El puente fue construido por los romanos.Most został zbudowany przez Rzymian.

Hiszpański ma stronę bierną budowaną za pomocą ser + imiesłów bierny, bliską strukturą polskiej stronie biernej z "zostać" lub "być". Pozwala ona, by podmiotem zdania stało się to, na co działa czynność, i — inaczej niż se bierne — może nazwać, kto tę czynność wykonał.

W skrócie: ser (odmienione w czasie czynności) + imiesłów bierny (zgadzający się rodzajem i liczbą z podmiotem), opcjonalnie + por + wykonawca. El puente fue construido por los romanos. Ta konstrukcja jest przede wszystkim formalna lub pisemna — w codziennej mowie hiszpańskiej zwykle preferuje się stronę czynną albo se.

Budowanie strony biernej: ser + imiesłów, zgadzający się z podmiotem

Zazwyczaj tylko czasowniki przechodnie mogą tworzyć tę stronę bierną: dopełnienie bliższe czasownika staje się podmiotem zdania biernego, więc czasownik nieprzechodni jak llegar ("przybyć") nie ma dopełnienia bliższego, które mogłoby stać się podmiotem zdania biernego, i nie da się go w ten sposób zamienić na stronę bierną (nie ma formy fue llegado). Przy czasowniku przechodnim odmienia się ser w czasie, w którym działo się dane wydarzenie, a imiesłów bierny zgadza się rodzajem i liczbą z podmiotem — dokładnie jak przymiotnik:

La casa fue construida en 1950. (Dom został zbudowany w 1950 roku — podmiot i imiesłów w rodzaju żeńskim, liczbie pojedynczej.) Los puentes fueron construidos por los romanos. (Mosty zostały zbudowane przez Rzymian — rodzaj męski, liczba mnoga.) Las cartas fueron escritas ayer. (Listy zostały napisane wczoraj — rodzaj żeński, liczba mnoga.)

Ta zgodność to największa różnica względem imiesłowu w czasach złożonych, jak pretérito perfecto (ha construido), gdzie imiesłów nigdy się nie zmienia. Tutaj zgadza się, bo funkcjonuje jak przymiotnik opisujący podmiot.

Nazywanie wykonawcy za pomocą por

W przeciwieństwie do se biernego, strona bierna z ser może swobodnie nazwać, kto lub co wykonało czynność, wprowadzane przez por:

El puente fue construido por los romanos. (Most został zbudowany przez Rzymian.) La novela fue escrita por Cervantes. (Powieść została napisana przez Cervantesa.)

Wykonawca jest opcjonalny — można go też pominąć, tak jak w polskim ("Most został zbudowany w trzecim wieku"):

El puente fue construido en el siglo III. (Most został zbudowany w trzecim wieku.)

Czas teraźniejszy i przeszły, i jak często się tego używa

Strona bierna z ser technicznie może wystąpić w dowolnym czasie, ale ten artykuł skupia się na dwóch najczęstszych: teraźniejszym — dla tego, co zwyczajowo lub ogólnie prawdziwe, i przeszłym (pretérito) — dla jednego zakończonego wydarzenia:

La ciudad es visitada por miles de turistas cada año. (Miasto jest odwiedzane przez tysiące turystów każdego roku — czas teraźniejszy, ogólna prawda.) El museo fue inaugurado en 1980. (Muzeum zostało otwarte w 1980 roku — czas przeszły, jedno zakończone wydarzenie.)

W codziennej rozmowie osoby mówiące po hiszpańsku sięgają po tę konstrukcję rzadziej, niż Polacy sięgają po stronę bierną — strona czynna albo se bierne/nieosobowe zwykle brzmi naturalniej. Strona bierna z ser jest powszechna w tekstach dziennikarskich, formalnych raportach i narracji historycznej, zwłaszcza gdy trzeba nazwać wykonawcę.

Ser + imiesłów a estar + imiesłów

Estar + imiesłów opisuje stan będący wynikiem czynności, a nie samą czynność:

La puerta fue cerrada a las nueve. (Drzwi zostały zamknięte o dziewiątej — wydarzenie zamknięcia, przez kogoś, w tym momencie.) La puerta está cerrada. (Drzwi są zamknięte — stan wynikowy, w tej chwili, niezależnie od tego, kto je zamknął i kiedy.)

Jeśli opisywane jest wydarzenie — to, że coś się stało — używa się ser. Jeśli opisywany jest stan, w jakim coś się potem znajduje, używa się estar.

Polski rozróżnia w podobny sposób między stroną bierną opisującą wydarzenie (zostać + imiesłów bierny: Drzwi zostały zamknięte) a konstrukcją opisującą stan (być + imiesłów użyty jak przymiotnik: Drzwi są zamknięte) — w dużej mierze porównywalne rozróżnienie do tego między ser + imiesłów a estar + imiesłów w hiszpańskim. Wykonawcę wprowadza się przez przez w polskim, przez por w hiszpańskim.

Częste błędy

  • ❌ La casa fue construido en 1950. → ✅ La casa fue construida en 1950. (imiesłów bierny musi zgadzać się rodzajem i liczbą z podmiotem — casa jest rodzaju żeńskiego, więc construida, nie construido.)
  • ❌ El puente fue construido de los romanos. → ✅ El puente fue construido por los romanos. (wykonawca w stronie biernej z ser wprowadzany jest przez por, nie przez de.)
  • ❌ La puerta fue cerrada ahora mismo (w znaczeniu, że drzwi są teraz w stanie zamkniętym) → ✅ La puerta está cerrada. (opisanie aktualnego stanu wynikowego wymaga estar + imiesłów, nie ser + imiesłów, które opisuje samo wydarzenie.)

Krótkie sprawdzenie

  1. Uzupełnij: Las ventanas ___ (fue/fueron) reparadas ayer.
  2. Uzupełnij: El libro fue escrito ___ (de/por) un autor famoso.
  3. Dlaczego La mesa fue hecho de madera jest błędne?
  4. Porównaj: jaka jest różnica między El museo fue cerrado a las seis a El museo está cerrado?
Pokaż odpowiedzi
  1. Las ventanas fueron reparadas ayer.
  2. El libro fue escrito por un autor famoso.
  3. Imiesłów musi zgadzać się z podmiotem mesa (rodzaj żeński): powinno być hecha, nie hecho — La mesa fue hecha de madera.
  4. Fue cerrado opisuje wydarzenie zamknięcia o szóstej; está cerrado opisuje aktualny stan muzeum, niezależnie od tego, kiedy je zamknięto.

Najważniejsze informacje

  • Strona bierna z ser = ser odmienione w czasie czynności + imiesłów bierny zgadzający się rodzajem i liczbą z podmiotem.
  • Wykonawca, jeśli jest nazwany, wprowadzany jest przez por: construido por los romanos.
  • Jest to przede wszystkim forma formalna lub pisemna; w codziennej rozmowie zwykle preferuje się stronę czynną albo se.
  • Ser + imiesłów opisuje czynność/wydarzenie; estar + imiesłów opisuje stan będący jego wynikiem.