У меня нет брата. Дома нет мамы.Nie mam brata. Mamy nie ma w domu.
Żeby powiedzieć, że czegoś lub kogoś nie ma, rosyjski używa słowa нет i rzeczownika w dopełniaczu. To przeciwieństwo есть: z У меня есть брат (Mam brata) robi się У меня нет брата. To, czego brakuje, stoi w dopełniaczu, a nie w mianowniku.
W skrócie: есть + mianownik mówi, że coś jest (В городе есть театр); нет + dopełniacz mówi, że tego nie ma (В городе нет театра). Końcówki dopełniacza są w Dopełniacz: posiadanie i „у меня есть”.
есть i нет
| есть + mianownik | нет + dopełniacz |
|---|---|
| У меня есть брат. (Mam brata.) | У меня нет брата. (Nie mam brata.) |
| У неё есть машина. (Ma samochód.) | У неё нет машины. (Nie ma samochodu.) |
| В городе есть театр. (W mieście jest teatr.) | В городе нет театра. (W mieście nie ma teatru.) |
| В классе есть учительница. (W klasie jest nauczycielka.) | В классе нет учительницы. (W klasie nie ma nauczycielki.) |
| Здесь есть кафе. (Tu jest kawiarnia.) | Здесь нет кафе. (Tu nie ma kawiarni.) |
Słowo нет nigdy się nie zmienia. W liczbie pojedynczej częste wzory to -а / -я dla rodzaju męskiego i nijakiego (брата, театра, моря) oraz -ы / -и dla żeńskiego (машины, мамы, недели, тетради), z -и po г, к, х, ж, ч, ш, щ (книги, Маши). Liczba mnoga ma inne formy, o których później. Rzeczowniki nieodmienne, jak кафе, zostają bez zmian. Kilka częstych rzeczowników traci samogłoskę albo ma własną formę: время → времени, день → дня.
Po polsku jest bardzo podobnie: nie ma + dopełniacz (nie ma teatru, nie mam brata) odpowiada rosyjskiemu нет + dopełniacz (В городе нет театра, У меня нет брата). Różnica jest w składni: po polsku mówi się nie ma z czasownikiem, a po rosyjsku wystarcza jedno słowo нет.
Zaimki po нет
Gdy brakuje osoby wyrażonej zaimkiem, używa się formy dopełniacza bez dodatkowego н-, bo nie ma przyimka: Меня нет дома. (Nie ma mnie w domu.) Его нет. (Nie ma go.) Её нет. (Nie ma jej.)
| Zaimek | Po нет | Przykład |
|---|---|---|
| я | меня нет | Меня нет дома. (Nie ma mnie w domu.) |
| ты | тебя нет | Тебя нет в классе. (Nie ma cię w klasie.) |
| он | его нет | Его нет на работе. (Nie ma go w pracy.) |
| она | её нет | Её нет здесь. (Nie ma jej tu.) |
| мы | нас нет | Нас нет дома. (Nie ma nas w domu.) |
| вы | вас нет | Вас нет в списке. (Nie ma was na liście.) |
| они | их нет | Их нет в городе. (Nie ma ich w mieście.) |
Po у н- wraca, jak w У него нет машины (Nie ma samochodu). Porównaj ✅ Его нет дома (nie ma go w domu) z ✅ У него нет дома (nie ma domu).
Czas przeszły i przyszły: не было i не будет
W czasie teraźniejszym rosyjski mówi нет. W przeszłym mówi не было, w przyszłym не будет, a czasownik nie zgadza się z tym, czego brakuje:
| Czas | Forma | Przykład |
|---|---|---|
| teraźniejszy | нет | У меня нет времени. (Nie mam czasu.) |
| przeszły | не было | У меня не было времени. (Nie miałem czasu. / Nie miałam czasu.) |
| przyszły | не будет | У меня не будет времени. (Nie będę miał czasu. / Nie będę miała czasu.) |
Вчера Ани не было дома. (Ani nie było wczoraj w domu.) Вчера брата не было дома. (Brata nie było wczoraj w domu.) W tej konstrukcji zawsze używa się formy nijakiej liczby pojedynczej не было, niezależnie od rodzaju i liczby tego, czego brakuje, a to, czego brakuje, zostaje w dopełniaczu.
Utarte wyrażenia: нет времени, нет денег
Dwa wyrażenia pojawiają się ciągle:
- У меня нет времени. (Nie mam czasu.)
- У меня нет денег. (Nie mam pieniędzy.)
Времени to dopełniacz od время. Денег to dopełniacz liczby mnogiej od деньги („pieniądze” są po rosyjsku zawsze w liczbie mnogiej); na razie warto uczyć się tego jako gotowego wyrażenia, a formy liczby mnogiej są w Dopełniacz: liczba mnoga.
нет w pytaniu i odpowiedzi
У тебя есть брат? — Нет, у меня нет брата. (Masz brata? Nie, nie mam brata.) Odpowiedź „nie” to нет, a zdanie powtarza to, czego brakuje, w dopełniaczu. Nie mylić z не, które stoi przed czasownikami, przymiotnikami i rzeczownikami (Я не знаю, Он не врач): różnicę między не a нет wyjaśnia Przeczenie z „не”.
Częste błędy
- ❌ У меня нет брат. → ✅ У меня нет брата. (to, czego brakuje, stoi w dopełniaczu)
- ❌ У меня не есть брата. → ✅ У меня нет брата. (mówi się нет, a nie не есть)
- ❌ Дома нет мама. → ✅ Дома нет мамы. (-а zmienia się w -ы w dopełniaczu)
- ❌ У его нет машины. → ✅ У него нет машины. (н- po у)
- ❌ Мне нет дома. → ✅ Меня нет дома. (dopełniacz od я to меня)
Sprawdź się
Jaka forma pasuje w każdą lukę?
- (брат) У меня нет ____.
- (мама) Дома нет ____.
- (время) У нас нет ____.
- (она) ____ нет дома.
- (он) У ____ нет машины.
Pokaż odpowiedzi
- брата 2. мамы 3. времени 4. Её 5. него
Masz ochotę wypróbować to w praktyce?
-
Powiedz to na głos w telefonie — Aplikacja na Androida codziennie przynosi nowe słówka dopasowane do Twojego poziomu i pozwala rozmawiać na dowolny temat, z delikatnymi poprawkami.
- Spróbuj krótkiego ćwiczenia — Twoja tutorka buduje praktykę wokół tematów, których się uczysz. Zacznij ćwiczyć →
- Sprawdź własne zdania — Napisz coś i zobacz, co mogłoby brzmieć bardziej naturalnie. Wypróbuj sprawdzanie gramatyki →
Najważniejsze
- Нет + dopełniacz mówi, że czegoś lub kogoś nie ma; przeciwieństwem jest есть + mianownik.
- Zaimki po нет to меня, тебя, его, её, нас, вас, их bez н-; po у н- wraca (у него нет).
- Czas przeszły to не было, przyszły не будет, a to, czego brakuje, nadal stoi w dopełniaczu.
- Нет времени i нет денег warto uczyć się jako gotowych wyrażeń.