Podstawowe zdania względne (who, which, that)

Zdanie względne to krótkie zdanie podrzędne, które mówi coś więcej o rzeczowniku — kim jest dana osoba albo czym jest dana rzecz. Zamiast dwóch krótkich zdań otrzymujesz jedno, które płynnie brzmi:

The woman lives next door. She teaches music. → The woman who lives next door teaches music.

Dzięki tej strukturze możesz opisywać ludzi, miejsca i rzeczy w jednym naturalnym zdaniu zamiast kilku urwanych.

W skrócie: dla osób → who, dla rzeczy → which, dla obu → that. Zdanie względne stoi bezpośrednio po rzeczowniku, który opisuje.

Who, which czy that?

Zaimek, którego używasz, zależy od tego, co opisujesz:

W zdaniach względnych określających (bez przecinków, zawężających znaczenie rzeczownika), that może często zastąpić who lub which: the woman that called, the book that I bought. Na tym etapie that jest zazwyczaj bezpiecznym wyborem. Unikaj go po przyimku (the house in which I grew up, nie ❌ the house in that I grew up) oraz w zdaniach względnych z przecinkami — ale o tym później.

W języku polskim zaimek względny który odmienia się: rodzaj i liczbę bierze od rzeczownika nadrzędnego (mężczyzna, który… / kobieta, która… / dzieci, które…), ale przypadek zależy od roli w zdaniu względnym (książka, którą kupiłem; człowiek, któremu pomogłem). W angielskim who, which i that nie odmieniają się przez rodzaj, liczbę ani przypadek — wybierasz tylko jedno z trzech.

Budowa: rzeczownik + zaimek + zdanie

Zdanie względne stoi bezpośrednio po rzeczowniku, który opisuje:

[grupa rzeczownikowa] + who / which / that + [reszta zdania]

• That's the teacher who taught me French.
• Is this the bus that goes to the airport?
• I love the jacket which you were wearing yesterday.
• The café that we went to last week is closed now.

Zdanie względne musi stać tuż przy opisywanym rzeczowniku. Jeśli jest zaimek względny, otwiera to zdanie podrzędne. Przesunięcie go na koniec zdania niszczy związek: ❌ The teacher taught me French who was very strict. → ✅ The teacher who taught me French was very strict.

Zaimek względny jako podmiot

Gdy who / which / that pełni funkcję podmiotu zdania względnego (sam wykonuje czynność), zaimek jest niezbędny — nie można go pominąć:

• the film that won the award — that jest podmiotem przy won
• the colleague who helped me — who jest podmiotem przy helped
• a dog that barks all night — that jest podmiotem przy barks

Zaimek względny jako dopełnienie — i jego pomijanie

Gdy who / which / that pełni funkcję dopełnienia w zdaniu względnym — dopełnienia czasownika albo dopełnienia przyimka — w zdaniu jest już osobny podmiot (I, we, she itp.):

• the film that I recommended — podmiotem jest I; that jest dopełnieniem
• the colleague who I called — podmiotem jest I; who jest dopełnieniem
• the bag which she bought — podmiotem jest she; which jest dopełnieniem
• the keys that you were looking for — podmiotem jest you; that jest dopełnieniem przyimka for
• the café that we went to — podmiotem jest we; that jest dopełnieniem przyimka to

W tych przypadkach można całkowicie pominąć zaimek — w codziennym języku angielskim brzmi to bardzo naturalnie:

Praktyczna wskazówka: w prostym zdaniu, jeśli po zaimku względnym następuje podmiot taki jak I, you, we lub grupa rzeczownikowa, to prawdopodobnie masz do czynienia z dopełnieniem — zaimek zazwyczaj można pominąć. Jeśli sam zaimek wykonuje czynność i żaden inny podmiot nie następuje po nim, zachowaj go.

Uwaga o miejscach

Dla miejsc angielski często używa where w znaczeniu „w którym / gdzie": the café where we met, the city where I grew up. Z that lub which przyimek pozostaje: the café that we met in / the café we met in. Na tym etapie where jest najprostszym wyborem.

Typowe błędy

• ❌ She is the doctor which treated me. → ✅ She is the doctor who treated me. (dla osób: who, nie which)
• ❌ That's the book who I told you about. → ✅ That's the book that I told you about. (dla rzeczy: which lub that)
• ❌ The man who he lives next door is a chef. → ✅ The man who lives next door is a chef. (who zajmuje już rolę podmiotu — he jest zbędne)
• ❌ Is this the restaurant that it was on TV? → ✅ Is this the restaurant that was on TV? (that jest już podmiotem — dodatkowe it nie jest potrzebne)
• ❌ I found the book that I bought it. → ✅ I found the book that I bought / the book I bought. (zaimek względny zastępuje już it — nie powtarzaj go)

Szybkie sprawdzenie

Uzupełnij każde zdanie słowem who, which lub that. Jeśli zaimek można pominąć, wpisz go w nawiasach.

1. That's the woman ____ works with my sister.
2. The laptop ____ I bought last year has stopped working.
3. Is that the film ____ won five Oscars?
4. I found the keys ____ you were looking for.

Najważniejsze punkty

• Zdanie względne dodaje informację o rzeczowniku i stoi bezpośrednio po nim.
• Who → osoby; which → rzeczy; that → osoby lub rzeczy (bezpieczny wybór).
• Budowa: rzeczownik + who / which / that + zdanie.
• Jeśli zaimek jest podmiotem swojego zdania (nic innego nie może wykonać czynności), musi pozostać.
• Jeśli zaimek jest dopełnieniem (po nim następuje własny podmiot), można go pominąć: the film I recommended = the film that I recommended.
• Nie powtarzaj rzeczownika dodatkowym zaimkiem: ❌ the man who he lives next door → ✅ the man who lives next door; ❌ the book that I bought it → ✅ the book that I bought / the book I bought.