Imperfecto de subjuntivo: inne zastosowania

Quería que vinieras a la fiesta.Chciałem, żebyś przyszedł na imprezę.

Imperfecto de subjuntivo znasz już ze zdań warunkowych z si o sytuacjach wyobrażonych. Potrafi jednak znacznie więcej: to czas, po który hiszpański sięga zawsze, gdy wyrażenie wymagające subjuntivo stoi w czasie przeszłym albo w trybie przypuszczającym, a ponadto pojawia się w kilku utartych wzorcach (quisiera, ojalá, como si), które nie mają nic wspólnego z si.

W skrócie: te same wyrażenia co przy presente de subjuntivo, ale przy czasowniku głównym w czasie przeszłym lub w trybie przypuszczającym zdanie z que przyjmuje imperfecto de subjuntivo (Quería que vinieras). Użycie tego czasu mają jeszcze trzy wzorce: quisiera (uprzejme życzenie), ojalá + imperfecto (życzenia, które wydają się mało prawdopodobne) oraz como si (porównania).

Te same wyrażenia, przesunięte w przeszłość

Wyrażenia z lekcji o wpływaniu na kogoś, emocjach, wątpliwościach oraz celu i czasie przyszłym obowiązują nadal, podobnie jak zasada, kiedy wymagają subjuntivo. (Słowa czasowe takie jak cuando nadal wymagają subjuntivo tylko dla tego, co w danym momencie jeszcze nie jest rzeczywiste, więc zakończone zdarzenie opowiedziane w przeszłości, Cuando llegó, me llamó, zostaje w trybie oznajmującym.) Zmienia się czas: gdy czasownik główny stoi w imperfecto, pretérito, pluscuamperfecto lub w trybie przypuszczającym, czasownik w zdaniu z que zwykle przechodzi z presente de subjuntivo do imperfecto de subjuntivo:

Mi madre me pidió que la ayudara. (Mama poprosiła mnie, żebym jej pomógł.) No creía que fuera tan difícil. (Nie sądziłem, że to takie trudne.)

Zdanie z que jest zwykle równoczesne z czasownikiem głównym lub późniejsze od niego: Quería que vinieras oznacza, że miałeś przyjść w chwili chcenia albo później. Dla czegoś, co wydarzyło się przed czasownikiem głównym, hiszpański potrzebuje pluscuamperfecto de subjuntivo, który ma własną lekcję.

Tryb przypuszczający też działa jak wyrażenie przeszłe

Czasownik główny w trybie przypuszczającym również wymaga imperfecto de subjuntivo, nawet gdy sytuacja dzieje się teraz albo w przyszłości, a nie w przeszłości:

• Me gustaría que vinieras mañana. (Chciałbym, żebyś przyszedł jutro.)
• Sería mejor que te quedaras en casa. (Lepiej by było, gdybyś został w domu.)
• Nos encantaría que nos visitaras. (Bardzo by nas ucieszyło, gdybyś nas odwiedził.)

Prawdziwe pytanie brzmi więc nie „czy sytuacja jest w przeszłości?”, lecz „czy czasownik główny stoi w czasie przeszłym albo w trybie przypuszczającym?”. Jak czasy czasownika głównego łączą się z czasami subjuntivo w całym zdaniu, wyjaśnia lekcja Następstwo czasów w subjuntivo. Czasownik główny w pretérito perfecto (Me ha pedido que venga) zwykle zachowuje się jak czas teraźniejszy i to jeden z przypadków, które porządkuje tamta lekcja.

W polskim po „chciałem, żebyś…” czasownik ma formę czasu przeszłego (przyszedł), a ta sama forma pojawia się też w „chcę, żebyś przyszedł”: nie zależy ona od czasu czasownika głównego. W hiszpańskim czas subjuntivo idzie za czasownikiem głównym: quiero que vengas, ale quería que vinieras. Dlatego nawyk „jedna forma na wszystkie okazje” tu nie działa, a czas zdania podrzędnego trzeba za każdym razem dopasować do czasownika głównego.

Uprzejmość: quisiera i pudiera

Kilka czasowników używa imperfecto de subjuntivo samodzielnie, bez zdania z que, żeby brzmieć łagodniej i uprzejmiej. Najbardziej znany jest quisiera, łagodniejsze quiero:

• Quisiera una mesa para dos. (Chciałbym stolik dla dwóch osób.)
• Quisiera hablar con el director, por favor. (Chciałbym porozmawiać z dyrektorem, proszę.)

