Presente de subjuntivo: formy

Espero que hables español pronto.Mam nadzieję, że wkrótce zaczniesz mówić po hiszpańsku.

Presente de subjuntivo to zupełnie osobny zestaw końcówek czasownikowych, używany po pewnych wyzwalaczach, takich jak espero que — ten artykuł zajmuje się wyłącznie tym, jak te formy tworzyć; kiedy są naprawdę potrzebne, wyjaśni kolejna lekcja. Dobra wiadomość: gdy potrafisz odmieniać czas teraźniejszy trybu oznajmującego, subjuntivo sprowadza się w większości przypadków do jednej prostej sztuczki.

W skrócie: utwórz subjuntivo z formy yo czasu teraźniejszego trybu oznajmującego, odetnij -o, a następnie zamień samogłoskę — czasowniki na -ar dostają końcówki z e, czasowniki na -er/-ir dostają końcówki z a.

Zamiana samogłoski

Regularne końcówki presente de subjuntivo używają samogłoski odwrotnej niż można by się spodziewać: czasowniki na -ar dostają końcówki zbudowane na -e, a czasowniki na -er/-ir — na -a.

Forma subjuntivo dla vos zależy od regionu: wiele odmian po prostu używa tej samej formy co tú (vos hables, vos tengas), podczas gdy inne (zwłaszcza w części Ameryki Środkowej) mają własne, akcentowane formy, takie jak vos hablés i vos tengás, powielające wzorzec akcentu z voseo w trybie oznajmującym.

Tworzenie z formy yo

Niezawodnym sposobem na znalezienie tematu subjuntivo danego czasownika jest wzięcie jego formy yo w czasie teraźniejszym trybu oznajmującego i odcięcie końcowego -o. Ta jedna sztuczka tłumaczy większość "nieregularnych" form subjuntivo, które napotkasz, bo przenosi wszystko, co już jest nieregularne w tej formie yo:

• tener → yo tengo → temat subjuntivo teng- → tenga, tengas, tenga, tengamos, tengáis, tengan
• hacer → yo hago → temat hag- → haga, hagas, haga...
• poner → yo pongo → pong- → ponga, pongas...
• decir → yo digo → dig- → diga, digas...
• conocer → yo conozco → conozc- → conozca, conozcas...
• venir → yo vengo → veng- → venga, vengas...

Ponieważ wyzwalaczem tego wzorca jest sama nieregularna forma yo, dotyczy on każdej osoby subjuntivo, a nie tylko niektórych — temat pozostaje teng-/hag-/dig- we wszystkich sześciu formach.

Czasowniki z oboczną samogłoską

Czasowniki na -ar i -er z oboczną samogłoską (e→ie, o→ue) zachowują ten sam wzorzec co w czasie teraźniejszym trybu oznajmującego: zmiana zachodzi wszędzie oprócz nosotros/as i vosotros/as.

• pensar (e→ie): piense, pienses, piense, pensemos, penséis, piensen
• poder (o→ue): pueda, puedas, pueda, podamos, podáis, puedan

Czasowniki na -ir z oboczną samogłoską zachowują się inaczej: zachowują zwykłą zmianę e→ie/o→ue/e→i w większości form, a dodatkowo dostają drugą, mniejszą zmianę (e→i albo o→u) w nosotros/as i vosotros/as, tam gdzie czasowniki na -ar/-er w ogóle się nie zmieniają:

• dormir (o→ue, o→u): duerma, duermas, duerma, durmamos, durmáis, duerman
• pedir (e→i): pida, pidas, pida, pidamos, pidáis, pidan
• sentir (e→ie, e→i): sienta, sientas, sienta, sintamos, sintáis, sientan

Czasowniki ze zmianą pisowni

Niektóre czasowniki wymagają w presente de subjuntivo zmiany pisowni, aby zachować ten sam dźwięk spółgłoskowy. To nie jest prawdziwa nieregularność — wymowa się nie zmienia, zmienia się tylko sposób jej zapisu:

Czasowniki całkowicie nieregularne

Garstka bardzo częstych czasowników w ogóle nie podlega sztuczce z formą yo, bo ich temat subjuntivo nie pasuje do żadnego przewidywalnego wzorca:

Dar ma akcent graficzny tylko w formie dé (formy yo oraz usted/él/ella), właśnie po to, żeby odróżnić ją od przyimka de — pozostałe jego formy (des, demos, deis, den) nie mają takiego ryzyka pomyłki, więc nie potrzebują akcentu.

