Pretérito pluscuamperfecto

Cuando llegué a casa, mi hermano ya había preparado la cena.Kiedy wróciłem do domu, mój brat już przygotował kolację.

Pretérito pluscuamperfecto to "przeszłość przed przeszłością": oznacza zdarzenie, które miało miejsce przed innym zdarzeniem z przeszłości, o którym też mówisz. W powyższym przykładzie kolacja była gotowa, zanim mówiący wrócił do domu — dwa zdarzenia z przeszłości, a pretérito pluscuamperfecto pokazuje, które z nich było pierwsze.

W skrócie: había, habías, había, habíamos, habíais, habían + imiesłów przeszły. To ten sam imiesłów, którego używa pretérito perfecto compuesto, tylko z haber w imperfekcie zamiast w czasie teraźniejszym.

Jak się go tworzy

Podobnie jak pretérito perfecto compuesto, pretérito pluscuamperfecto to haber + imiesłów przeszły — jedyna różnica polega na tym, że haber występuje tu w imperfekcie, a nie w czasie teraźniejszym:

Sam imiesłów przeszły podlega tym samym zasadom co w pretérito perfecto compuesto: regularny na -ado/-ido, plus ten sam zestaw nieregularnych imiesłowów (hecho, dicho, visto, puesto, escrito, vuelto, abierto, muerto, roto, cubierto), i nigdy nie zmienia formy przez rodzaj ani liczbę.

Ya había terminado cuando me llamaste. (Już skończyłem, kiedy do mnie zadzwoniłeś.) Nunca había visto algo así. (Nigdy wcześniej czegoś takiego nie widziałem.)

Pokazywanie, które zdarzenie było pierwsze

Całe zadanie pretérito pluscuamperfecto polega na ustaleniu kolejności między dwoma momentami z przeszłości: zdarzenie w pretérito pluscuamperfecto miało miejsce jako pierwsze, a czasownik w pretérito indefinido (albo imperfecto) zwykle zakotwicza ten późniejszy moment, z którym jest ono porównywane.

• Cuando el tren llegó, nosotros ya habíamos comprado los billetes. (Kiedy pociąg przyjechał, my już kupiliśmy bilety.) — kupienie biletów było przed przyjazdem.
• Había estudiado español dos años antes de mudarse a México. (Uczyła się hiszpańskiego przez dwa lata, zanim przeprowadziła się do Meksyku.)
• Me di cuenta de que había olvidado las llaves. (Zorientowałem się, że zapomniałem kluczy.)

Dwa słowa stale pojawiają się razem z pretérito pluscuamperfecto, bo oba wskazują na "już, przed tym innym momentem": ya (już) i todavía no / nunca (jeszcze nie / nigdy):

• Cuando empezó la película, ya habíamos cenado. (Kiedy zaczął się film, my już zjedliśmy kolację.)
• Todavía no habíamos llegado cuando empezó a llover. (Jeszcze nie dotarliśmy, kiedy zaczęło padać.)

Pretérito pluscuamperfecto a pretérito indefinido i pretérito perfecto compuesto

Wszystkie trzy czasy opisują zakończone czynności z przeszłości, ale każdy odpowiada na inne pytanie dotyczące tego, kiedy:

• Pretérito indefinido (llegué) przedstawia zdarzenie jako zakończone; w przeciwieństwie do pretérito pluscuamperfecto samo w sobie nie wskazuje, że zdarzenie nastąpiło przed innym punktem odniesienia w przeszłości.
• Pretérito perfecto compuesto (he llegado) łączy czynność przeszłą z teraz, momentem mówienia.
• Pretérito pluscuamperfecto (había llegado) łączy czynność przeszłą z innym punktem w przeszłości, a nie z teraźniejszością.

Porównaj wszystkie trzy z tym samym czasownikiem: Llegué a las ocho po prostu mówi, kiedy ktoś przyjechał; He llegado tarde mówi, że ktoś przyjechał spóźniony, w odniesieniu do chwili obecnej; Ya había llegado cuando empezó la reunión umieszcza przybycie przed innym zdarzeniem z przeszłości — początkiem spotkania — bez żadnego stwierdzenia o teraźniejszości.

W polskim nie ma osobnej formy gramatycznej odpowiadającej pretérito pluscuamperfecto (dawny czas zaprzeszły niemal całkiem wyszedł z użycia) — kolejność dwóch zdarzeń w przeszłości pokazuje się dziś głównie słowami takimi jak "już" i "wcześniej" oraz kontekstem, a nie osobną formą samego czasownika, jak w hiszpańskim.

Częste błędy

• ❌ Cuando llegué, ella ya llegó. → ✅ Cuando llegué, ella ya había llegado. (pretérito pluscuamperfecto jest potrzebne, żeby jasno pokazać wcześniejsze zdarzenie względem późniejszego punktu odniesienia w przeszłości — dwa proste pretérito indefinido zostawiają tu kolejność niejasną, a nawet sugerują, że oba zdarzenia miały miejsce jednocześnie)
• ❌ Habemos comido antes de salir. → ✅ Habíamos comido antes de salir. (pretérito pluscuamperfecto potrzebuje imperfektu czasownika haber — habíamos —, a nie formy czasu teraźniejszego)
• ❌ Había comida mucho. → ✅ Había comido mucho. (imiesłów przeszły nigdy nie zgadza się z podmiotem w tym czasie złożonym — zawsze jest to stała forma na -o)
• ❌ La había vista antes. → ✅ La había visto antes. (ta sama zasada stałego imiesłowu: visto, nigdy vista, niezależnie od tego, do czego odnosi się la)

Krótkie sprawdzenie

Uzupełnij każde zdanie formą pretérito pluscuamperfecto czasownika w nawiasie.

1. Cuando salí de casa, ya ___ (empezar) a llover.
2. Nosotros nunca ___ (probar) sushi antes de ese viaje.
3. Ella dijo que ___ (terminar) el proyecto la semana anterior.
4. ¿___ (tú, ver) esa película antes de que la recomendara?
5. Cuando llegamos al cine, la película ya ___ (empezar).

Najważniejsze informacje

• Pretérito pluscuamperfecto to haber w imperfekcie (había, habías, había, habíamos, habíais, habían) plus imiesłów przeszły, z tymi samymi imiesłowami co pretérito perfecto compuesto.
• Oznacza zdarzenie z przeszłości, które miało miejsce przed innym zdarzeniem z przeszłości, a nie przed teraźniejszością — to właśnie odróżnia je od pretérito perfecto compuesto.
• Ya oraz todavía no / nunca często sygnalizują pretérito pluscuamperfecto, wskazując na coś już zrobionego albo jeszcze niezrobionego do tego innego momentu w przeszłości.
• Imiesłów przeszły nigdy nie zmienia formy w tej konstrukcji — pozostaje stały, kończy się na -o, niezależnie od podmiotu.