Il y a un chat sur le canapé.Na kanapie jest kot.

Żeby powiedzieć, że coś istnieje lub gdzieś jest, francuski używa il y a. Jedno wyrażenie obejmuje „jest” i „są”, a w czasie teraźniejszym ma jedną formę.

W skrócie: il y a = „jest” i „są”. Il y a un livre. Il y a des livres.

W polskim wybierasz między „jest” (l. poj.) a „są” (l. mn.), a w przeczeniu jest „nie ma” + dopełniacz („Nie ma chleba”). Francuskie il y a się nie zmienia niezależnie od liczby, a jego przeczenie il n'y a pas de + rzeczownik przypomina polską zamianę na dopełniacz.

Jedna forma czasu teraźniejszego dla liczby pojedynczej i mnogiej

W czasie teraźniejszym il y a jest takie samo, czy następujący rzeczownik jest w liczbie pojedynczej, czy mnogiej:

  • Il y a un problème. (Jest jeden problem.)
  • Il y a deux problèmes. (Są dwa problemy.)
  • Il y a des touristes sur la place. (Na placu są turyści.)

Składa się z il (podmiot pozorny, jak il we il pleut „pada”) + y (tu „tam”) + a (od avoir). W zdaniu twierdzącym te trzy słowa zachowują tę kolejność, il y a; tylko w pytaniu formalnym zamieniają się miejscami na y a-t-il (niżej). Czasownik zmienia się też w innych czasach (il y avait „było/były”, il y aura „będzie/będą”), ale to później.

Co idzie po il y a

il y a wprowadza coś nowego, więc rzeczownik zwykle idzie z rodzajnikiem nieokreślonym (un, une, des), rodzajnikiem cząstkowym (du, de la, de l'), liczebnikiem albo wyrażeniem ilości:

  • Il y a une boulangerie au coin.
  • Il y a des nuages.
  • Il y a du bruit. / *Il y a **de l'*eau dans la bouteille.
  • Il y a beaucoup de monde.
  • Il y a trois chambres.

Często następuje okolicznik miejsca: Il y a un parc près d'ici. Il y a du monde dans la rue.

Przeczenie: il n'y a pas de

W przeczeniu il y a staje się il n'y a pas, a un / une / des / du / de la przechodzą w de (lub d' przed samogłoską):

  • Il y a du pain. → *Il **n'*y a pas de pain.
  • Il y a des chaises. → *Il **n'*y a pas de chaises.
  • Il y a une erreur. → *Il **n'**y a **pas d'*erreur.

To zwykły wzór pas de po zaprzeczonym avoir — zob. Przeczenie z ne… pas.

Zadawanie pytania

Trzy sposoby, od najbardziej formalnego do najbardziej potocznego:

  • Y a-t-il un train ce soir ? (formalnie, z wstawionym -t-)
  • Est-ce qu'il y a un train ce soir ? (neutralnie)
  • Il y a un train ce soir ? (w mowie, z rosnącą intonacją)

Combien pyta „ile”: Combien de personnes y a-t-il ? / …est-ce qu'il y a ?

il y a vs c'est vs voilà

  • il y a mówi, że coś istnieje lub gdzieś się znajduje: Il y a un musée dans cette ville.
  • c'est nazywa coś, na co już można wskazać: C'est un musée.
  • voilà / voici wskazują coś, pokazując to: Voilà le musée !

Uwaga o czasie

il y a + odcinek czasu znaczy też „temu”: il y a deux jours (dwa dni temu). Ten użytek pojawia się później; na tym poziomie liczy się znaczenie istnienia i miejsca.

W mowie il y a często skraca się do y a: Y a quelqu'un ? To potoczne; w standardowym piśmie zwykłą formą jest il y a.

Częste błędy

  • ❌ Ils y a / Il y ont → ✅ Il y a (w zdaniu twierdzącym w czasie teraźniejszym zostaje il y a)
  • ❌ Il a un problème (w znaczeniu „jest”) → ✅ Il y a un problème (y należy do wyrażenia)
  • ❌ Il y a deux chat → ✅ Il y a deux chats (rzeczownik i tak jest w liczbie mnogiej)
  • ❌ Il n'y a pas du pain → ✅ Il n'y a pas de pain
  • ❌ Y il a un souci ? → ✅ Y a-t-il un souci ? / Il y a un souci ?

Szybki test

Uzupełnij: il y a lub il n'y a pas de.

  1. ____ un restaurant dans la rue.
  2. ____ chaises ici. (przeczenie)
  3. ____ deux fenêtres dans la chambre.
  4. ____ lait dans le frigo. (przeczenie)
  5. ____ beaucoup de monde aujourd'hui.
Pokaż odpowiedzi
  1. Il y a un restaurant dans la rue.   2. Il n'y a pas de chaises ici.   3. Il y a deux fenêtres dans la chambre.   4. Il n'y a pas de lait dans le frigo.   5. Il y a beaucoup de monde aujourd'hui.

Najważniejsze

  • il y a znaczy „jest” i „są”; w czasie teraźniejszym ma jedną formę, niezależnie od liczby rzeczownika (inne czasy się zmieniają: il y avait, il y aura).
  • Zwykle idzie z un / une / des, rodzajnikiem cząstkowym du / de la / de l', liczebnikiem lub wyrażeniem ilości, plus opcjonalny okolicznik miejsca.
  • Przeczenie: il n'y a pas de (+ d' przed samogłoską) — un / une / des / du / de la przechodzą w de.
  • Pytania: Y a-t-il… ?, Est-ce qu'il y a… ? lub Il y a… ? z intonacją.
  • il y a do istnienia, c'est do nazywania, voilà do wskazywania.