Tengo mucho trabajo, pero bastante tiempo.Mam dużo pracy, ale wystarczająco dużo czasu.

Hiszpański ma niewielki zestaw słów do mówienia o tym, ile czegoś jest — niektóre zmieniają końcówkę w zależności od rzeczownika, a inne nigdy się nie zmieniają. Wiedza, które słowo należy do której grupy, wyjaśnia jedno z najczęstszych nieporozumień początkujących w hiszpańskim.

W skrócie: mucho/poco/demasiado dopasowują się do rzeczownika, który opisują (mucha agua, pocos libros); bastante dopasowuje się tylko w liczbie, nigdy w rodzaju (bastante tiempo, bastantes amigos). Kiedy opisują czasownik, wszystkie cztery zastygają w jednej, niezmiennej formie.

Jako przymiotniki: dopasowanie do rzeczownika

r.m. lp r.ż. lp r.m. lm r.ż. lm
dużo mucho mucha muchos muchas
mało poco poca pocos pocas
wystarczająco bastante bastante bastantes bastantes
za dużo demasiado demasiada demasiados demasiadas

Mucho dinero (dużo pieniędzy), mucha gente (dużo ludzi), muchos libros (dużo książek), muchas preguntas (dużo pytań). Poca leche (mało mleka), pocos amigos (mało przyjaciół). Bastante tiempo (wystarczająco czasu), bastantes personas (wystarczająco osób) — bastante zmienia się tylko w liczbie mnogiej, nigdy według rodzaju, dlatego bastante tiempo i bastante suerte zachowują tę samą końcówkę, choć tiempo jest rodzaju męskiego, a suerte żeńskiego. Demasiados problemas (za dużo problemów), demasiada sal (za dużo soli).

Wszystkie cztery stoją bezpośrednio przed rzeczownikiem, bez rodzajnika pomiędzy nimi: tengo mucho trabajo, nigdy ❌ tengo mucho el trabajo.

Jako przysłówki: opisywanie czasownika

Zaraz po czasowniku wszystkie cztery zastygają w jednej, niezmiennej formie — formie rodzaju męskiego liczby pojedynczej — niezależnie od tego, kto lub co wykonuje czynność.

Ella trabaja mucho. (Ona dużo pracuje.) Los niños comen poco. (Dzieci mało jedzą.) Hemos viajado bastante. (Wystarczająco dużo podróżowaliśmy.) Duermes demasiado. (Za dużo śpisz.)

Ella trabaja mucho zachowuje mucho, a nie ❌ mucha, mimo że ella jest rodzaju żeńskiego — tutaj mucho opisuje czasownik trabaja, a nie dopasowuje się do rzeczownika.

mucho a muy przed przymiotnikiem lub innym przysłówkiem

To pułapka, w którą wpada niemal każdy początkujący. Bezpośrednio przed przymiotnikiem lub innym przysłówkiem mucho zmienia się w muy — to zupełnie inne słowo, nie tylko inna końcówka.

✅ Estoy muy cansada. (Jestem bardzo zmęczona.) ❌ Estoy mucho cansada. ✅ Habla muy rápido. (Mówi bardzo szybko.) ❌ Habla mucho rápido.

Bastante i demasiado, przeciwnie, stają bezpośrednio przed przymiotnikiem bez żadnej zmiany:

Es bastante caro. (Jest dość drogi.) Es demasiado caro. (Jest za drogi.) Son bastante altos. (Są dość wysocy — bastante i tutaj pozostaje niezmienne, tak samo jak muy, ponieważ opisuje przymiotnik altos, a nie dopasowuje się do podmiotu.)

Polski robi dokładnie to samo rozróżnienie: dużo zmienia się w bardzo przed przymiotnikiem lub przysłówkiem (bardzo zmęczony, nigdy ❌ dużo zmęczony), podczas gdy wystarczająco i za zachowują się tak samo w obu rolach (wystarczająco pieniędzy / wystarczająco mądry; za dużo pieniędzy / za drogi). To dokładnie ten sam podział, co w hiszpańskim między mucho/muy z jednej strony a bastante/demasiado z drugiej — ten odruch z polskiego od razu się przydaje.

Jedynym słowem, które zachowuje się inaczej w zależności od pozycji, jest więc mucho: przed rzeczownikiem lub po czasowniku to mucho, a przed przymiotnikiem lub przysłówkiem — muy. Bastante i demasiado zmieniają formę tylko wtedy, gdy dopasowują się bezpośrednio do rzeczownika (bastantes amigos, demasiados problemas) — przed przymiotnikiem lub przysłówkiem zastygają, tak samo jak muy.

un poco de + rzeczownik: niewielka ilość

Un poco de zawęża poco do znaczenia "trochę", używane jest z rzeczownikiem niepoliczalnym i nigdy nie zmienia formy:

Quiero un poco de agua. (Chcę trochę wody.) Añade un poco de sal. (Dodaj trochę soli.)

Porównaj to z samym poco/poca bez un, które skłania się raczej ku "za mało", często z odcieniem niewystarczalności zależnie od kontekstu:

Tengo poco dinero. (Mam mało pieniędzy — może sugerować, że to problem.) Tengo un poco de dinero. (Mam trochę pieniędzy — po prostu podaje niewielką ilość, bez takiego odcienia.)

Częste błędy

  • ❌ Estoy mucho cansado. → ✅ Estoy muy cansado. (przed przymiotnikiem mucho zawsze zmienia się w muy — nigdy nie opisuje przymiotnika bezpośrednio.)
  • ❌ Ella trabaja mucha. → ✅ Ella trabaja mucho. (przy czasowniku mucho jest niezmienne — nie dopasowuje się do podmiotu.)
  • ❌ Tengo bastantes tiempo. → ✅ Tengo bastante tiempo. (bastante zmienia się tylko w liczbie mnogiej, nie według rodzaju — tutaj tiempo jest w liczbie pojedynczej.)
  • ❌ Hay mucho el ruido. → ✅ Hay mucho ruido. (między słowem ilości a rzeczownikiem nie ma rodzajnika.)

Krótkie sprawdzenie

  1. Uzupełnij: Tengo ___ hambre. (dużo)
  2. Uzupełnij: Estoy ___ ocupada hoy. (bardzo)
  3. Co jest nie tak w Comen mucha (w znaczeniu "dużo jedzą") i jak to poprawić?
  4. Powiedz "Mam wystarczająco dużo przyjaciół", używając bastante.
Pokaż odpowiedzi
  1. Tengo mucha hambre. (hambre jest rodzaju żeńskiego.)
  2. Estoy muy ocupada hoy. (przed przymiotnikiem mucho zmienia się w muy.)
  3. Comen mucha jest błędne, bo mucho przy czasowniku jest niezmienne i nie dopasowuje się do podmiotu → Comen mucho.
  4. Tengo bastantes amigos. (bastante dopasowuje się tylko w liczbie.)

Najważniejsze informacje

  • Mucho, poco i demasiado dopasowują się rodzajem i liczbą do rzeczownika, który opisują; bastante dopasowuje się tylko w liczbie.
  • Zaraz po czasowniku wszystkie cztery zastygają w jednej, niezmiennej formie, niezależnie od tego, kto wykonuje czynność.
  • Przed przymiotnikiem lub przysłówkiem mucho zmienia się w zupełnie inne słowo, muy — bastante i demasiado pozostają bez zmian.
  • Un poco de + rzeczownik oznacza "trochę", używane jest z rzeczownikiem niepoliczalnym i nigdy nie zmienia formy; samo poco/poca bez un zwykle brzmi bardziej jak "za mało".