formy: mianownik (nazwę) i narzędnik, który znaczy „w” tej porze roku i nie potrzebuje przyimka:
| Pora roku | „W …” | Znaczenie |
|---|---|---|
| весна | весной | wiosna |
| лето | летом | lato |
| осень | осенью | jesień |
| зима | зимой | zima |
- Летом мы живём на даче. (Latem mieszkamy na daczy.)
- Зимой здесь очень холодно. (Zimą jest tu bardzo zimno.)
Z przymiotnikiem pora roku też stoi w narzędniku: прошлой осенью (zeszłej jesieni), этой зимой (tej zimy), следующим летом (następnego lata).
Daty: liczba i miesiąc
Data po rosyjsku to liczebnik porządkowy w rodzaju nijakim i miesiąc w dopełniaczu. Rodzaj nijaki zgadza się z domyślnym słowem число („data, dzień miesiąca”).
Miesiące w dopełniaczu kończą się na -я lub -а: января, февраля, марта, апреля, мая, июня, июля, августа, сентября, октября, ноября, декабря.
- Сегодня пятое мая. (Dziś jest piąty maja.)
- Завтра двадцать первое марта. (Jutro jest dwudziesty pierwszy marca.)
Żeby powiedzieć, że coś dzieje się danego dnia, zarówno liczebnik, jak i miesiąc stawia się w dopełniaczu: пятого мая, двадцать первого марта. Przyimek nie jest potrzebny.
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Какое сегодня число? | Сегодня пятое мая. |
| Какого числа у тебя урок? | Урок пятого мая. |
- Мы приехали двенадцатого июня. (Przyjechaliśmy dwunastego czerwca.)
- Первого сентября дети идут в школу. (Pierwszego września dzieci idą do szkoły.)
W liczebnikach złożonych porządkowe jest tylko ostatnie słowo i stoi ono w dopełniaczu: двадцать пятого декабря, тридцать первого января. Same liczebniki porządkowe omawia artykuł Liczebniki porządkowe.
Na piśmie datę zwykle podaje się cyframi, najpierw dzień: 5 мая, 05.05.2025. Datę zapisaną cyframi czyta się tak samo jak słowami.
Polski jest tu bardzo bliski rosyjskiemu: w piątek i в пятницу, we wtorek i во вторник, w maju i в мае, piątego maja i пятого мая (też porządkowy w dopełniaczu), latem i летом. Różnica jest drobna: dzisiejszą datę po polsku zwykle mówi się w rodzaju męskim (dziś jest piąty maja), a po rosyjsku w nijakim (пятое мая, bo domyślne число). Rosyjskie nazwy dni i miesięcy, podobnie jak polskie, pisze się małą literą.
Lata
Rok to po rosyjsku liczebnik porządkowy: 1995 mówi się z porządkowym na końcu: тысяча девятьсот девяносто пятый год. Żeby powiedzieć „w”, stawia się в i miejscownik całej grupy, a słowo год przybiera końcówkę -у: в … году:
- Я родилась в тысяча девятьсот девяносто пятом году. (Urodziłam się w 1995 roku.)
- Это было в две тысячи двадцатом году. (To było w 2020 roku.)
Na piśmie wystarczą cyfry: в 1995 году, в 2020 году albo skrótowo в 2020 г.. Jeśli rok następuje po miesiącu, miesiąc stoi w miejscowniku, a rok w dopełniaczu: в мае 2020 года (w maju 2020 roku). Przy pełnej dacie rok też stoi w dopełniaczu: пятого мая 2020 года (piątego maja 2020 roku).
Dla „zeszłego”, „tego” i „następnego” roku przymiotnik stoi w miejscowniku:
- в прошлом году (w zeszłym roku)
- в этом году (w tym roku)
- в следующем году (w przyszłym roku)
W tym tygodniu, w zeszłym miesiącu, w przyszłym roku
Z rzeczownikiem неделя (tydzień) używa się на + miejscownik, a z pozostałymi wyrażeniami в:
| Po rosyjsku | Znaczenie |
|---|---|
| на прошлой неделе | w zeszłym tygodniu |
| на этой неделе | w tym tygodniu |
| на следующей неделе | w przyszłym tygodniu |
| в прошлом месяце | w zeszłym miesiącu |
| в этом месяце | w tym miesiącu |
| в следующем месяце | w przyszłym miesiącu |
| в прошлом году | w zeszłym roku |
| в этом году | w tym roku |
| в следующем году | w przyszłym roku |
- На этой неделе у меня много работы. (W tym tygodniu mam dużo pracy.)
- В следующем месяце мы переезжаем. (W przyszłym miesiącu się przeprowadzamy.)
Częste błędy
- ❌ в пятница → ✅ в пятницу (Dni tygodnia mówi się z в + biernik: zmienia się końcówka rodzaju żeńskiego)
- ❌ в вторник → ✅ во вторник (Przed вторник przyimek ma postać во)
- ❌ в май → ✅ в мае (Miesiące z в stoją w miejscowniku)
- ❌ Мы приехали пять мая. → ✅ Мы приехали пятого мая. (W dacie liczebnik porządkowy i miesiąc stoją w dopełniaczu)
- ❌ Урок пятое мая. → ✅ Урок пятого мая. (Dziś jest пятое мая; „piątego maja” przy wydarzeniu to пятого мая)
- ❌ в 2020 год → ✅ в 2020 году (Rok po в stoi w miejscowniku)
- ❌ в летом → ✅ летом (Pory roku w narzędniku obywają się bez przyimka)
Szybki sprawdzian
Która forma pasuje w każdą lukę?
- Мы идём в кино ____. (w sobotę)
- Я родилась ____. (w kwietniu)
- Сегодня ____. (3 czerwca, dzisiejsza data)
- Мой день рождения ____. (3 czerwca, przy wydarzeniu)
- Это было ____ году. (zeszłym)
- ____ мы живём на даче. (latem)
Pokaż odpowiedzi
- в субботу 2. в апреле 3. третье июня 4. третьего июня 5. в прошлом 6. Летом
Masz ochotę wypróbować to w praktyce?
- Powiedz to na głos w telefonie — Aplikacja na Androida codziennie przynosi nowe słówka dopasowane do Twojego poziomu i pozwala rozmawiać na dowolny temat, z delikatnymi poprawkami.
- Spróbuj krótkiego ćwiczenia — Twoja tutorka buduje praktykę wokół tematów, których się uczysz. Zacznij ćwiczyć →
- Sprawdź własne zdania — Napisz coś i zobacz, co mogłoby brzmieć bardziej naturalnie. Wypróbuj sprawdzanie gramatyki →
Najważniejsze
- Dni tygodnia: в + biernik (в пятницу; во вторник); „w każdy” dzień: по + celownik liczby mnogiej (по пятницам).
- Miesiące: в + miejscownik (в мае).
- Pory roku i pory dnia stoją w narzędniku bez przyimka (летом, вечером).
- Dzisiejsza data to liczebnik porządkowy w rodzaju nijakim z miesiącem w dopełniaczu (пятое мая); przy wydarzeniu oba słowa stoją w dopełniaczu (пятого мая).
- Rok to liczebnik porządkowy: в + miejscownik, в 2020 году.
- Вчера, сегодня, завтра nie potrzebują przyimka; на этой неделе ma на.