Сегодня пятое мая. В понедельник у нас урок, а в июне мы едем на море. Я родилась в 1995 году.Dziś jest piąty maja. W poniedziałek mamy lekcję, a w czerwcu jedziemy nad morze. Urodziłam się w 1995 roku.

Żeby powiedzieć, kiedy coś się dzieje, rosyjski ma kilka stałych wzorów. Najczęściej wystarczy przyimek i przypadek, które już znasz: в + biernik przy dniach tygodnia, в + miejscownik przy miesiącach i latach oraz sam narzędnik przy porach roku i porach dnia. Do dat potrzebne są liczebniki porządkowe z artykułu Liczebniki porządkowe. Godziny omawia artykuł Godziny po rosyjsku, a „przez dwie godziny” i „za tydzień” dostaną osobny artykuł: Czas trwania i czas z biernikiem.

Krótko: в понедельник (dzień: в + biernik), в мае (miesiąc: в + miejscownik), пятое мая (dzisiejsza data) i пятого мая („piątego maja”, gdy mowa o wydarzeniu), в 2020 году (rok: в + miejscownik), весной (pora roku: narzędnik).

Jak zapytać, kiedy

Dwa pytania pokrywają większość sytuacji:

  • Когда у тебя урок? — В среду. (Kiedy masz lekcję? – W środę.)
  • Какое сегодня число? — Сегодня двенадцатое июня. (Którego dziś mamy? – Dziś jest dwunasty czerwca.)

Przydadzą się też Какой сегодня день? (Jaki dziś dzień?) i В каком году? (W którym roku?).

Dni tygodnia

Po rosyjsku dni tygodnia pisze się małą literą. Żeby powiedzieć „w” dany dzień, używa się в z biernikiem:

Dzień „W …” Znaczenie
понедельник в понедельник poniedziałek
вторник во вторник wtorek
среда в среду środa
четверг в четверг czwartek
пятница в пятницу piątek
суббота в субботу sobota
воскресенье в воскресенье niedziela

W bierniku zmieniają się tylko nazwy rodzaju żeńskiego (среда → в среду, пятница → в пятницу, суббота → в субботу). Przed słowem вторник przyimek przybiera postać во (во вторник), bo zbitka в + вт- jest trudna do wymówienia.

  • В пятницу мы идём в кино. (W piątek idziemy do kina.)
  • Во вторник я работаю дома. (We wtorek pracuję w domu.)

Żeby powiedzieć, że coś dzieje się w „każdy” poniedziałek, piątek itd., używa się по + celownik liczby mnogiej: по понедельникам, по вторникам, по средам, по четвергам, по пятницам, по субботам, по воскресеньям. Przyimek по omawia artykuł Celownik z к i по.

  • По субботам мы ходим в парк. (W soboty chodzimy do parku.)

Dla „zeszłego” i „następnego” po в stawia się przymiotnik w bierniku: в прошлую пятницу (w zeszły piątek), в следующий понедельник (w następny poniedziałek), в эту субботу (w tę sobotę).

Dziś, jutro, wczoraj

Te słowa to przysłówki i nie potrzebują przyimka:

Po rosyjsku Znaczenie
позавчера przedwczoraj
вчера wczoraj
сегодня dziś
завтра jutro
послезавтра pojutrze
  • Вчера я был дома, а завтра поеду на работу. (Wczoraj byłem w domu, a jutro pojadę do pracy.)

Pory dnia stoją w narzędniku i też obywają się bez przyimka: утром (rano), днём (w dzień), вечером (wieczorem), ночью (w nocy). Można je łączyć z dniami tygodnia: в пятницу вечером (w piątek wieczorem), завтра утром (jutro rano).

Miesiące

Miesiące pisze się małą literą. Żeby powiedzieć „w” danym miesiącu, używa się в z miejscownikiem:

Miesiąc „W …” Znaczenie
январь в январе styczeń
февраль в феврале luty
март в марте marzec
апрель в апреле kwiecień
май в мае maj
июнь в июне czerwiec
июль в июле lipiec
август в августе sierpień
сентябрь в сентябре wrzesień
октябрь в октябре październik
ноябрь в ноябре listopad
декабрь в декабре grudzień
  • Мы поедем в Испанию в августе. (W sierpniu pojedziemy do Hiszpanii.)
  • Мой день рождения в апреле. (Moje urodziny są w kwietniu.)

Dla „zeszłego” i „następnego” przymiotnik stoi w miejscowniku: в прошлом месяце (w zeszłym miesiącu), в следующем месяце (w przyszłym miesiącu), в этом месяце (w tym miesiącu).

Pory roku

Pory roku mają dwie formy: mianownik (nazwę) i narzędnik, który znaczy „w” tej porze roku i nie potrzebuje przyimka:

Pora roku „W …” Znaczenie
весна весной wiosna
лето летом lato
осень осенью jesień
зима зимой zima
  • Летом мы живём на даче. (Latem mieszkamy na daczy.)
  • Зимой здесь очень холодно. (Zimą jest tu bardzo zimno.)

Z przymiotnikiem pora roku też stoi w narzędniku: прошлой осенью (zeszłej jesieni), этой зимой (tej zimy), следующим летом (następnego lata).

Daty: liczba i miesiąc

Data po rosyjsku to liczebnik porządkowy w rodzaju nijakim i miesiąc w dopełniaczu. Rodzaj nijaki zgadza się z domyślnym słowem число („data, dzień miesiąca”).

Miesiące w dopełniaczu kończą się na -я lub -а: января, февраля, марта, апреля, мая, июня, июля, августа, сентября, октября, ноября, декабря.

