Pretérito perfecto de subjuntivo

Me alegro de que hayas venido.Cieszę się, że przyszedłeś.

Pretérito perfecto de subjuntivo to subjuntivo dla tego, co jest już zakończone. Tworzy się go z presente de subjuntivo czasownika haber i imiesłowu przeszłego, a używa się go po tych samych wyrażeniach co presente de subjuntivo, gdy zdarzenie jest zakończone, a nie dzieje się teraz ani dopiero nastąpi.

W skrócie: haya, hayas, haya, hayamos, hayáis, hayan + imiesłów przeszły (haya venido). Te same wyrażenia co przy presente de subjuntivo, ale zdarzenie jest skończone: Me alegro de que vengas (przyjdziesz) → Me alegro de que hayas venido (przyszedłeś).

Jak go tworzyć

Bierzemy presente de subjuntivo czasownika haber i dodajemy imiesłów przeszły, dokładnie jak w pretérito perfecto compuesto (he hablado), tylko z formą haber w subjuntivo:

Imiesłów jest regularny (-ado przy czasownikach na -ar, -ido przy czasownikach na -er/-ir) albo jest jednym z typowych nieregularnych: hecho, dicho, visto, puesto, escrito, abierto, roto, vuelto (oraz ich pochodne, np. devuelto). Zaimki dopełnienia i zwrotne nigdy nie stoją między haya a imiesłowem, tylko przed haya: No creo que se haya ido, Espero que se lo hayas dicho.

W polskim po wyrażeniach uczuć i wątpliwości stoi zwykle zwykły czas przeszły trybu oznajmującego (Cieszę się, że przyszedłeś, Wątpię, żeby go widziała), a o zakończeniu czynności często decyduje aspekt dokonany (kiedy skończysz). Hiszpański w tych samych miejscach wymaga subjuntivo, a zakończenie sygnalizuje złożona forma z haber: Me alegro de que hayas venido, Dudo que lo haya visto, cuando hayas terminado.

Gdy zdarzenie jest już zakończone

Przy wyrażeniu w czasie teraźniejszym presente de subjuntivo wskazuje na to, co dzieje się teraz lub dopiero nastąpi, a pretérito perfecto de subjuntivo na to, co w chwili mówienia jest już skończone:

Oto, jak działa z głównymi rodzajami wyrażeń:

• Emocje: Me sorprende que haya llegado tan temprano. (Dziwi mnie, że przyjechał tak wcześnie.)
• Wątpliwość i zaprzeczenie: No creo que hayan recibido el mensaje. (Nie sądzę, żeby dostali wiadomość.) Es posible que ya haya salido. (Możliwe, że już wyszedł.)
• Nadzieja: Espero que hayas dormido bien. (Mam nadzieję, że dobrze spałeś.) Ojalá haya llegado bien. (Oby dojechała szczęśliwie.) Tutaj ojalá wyraża życzenie dotyczące czegoś, co mogło już się wydarzyć, w odróżnieniu od mało prawdopodobnych życzeń z lekcji o innych zastosowaniach imperfecto de subjuntivo.
• Wpływanie lub konieczność z terminem: Quiero que hayas terminado para las cinco. (Chcę, żebyś skończył do piątej.)

Zakończone do określonego momentu w przyszłości

Pretérito perfecto de subjuntivo pojawia się także po słowach czasowych takich jak cuando, en cuanto, después de que czy hasta que, gdy czynność zakończy się najpierw, a zdanie główne stoi w czasie przyszłym lub jest poleceniem. Przenosi myśl „będzie skończone” z futuro perfecto do zdania w subjuntivo:

• Llámame cuando hayas terminado. (Zadzwoń do mnie, jak skończysz.)
• Saldremos en cuanto haya parado la lluvia. (Wyjdziemy, jak tylko przestanie padać.)
• No te vayas hasta que hayas hablado con ella. (Nie wychodź, dopóki z nią nie porozmawiasz.)

Można to porównać z Llámame cuando termines, co też jest poprawne: skłania ku traktowaniu zakończenia jako samego momentu, podczas gdy cuando hayas terminado podkreśla, że wszystko jest już gotowe przed telefonem.

Zakończone zdarzenie z przeszłości ze wskaźnikiem czasu

Przy zamkniętym wskaźniku czasu, takim jak ayer, użycie bywa różne: No creo que haya venido ayer jest częste, zwłaszcza w Hiszpanii, a No creo que viniera ayer też jest szeroko używane, szczególnie w Ameryce Łacińskiej. Żadne z nich nie jest błędne. Pretérito perfecto de subjuntivo jest naturalnym wyborem, gdy zdarzenie łączy się z teraźniejszością albo okres jeszcze się nie zamknął (esta semana, hoy); całość porządkuje lekcja Następstwo czasów w subjuntivo, także to, co dzieje się, gdy czasownik główny stoi w przeszłości.

Częste błędy

• ❌ Me alegro de que has venido. → ✅ Me alegro de que hayas venido. (me alegro de que jest wyrażeniem wymagającym subjuntivo, więc haber ma formę subjuntivo, a nie oznajmujące has.)
• ❌ Llámame cuando habrás terminado. → ✅ Llámame cuando hayas terminado. (po cuando, dla czegoś jeszcze nierzeczywistego, hiszpański używa subjuntivo, a nie czasu przyszłego.)
• ❌ Espero que hayas ponido las llaves aquí. → ✅ Espero que hayas puesto las llaves aquí. (poner ma nieregularny imiesłów puesto.)
• ❌ No creo que haya se ido. → ✅ No creo que se haya ido. (zaimek stoi przed haya, a nie między haya a imiesłowem.)

Sprawdź się

1. Uzupełnij: Me alegro de que ya __________ (llegar, vosotros).
2. Uzupełnij: Dudo que ella __________ (ver) la película.
3. Uzupełnij: Llámame en cuanto __________ (hablar, tú) con el médico.
4. Które wyraża nadzieję na wynik, który może już istnieć: Ojalá apruebe czy Ojalá haya aprobado?
5. Uzupełnij: Es probable que se lo __________ (decir, ellos) ya.

Najważniejsze informacje

• Pretérito perfecto de subjuntivo = haya, hayas, haya, hayamos, hayáis, hayan + imiesłów przeszły (haya venido).
• Występuje po tych samych wyrażeniach co presente de subjuntivo, ale dla zdarzenia już zakończonego (Me alegro de que hayas venido).
• Po cuando, en cuanto, después de que i hasta que wyraża to, co zakończy się najpierw (Llámame cuando hayas terminado).
• Zaimki stoją przed haya, a nieregularne imiesłowy (hecho, dicho, visto, puesto, escrito...) pozostają nieregularne.
• Przy zamkniętym wskaźniku czasu, takim jak ayer, słychać zarówno haya venido, jak i viniera; żadne z nich nie jest błędne.