To samo złagodzenie działa w prośbach z pudiera (zamiast podría), głównie w języku formalnym albo w obsłudze klienta: ¿Pudiera decirme dónde está la estación? (Czy mógłby mi Pan powiedzieć, gdzie jest dworzec?) W mowie codziennej częstsze jest podría, natomiast quisiera jest zupełnie normalne w każdym rejestrze. To niewielka grupa czasowników, a nie wzorzec, który można zastosować do dowolnego czasownika, żeby go uprzejmie złagodzić. Takie uprzejme użycia mają zwykle formę na -ra (quisiera jest znacznie częstsze niż quisiese).

Pokrewny formalny odcień daje debiera (zamiast debería), które łagodzi raczej radę niż prośbę: Debiera descansar más. (Powinien Pan więcej odpoczywać.)

Życzenia z ojalá

Ojalá znaczy „oby / żeby tylko”, a jego czasownik pokazuje, jak prawdopodobne wydaje się mówiącemu to życzenie:

• Presente de subjuntivo: życzenie, które nadal wydaje się możliwe. Ojalá venga mañana. (Oby przyszedł jutro.)
• Imperfecto de subjuntivo: życzenie, które wydaje się mało prawdopodobne albo sprzeczne z faktami. Ojalá viniera mañana. (Gdyby tylko przyszedł jutro.) Ojalá tuviera más tiempo. (Gdybym tylko miał więcej czasu.)

Po ojalá może też stać pluscuamperfecto de subjuntivo w życzeniach dotyczących przeszłości (Ojalá hubiera venido); omawia to osobna lekcja.

Porównania z como si

Po como si („jakby / tak jakby”) standardowy hiszpański używa imperfecto de subjuntivo, nawet gdy czasownik główny stoi w czasie teraźniejszym:

• Habla como si fuera el jefe. (Mówi tak, jakby był szefem.)
• Me trata como si no me conociera. (Traktuje mnie tak, jakby mnie nie znała.)

Imperfecto de subjuntivo sygnalizuje tu, że porównanie jest wyobrażone, a nie rzeczywiste. Dla sytuacji wyobrażonej, która była wcześniejsza niż czasownik główny, używa się pluscuamperfecto de subjuntivo (como si no hubiera pasado nada).

Częste błędy

• Quería que vinieras to zwykłe, tradycyjne połączenie przy czasowniku głównym w czasie przeszłym. Słychać też presente de subjuntivo (Quería que vengas mañana), zwłaszcza gdy życzenie jest nadal aktualne albo zdarzenie dopiero nastąpi, ale imperfecto de subjuntivo jest wyborem bezpiecznym i standardowym, a lekcja o następstwie czasów porządkuje elastyczne przypadki.
• ❌ Me gustaría que vienes. → ✅ Me gustaría que vinieras. (me gustaría jest wyrażeniem wymagającym subjuntivo, więc po que potrzebny jest subjuntivo, a tryb przypuszczający wymaga imperfecto.)
• ❌ Habla como si es el jefe. → ✅ Habla como si fuera el jefe. (como si wymaga subjuntivo, nie trybu oznajmującego.)
• ❌ Ojalá tengo más tiempo. → ✅ Ojalá tuviera más tiempo. (albo ✅ Ojalá tenga más tiempo, jeśli życzenie jest realistyczne; w obu przypadkach po ojalá nigdy nie stoi tryb oznajmujący.)

Sprawdź się

1. Uzupełnij: Mis padres querían que yo __________ (estudiar) medicina.
2. Uzupełnij: Nos gustaría que __________ (venir, vosotros) a cenar.
3. Uzupełnij: Habla español como si __________ (ser) nativo.
4. Które brzmi bardziej optymistycznie: Ojalá apruebe el examen czy Ojalá aprobara el examen?
5. Użyj uprzejmej formy czasownika querer, żeby powiedzieć: „Chciałbym kawę, proszę”.

Najważniejsze informacje

• Wyrażenia wymagające subjuntivo pozostają te same; przy czasowniku głównym w czasie przeszłym lub w trybie przypuszczającym zdanie z que przyjmuje imperfecto de subjuntivo (Quería que vinieras, Me gustaría que vinieras).
• Imperfecto de subjuntivo obejmuje to, co jest równoczesne z czasownikiem głównym lub późniejsze od niego. Coś wcześniejszego wymaga pluscuamperfecto de subjuntivo.
• Quisiera (a w bardziej formalnym stylu pudiera w prośbach) to utarte formy uprzejmości, a nie wzorzec dla każdego czasownika; debiera to formalny sposób łagodzenia rady.
• Ojalá + presente de subjuntivo = życzenie realistyczne; ojalá + imperfecto de subjuntivo = życzenie mało prawdopodobne lub sprzeczne z faktami.
• Como si wymaga imperfecto de subjuntivo, nawet po czasowniku głównym w czasie teraźniejszym.