  • Сегодня пятое мая. (Dziś jest piąty maja.)
  • Завтра двадцать первое марта. (Jutro jest dwudziesty pierwszy marca.)

Żeby powiedzieć, że coś dzieje się danego dnia, zarówno liczebnik, jak i miesiąc stawia się w dopełniaczu: пятого мая, двадцать первого марта. Przyimek nie jest potrzebny.

Pytanie Odpowiedź
Какое сегодня число? Сегодня пятое мая.
Какого числа у тебя урок? Урок пятого мая.
  • Мы приехали двенадцатого июня. (Przyjechaliśmy dwunastego czerwca.)
  • Первого сентября дети идут в школу. (Pierwszego września dzieci idą do szkoły.)

W liczebnikach złożonych porządkowe jest tylko ostatnie słowo i stoi ono w dopełniaczu: двадцать пятого декабря, тридцать первого января. Same liczebniki porządkowe omawia artykuł Liczebniki porządkowe.

Na piśmie datę zwykle podaje się cyframi, najpierw dzień: 5 мая, 05.05.2025. Datę zapisaną cyframi czyta się tak samo jak słowami.

Polski jest tu bardzo bliski rosyjskiemu: w piątek i в пятницу, we wtorek i во вторник, w maju i в мае, piątego maja i пятого мая (też porządkowy w dopełniaczu), latem i летом. Różnica jest drobna: dzisiejszą datę po polsku zwykle mówi się w rodzaju męskim (dziś jest piąty maja), a po rosyjsku w nijakim (пятое мая, bo domyślne число). Rosyjskie nazwy dni i miesięcy, podobnie jak polskie, pisze się małą literą.

Lata

Rok to po rosyjsku liczebnik porządkowy: 1995 mówi się z porządkowym na końcu: тысяча девятьсот девяносто пятый год. Żeby powiedzieć „w”, stawia się в i miejscownik całej grupy, a słowo год przybiera końcówkę -у: в … году:

  • Я родилась в тысяча девятьсот девяносто пятом году. (Urodziłam się w 1995 roku.)
  • Это было в две тысячи двадцатом году. (To było w 2020 roku.)

Na piśmie wystarczą cyfry: в 1995 году, в 2020 году albo skrótowo в 2020 г.. Jeśli rok następuje po miesiącu, miesiąc stoi w miejscowniku, a rok w dopełniaczu: в мае 2020 года (w maju 2020 roku). Przy pełnej dacie rok też stoi w dopełniaczu: пятого мая 2020 года (piątego maja 2020 roku).

Dla „zeszłego”, „tego” i „następnego” roku przymiotnik stoi w miejscowniku:

  • в прошлом году (w zeszłym roku)
  • в этом году (w tym roku)
  • в следующем году (w przyszłym roku)

W tym tygodniu, w zeszłym miesiącu, w przyszłym roku

Z rzeczownikiem неделя (tydzień) używa się на + miejscownik, a z pozostałymi wyrażeniami в:

Po rosyjsku Znaczenie
на прошлой неделе w zeszłym tygodniu
на этой неделе w tym tygodniu
на следующей неделе w przyszłym tygodniu
в прошлом месяце w zeszłym miesiącu
в этом месяце w tym miesiącu
в следующем месяце w przyszłym miesiącu
в прошлом году w zeszłym roku
в этом году w tym roku
в следующем году w przyszłym roku
  • На этой неделе у меня много работы. (W tym tygodniu mam dużo pracy.)
  • В следующем месяце мы переезжаем. (W przyszłym miesiącu się przeprowadzamy.)

Częste błędy

  • ❌ в пятница → ✅ в пятницу (Dni tygodnia mówi się z в + biernik: zmienia się końcówka rodzaju żeńskiego)
  • ❌ в вторник → ✅ во вторник (Przed вторник przyimek ma postać во)
  • ❌ в май → ✅ в мае (Miesiące z в stoją w miejscowniku)
  • ❌ Мы приехали пять мая. → ✅ Мы приехали пятого мая. (W dacie liczebnik porządkowy i miesiąc stoją w dopełniaczu)
  • ❌ Урок пятое мая. → ✅ Урок пятого мая. (Dziś jest пятое мая; „piątego maja” przy wydarzeniu to пятого мая)
  • ❌ в 2020 год → ✅ в 2020 году (Rok po в stoi w miejscowniku)
  • ❌ в летом → ✅ летом (Pory roku w narzędniku obywają się bez przyimka)

Szybki sprawdzian

Która forma pasuje w każdą lukę?

  1. Мы идём в кино ____. (w sobotę)
  2. Я родилась ____. (w kwietniu)
  3. Сегодня ____. (3 czerwca, dzisiejsza data)
  4. Мой день рождения ____. (3 czerwca, przy wydarzeniu)
  5. Это было ____ году. (zeszłym)
  6. ____ мы живём на даче. (latem)
Pokaż odpowiedzi
  1. в субботу   2. в апреле   3. третье июня   4. третьего июня   5. в прошлом   6. Летом

Najważniejsze

  • Dni tygodnia: в + biernik (в пятницу; во вторник); „w każdy” dzień: по + celownik liczby mnogiej (по пятницам).
  • Miesiące: в + miejscownik (в мае).
  • Pory roku i pory dnia stoją w narzędniku bez przyimka (летом, вечером).
  • Dzisiejsza data to liczebnik porządkowy w rodzaju nijakim z miesiącem w dopełniaczu (пятое мая); przy wydarzeniu oba słowa stoją w dopełniaczu (пятого мая).
  • Rok to liczebnik porządkowy: в + miejscownik, в 2020 году.
  • Вчера, сегодня, завтра nie potrzebują przyimka; на этой неделе ma на.