Pytania rozstrzygające (tak/nie) po francusku: intonacja i est-ce que

Tu parles français ?Mówisz po francusku?

Francuski zamienia zdanie oznajmujące w pytanie tak/nie bez przestawiania ani jednego słowa: wystarczy podnieść głos na końcu. Dla nieco staranniejszego tonu stawia się z przodu est-ce que. Jedno i drugie to codzienny francuski.

W skrócie: est-ce que + zdanie oznajmujące = pytanie tak/nie. Est-ce que c'est loin ? Albo zostawia się zdanie bez zmian i tylko podnosi głos: C'est loin ?

Trzy sposoby pytania

Przy intonacji i est-ce que słowa zostają w szyku zdania oznajmującego: najpierw podmiot, potem orzeczenie. Tylko inwersja przestawia podmiot i orzeczenie, a ten schemat omawiamy dopiero na następnym poziomie; na razie wystarczy go rozpoznawać.

Polski często wprowadza pytanie rozstrzygające partykułą czy na początku (Czy przyjdziesz?) — to najbliższy odpowiednik francuskiego est-ce que, choć czy można też pominąć i zapytać samą intonacją (Przyjdziesz?). Francuskie si nie ma jednowyrazowego polskiego odpowiednika: twierdzącą odpowiedź na pytanie przeczące „Nie idziesz?” trzeba rozwinąć („Ależ idę” / „Owszem”), a po francusku wystarczy Si !

Pytania z intonacją

Powiedz zdanie oznajmujące, podnieś głos na ostatniej sylabie — i to już pytanie:

• Tu as faim ? (Jesteś głodny?)
• Elle est prête ? (Czy ona jest gotowa?)
• On y va ? (Idziemy?)

To zdecydowanie najczęstsza forma w swobodnej rozmowie i jest też całkiem naturalna w piśmie nieformalnym. W piśmie staranniejszym lub oficjalnym est-ce que zwykle wyraźniej pokazuje budowę pytania.

est-ce que

Postaw est-ce que na początku i zostaw resztę zdania dokładnie taką, jaka była:

• Est-ce que tu travailles demain ?
• Est-ce que vous avez un menu ?
• Est-ce que c'est ouvert le dimanche ?

Przed samogłoską lub niemym h que staje się qu':

• Est-ce qu'il est là ?
• Est-ce qu'elle vient avec nous ?
• Est-ce qu'on peut payer par carte ?

Tutaj est-ce que to stały blok — nie zmienia się zależnie od podmiotu ani orzeczenia. (Słowa pytające stawia się przed nim — Où est-ce que…, Qu'est-ce que… — ale to już temat na lekcję o słowach pytających.)

Odpowiadanie: oui, non, si

• Oui — tak, na pytanie twierdzące. Tu viens ? — Oui.
• Non — nie. C'est loin ? — Non, c'est à côté.
• Si — tak, kiedy zaprzeczasz pytaniu lub zdaniu przeczącemu. Tu ne viens pas ? — Si ! (Ależ idę.)

Angielski w obu przypadkach mówi yes; francuski ma osobne słowo si, którym zaprzecza się pytaniu lub zdaniu przeczącemu. Zobacz Przeczenie z ne… pas.

• Vous n'avez pas faim ? — Si, un peu. (zaprzeczasz → si)
• Vous avez faim ? — Oui, un peu. (zwykłe potwierdzenie → oui)

Wtrącenie n'est-ce pas ?

Dodaj n'est-ce pas ? na końcu zdania, żeby zachęcić rozmówcę do potwierdzenia, jak polskie prawda? / nie?:

• C'est joli, n'est-ce pas ?
• Tu as vu le film, n'est-ce pas ?

To jedna niezmienna forma, bez względu na orzeczenie i podmiot. Brzmi trochę oficjalnie; w mowie potocznej dodaje się po prostu non ? albo hein ? — C'est joli, non ?

Częste błędy

• ❌ Est-ce que tu viens-tu ? (pomieszane est-ce que i inwersja) → ✅ Est-ce que tu viens ?
• ❌ Est-ce que il est là ? → ✅ *Est-ce **qu'*il est là ?
• ❌ Est-ce-que tu as faim ? / Es-ce que tu as faim ? → ✅ Est-ce que tu as faim ? (łącznik tylko w est-ce, potem spacja przed que)
• ❌ Tu n'as pas soif ? — Oui. (w znaczeniu „ależ chce mi się pić”) → ✅ — Si !
• ❌ C'est bon, n'est pas ? → ✅ C'est bon, n'est-ce pas ?

Szybki sprawdzian

Zamień w pytanie z est-ce que (uważaj na elizję):

1. Tu aimes le café.
2. Il y a un problème.
3. Elle habite ici.

Odpowiedz oui lub si:

4. Vous n'êtes pas fatigué ? — ____, je suis très fatigué.
5. C'est ouvert le dimanche ? — ____, tous les jours.

Najważniejsze

• Trzy sposoby zadania pytania tak/nie: wznosząca intonacja (Tu viens ?), est-ce que + zdanie (Est-ce que tu viens ?) i inwersja (Viens-tu ?, bardziej formalna, później).
• Przy intonacji i est-ce que szyk się nie zmienia — tylko inwersja przestawia podmiot.
• est-ce que → est-ce qu' przed samogłoską lub niemym h.
• Na pytanie przeczące odpowiadaj si, nie oui, kiedy mu zaprzeczasz: Tu n'as pas faim ? — Si !
• n'est-ce pas ? to niezmienne wtrącenie zapraszające do zgody; w mowie potocznej mówi się non ?