Futuro i condicional prawdopodobieństwa (domysły o teraźniejszości i przeszłości)

Serán las tres.Pewnie jest koło trzeciej.

W hiszpańskim formy futuro i condicional mają jeszcze jedno zastosowanie: mogą wyrażać przypuszczenie. Mówiący nie przewiduje przyszłego zdarzenia ani nie wyobraża sobie czegoś nierealnego, lecz mówi, co jest prawdopodobnie prawdą, nie będąc pewnym. Formy są te, które już znasz, a o wyborze decyduje czas, którego dotyczy przypuszczenie.

W skrócie: domysł o teraźniejszości = futuro (estará); domysł o czymś już zakończonym = futuro perfecto (habrá salido); te same dwa domysły o momencie z przeszłości = condicional (estaría) i condicional perfecto (habría salido).

Cztery formy i ich czas

Formy czasu przyszłego patrzą na domysł z teraźniejszości, a formy condicional patrzą na niego z momentu w przeszłości. Ten moment jest zwykle nazwany w zdaniu albo wynika z opowieści.

W polskim czasu przyszłego zwykle nie używa się do domysłów o teraźniejszości: najczęściej mówi się „pewnie jest w domu”, „chyba jest trzecia” albo „musi być w domu”, czyli zwykłą formą czasownika z dodatkowym słowem. Hiszpański oznacza domysł samą formą czasownika: estará, serían, habrá salido.

Domysł o teraźniejszości: futuro simple

Futuro simple snuje domysł o tym, co jest prawdą w tej chwili. Jest częste przy czasownikach opisujących stany, takich jak ser, estar, tener czy costar, oraz przy wieku, godzinie, cenie i ilości:

• Estará en casa. (Pewnie jest w domu.)
• Tendrá unos cuarenta años. (Ma pewnie około czterdziestu lat.)
• Costará unos veinte euros. (Pewnie kosztuje około dwudziestu euro.)
• Serán las tres. (Pewnie jest koło trzeciej.)

W pytaniu ta sama forma znaczy „ciekawe”: ¿Dónde estará Ana? (Gdzie też może być Ana?) ¿Qué hora será? (Ciekawe, która może być godzina?) Domysł o teraźniejszości to nie to samo co przewidywanie, choć kontekst zwykle je rozróżnia: Mañana lloverá (Jutro będzie padać) patrzy w przód, a Ahora lloverá en la costa (Na wybrzeżu pewnie teraz pada) snuje domysł o teraźniejszości.

Patrzenie w przód: przewidywanie, nie domysł

Czasy przyszłe patrzą też w przód, ale to inne zadanie. Domysł dotyczy sytuacji, która już jest prawdziwa (albo już się skończyła) i której mówiący nie może sprawdzić. Przewidywanie dotyczy czegoś, co jeszcze się nie stało, a futuro simple i futuro perfecto wyrażają je w swój zwykły sposób:

• Mañana habrá mucha gente en la playa. (Jutro na plaży będzie dużo ludzi.)
• Para el lunes ya habrán terminado. (Do poniedziałku już skończą.)

Obie wypowiedzi to oczekiwania co do przyszłości, a nie domysły o teraźniejszości czy przeszłości. Żeby złagodzić przewidywanie, hiszpański dodaje przysłówek, na przykład seguramente lub probablemente, zamiast zmieniać czas.

Domysł o czymś, co już się stało: futuro perfecto

Gdy to, o czym snujesz domysł, już się wydarzyło, używa się haber w czasie przyszłym + imiesłów przeszły:

• Habrá salido ya. (Pewnie już wyszedł.)
• No contesta: se habrá dormido. (Nie odpowiada: pewnie zasnął.)
• ¿Qué le habrá pasado? (Co mu się mogło stać?)

Domysł o momencie z przeszłości: condicional simple

Opowiadając w czasie przeszłym, można za pomocą condicional simple snuć domysł o tym, co było prawdą w tamtym momencie. Ma ten sam odcień co futuro simple, ale przeniesiony w przeszłość:

• Serían las tres cuando llegué. (Kiedy przyjechałem, była pewnie koło trzeciej.)
• Tendría unos treinta años entonces. (Miał wtedy pewnie koło trzydziestu lat.)
• ¿Quién sería a esa hora? (Kto to mógł być o tej porze?)