Estar to nieco inny przypadek: jego temat, est-, to po prostu regularny temat, jakiego można by się spodziewać po bezokoliczniku, więc nie jest nieregularny w taki sam sposób jak pięć czasowników powyżej. To, co się wyróżnia, to tylko akcent graficzny na formach akcentowanych (esté, estés, esté, estéis, estén) — jest on obowiązkowy zgodnie ze zwykłymi hiszpańskimi zasadami akcentowania, bo są to wyrazy akcentowane na ostatniej sylabie, kończące się na samogłoskę. Pożytecznym efektem ubocznym jest to, że esté odróżnia się dzięki temu od zaimka este, ale to nie jest powód tego akcentu:

W polskim tryb przypuszczający tworzy się z formy czasu przeszłego i partykuły by, także w formach osobowych (bym, byś, byśmy, byście), a sama forma czasownika nie zmienia się w zależności od tego, jaki wyraz wywołuje ten tryb. Hiszpański subjuntivo ma natomiast własny, pełny zestaw końcówek osobowych, niezależny od konstrukcji polskiego trybu przypuszczającego.

Częste błędy

• ❌ Espero que hablo español. → ✅ Espero que hable español. (gdy tylko wyzwalacz wymaga subjuntivo, końcówka trybu oznajmującego -o w ogóle tam nie pasuje)
• ❌ Quiero que vos tenes razón. → ✅ Quiero que vos tengas razón. (temat subjuntivo nadal pochodzi z nieregularnej formy yo, tengo, a nie z formy voseo trybu oznajmującego tenés)
• ❌ Espero que nosotros durmemos bien. → ✅ Espero que nosotros durmamos bien. (czasownik na -ir z oboczną samogłoską zachowuje zmianę także w nosotros/as — durmamos, a nie niezmieniony temat, jaki miałby czasownik na -ar/-er)
• ❌ Espero que este aquí. → ✅ Espero que esté aquí. (bez akcentu esté zamienia się w zaimek wskazujący este — zupełnie inne słowo)

Krótkie sprawdzenie

Podaj formę yo presente de subjuntivo dla każdego czasownika.

1. hablar
2. tener
3. dormir
4. buscar
5. ser

Najważniejsze informacje

• Regularne końcówki presente de subjuntivo zamieniają oczekiwaną samogłoskę: czasowniki na -ar dostają końcówki na -e, czasowniki na -er/-ir dostają końcówki na -a.
• Większość nieregularnych tematów subjuntivo pochodzi wprost z nieregularnej formy yo w czasie teraźniejszym trybu oznajmującego (tengo → tenga-), a ta nieregularność utrzymuje się we wszystkich sześciu osobach.
• Czasowniki na -ar/-er z oboczną samogłoską nie zmieniają się w nosotros/as i vosotros/as; czasowniki na -ir z oboczną samogłoską nadal się tam zmieniają, tylko z mniejszym przesunięciem (e→i albo o→u).
• Czasowniki na -car/-gar/-zar/-ger/-gir potrzebują poprawki w pisowni (busque, llegue, empiece, proteja, dirija), żeby zachować tę samą spółgłoskową głoskę — to nie jest prawdziwa nieregularność.
• Garstka częstych czasowników (ser, ir, saber, haber, dar) ma całkowicie nieregularne tematy subjuntivo, które w ogóle nie podlegają sztuczce z formą yo; estar przypomina je tylko przez akcenty, a nie dlatego, że jego temat byłby nieregularny.