Niektóre sytuacje zaczęły się w przeszłości i są nadal aktualne — coś zaczęło się jakiś czas temu i jeszcze się nie skończyło. Dla takich sytuacji język angielski używa present perfect z for lub since: I've lived here for five years. She's known him since 2018. Oba zdania opisują coś, co zaczęło się wcześniej i trwa do chwili obecnej.
To różni się od używania present perfect dla doświadczeń życiowych (ever / never). Tam skupiamy się na tym, czy coś się wydarzyło; tutaj skupiamy się na tym, jak długo trwa niezakończona sytuacja.
W skrócie: for + czas trwania (for two years), since + punkt startowy (since Monday). Czasownik to have / has + III forma (past participle), a sytuacja nadal trwa.
Jak tworzyć tę formę
Jak każde present perfect, składa się z czasownika posiłkowego have lub has oraz III formy czasownika (past participle) głównego czasownika:
| Podmiot | have / has | III forma (past participle) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have | lived, known, worked… |
| he / she / it | has | lived, known, worked… |
- I have lived in Berlin for two years.
- She has worked here since April.
W mowie i nieformalnym piśmie formy te często są skracane z zaimkami podmiotowymi: I've lived…, She's worked…, They've known…
For — jak długo trwa sytuacja
For używamy z czasem trwania — odcinkiem czasu. Odpowiada na pytanie „Jak długo?":
-
for two years · for ten minutes · for a week · for a long time · for ages
-
We've been friends for twenty years.
-
I've had this phone for six months.
-
He's been ill for a few days.
Since — kiedy to się zaczęło
Since używamy z punktem w czasie — momentem, w którym sytuacja się zaczęła. Odpowiada na pytanie „Od kiedy?":
-
since 2019 · since Monday · since April · since 9 o'clock
-
I've lived here since 2019.
-
She's known him since they were at university.
-
They've been married since June.
Since może też wprowadzać całe zdanie podrzędne określające moment początku — zazwyczaj w past simple:
- I've felt much better since I started running.
- We haven't seen them since they moved away.
For czy since? Szybki test
Różnica polega tylko na tym, co pojawia się po danym słowie — okres czy punkt w czasie:
| Słowo | Używane z | Przykłady |
|---|---|---|
| for | czasem trwania | for three days, for years, for an hour |
| since | punktem startowym | since Tuesday, since 2020, since lunch |
Zatem: ✅ for two years (czas trwania), ale ❌ since two years; ✅ since Monday (punkt), ale ❌ for Monday. (Czasem słyszy się since two years ago, gdzie two years ago oznacza konkretny punkt — ale for two years jest prostsze i bardziej naturalne.)
W języku polskim do wyrażenia niezakończonych sytuacji używamy czasu teraźniejszego z przyimkiem od: Mieszkam tu od 2019 roku / Znam go od lat. W angielskim sam czas teraźniejszy nie wystarczy — potrzebne jest present perfect: ✅ I've lived here since 2019, a nie ❌ I live here since 2019. Warto też pamiętać, że polskie „od" odpowiada zarówno angielskiemu for, jak i since — stąd konieczność nauki tej różnicy.
Pytanie How long?
Aby zapytać o czas trwania niezakończonej sytuacji, używamy How long + present perfect:
- How long have you lived here? — For five years. / Since 2019.
- How long has she had that car? — Since last summer.
Odpowiedź może być podana zarówno z for, jak i z since — oba opisują ten sam odcinek czasu, tylko z różnych perspektyw.
Często używane czasowniki
Ten wzorzec jest szczególnie powszechny z czasownikami stanowymi — czasownikami opisującymi sytuacje, a nie pojedyncze czynności:
- be (I've been here for an hour), have (She's had a cold since Monday), know (We've known each other for years).
Niektóre czasowniki czynnościowe opisujące długotrwałe sytuacje działają tak samo:
- live (They've lived abroad since 2018), work (He's worked here for a decade).
Z czasownikami czynnościowymi, takimi jak work i live, angielski często używa też present perfect continuous (How long have you been working here?). Ta forma jest wprowadzana na poziomie B1; ten artykuł na poziomie A2 skupia się na prostym present perfect, zwłaszcza z czasownikami stanowymi.
Dlaczego nie czas teraźniejszy?
Ponieważ sytuacja jest nadal aktualna teraz, wielu uczących się sięga po czas teraźniejszy — ale angielski wymaga present perfect, bo sytuacja sięga też w przeszłość:
- ❌ I live here for five years. → ✅ I've lived here for five years.
- ❌ She knows him since 2019. → ✅ She's known him since 2019.
- ❌ How long do you work here? → ✅ How long have you worked here?
Czas teraźniejszy (I live here) mówi tylko, że coś jest aktualne teraz; jedynie present perfect (I've lived here for five years) łączy teraz z punktem startowym w przeszłości. W tym znaczeniu nie używa się czasu teraźniejszego.
Częste błędy
- ❌ I live in London since 2020. → ✅ I've lived in London since 2020.
- ❌ We've been married since two years. → ✅ We've been married for two years.
- ❌ She's worked here for last April. → ✅ She's worked here since last April.
- ❌ How long do you have your car? → ✅ How long have you had your car?
- ❌ I have lived here since five years. → ✅ I have lived here for five years.
Szybkie sprawdzenie
Wybierz for lub since i wstaw czasownik w present perfect:
- They ____ (know) each other ____ 2018.
- I ____ (have) this watch ____ ten years.
- How long ____ you ____ (live) here?
- She ____ (be) ill ____ Monday.
Pokaż odpowiedzi
- have known … since 2. have had … for 3. have … lived 4. has been … since
Najważniejsze zasady
- Present perfect (have / has + III forma czasownika / past participle) z for i since — dla sytuacji, które zaczęły się w przeszłości i trwają do teraz.
- for + czas trwania (for two years); since + punkt startowy (since Monday).
- ✅ for two years i ✅ since Monday — nigdy ❌ since two years.
- O czas trwania pytamy z How long…?; odpowiedź może zawierać for lub since.
- Czas teraźniejszy nie jest używany w tym znaczeniu — ❌ I live here since 2019 → ✅ I've lived here since 2019.