Porównaj Eran las tres cuando llegué, z imperfecto: podaje godzinę jako fakt. Condicional pokazuje, że mówiący nie jest pewien.

Domysł o tym, co było wcześniej: condicional perfecto

Żeby snuć domysł o czymś, co już się stało przed momentem z przeszłości, używa się habría + imiesłów przeszły:

• Cuando lo llamé, ya habría salido. (Kiedy do niego zadzwoniłem, pewnie już wyszedł.)
• Se habría olvidado de la cita. (Pewnie zapomniał o spotkaniu.)

Ta sama forma, inne znaczenie

Powyższe formy są takie same jak te używane do zwykłych przewidywań i do sytuacji nierealnych, a rozróżnia je kontekst. Dijo que llegaría a las tres (Powiedział, że przyjedzie o trzeciej) relacjonuje przyszły plan, a Llegaría a las tres, no sé (Pewnie przyjechał o trzeciej, nie wiem) jest domysłem. Wyrażenie czasu skierowane w przód (mañana, dentro de un año) zwykle oznacza przewidywanie; stan w teraźniejszości lub opowieść w przeszłości zwykle oznacza domysł.

Inne sposoby powiedzenia tego samego

Hiszpański ma inne sposoby wyrażania prawdopodobnej sytuacji, więc czasy nie są jedyną opcją:

• Przysłówki: A lo mejor está en casa. Seguramente está en casa. (Prawdopodobnie jest w domu.) Zachowują zwykłe formy czasownika.
• Deber de + bezokolicznik: Debe de estar en casa. (Musi być w domu.) Słyszy się też zwykłe deber + bezokolicznik w tej samej roli, ale deber de odróżnia ją od deber w znaczeniu obowiązku.

Czasy brzmią naturalnie i zwięźle w mowie, zwłaszcza w pytaniach. Przysłówki dobrze sprawdzają się w piśmie albo gdy chce się wskazać stopień pewności.

Częste błędy

• ❌ Serán las tres cuando llegué. → ✅ Serían las tres cuando llegué. (domysł dotyczy momentu z przeszłości, więc wymaga condicional, a nie czasu przyszłego.)
• ❌ Sería las tres. → ✅ Serían las tres. (ser przy godzinie zgadza się w liczbie mnogiej, jak w son las tres.)
• ❌ Ya habrá salido cuando lo llamé. → ✅ Ya habría salido cuando lo llamé. (domysł dotyczy czegoś sprzed momentu z przeszłości, więc wymaga condicional perfecto.)

Sprawdź się

1. Powiedz to jako domysł: Probablemente son las cinco ahora.
2. Powiedz to jako domysł: Probablemente ya salió. (teraz, patrząc wstecz)
3. Powiedz to jako domysł: Probablemente eran las doce cuando llegó.
4. Jakie formy czasownika pasują: ¿Dónde (estar) Ana ahora? i ¿Dónde (estar) Ana ayer a esa hora?
5. Czy Dijo que llegaría a las tres to domysł, czy relacja o przyszłym planie?

Najważniejsze informacje

• Oprócz przewidywania i wyobrażania sobie czasy przyszłe i condicional mogą snuć domysły o tym, co jest prawdopodobnie prawdą.
• Domysł o teraźniejszości = futuro simple (Estará en casa); o czymś już zakończonym = futuro perfecto (Habrá salido).
• Domysł o momencie z przeszłości = condicional simple (Serían las tres); o tym, co było wcześniej = condicional perfecto (Ya habría salido).
• Zwykłe przewidywanie o przyszłości (Mañana habrá mucha gente) to inne zadanie niż domysł; kontekst, taki jak wyrażenie czasu skierowane w przód czy opowieść w przeszłości, oddziela domysł, przewidywanie i relację.
• Przysłówki (a lo mejor, seguramente) i deber de + bezokolicznik wyrażają tę samą myśl zwykłymi formami czasownika.