Tu connais Marc ? Oui, je le connais bien.Znasz Marka? Tak, dobrze go znam.

Zamiast powtarzać już wspomniany rzeczownik, francuski zastępuje go krótkim zaimkiem dopełnienia bliższego — me, te, le, la, nous, vous, les — stojącym tuż przed odmienionym czasownikiem.

Dopełnienie bliższe to osoba lub rzecz, na którą działa czasownik, bez przyimka pomiędzy nimi: w je connais Marc słowo Marc jest dopełnieniem bliższym czasownika connais. (Gdy zamiast tego pojawia się przyimek, na przykład à — je parle à Marc — potrzebne są zaimki dopełnienia dalszego, osobny temat.)

W skrócie: me, te, le, la, nous, vous, les stoją tuż przed odmienionym czasownikiem: je le vois, elle nous appelle.

Formy

Francuski Polski Przykład
me (m') mnie Il me voit. (On mnie widzi.)
te (t') cię Je te comprends. (Rozumiem cię.)
le (l') go (rodzaj męski) Je le regarde. (Patrzę na niego.)
la (l') ją (rodzaj żeński) Je la regarde. (Patrzę na nią.)
nous nas Elle nous appelle. (Ona nas woła.)
vous was / Pana, Panią Je vous entends. (Słyszę was.)
les ich, je Je les connais. (Znam ich.)

Tuż przed czasownikiem, nie po nim

W zwykłym zdaniu twierdzącym lub przeczącym zaimek dopełnienia bliższego stoi bezpośrednio przed odmienionym czasownikiem, a nie po nim.

  • ✅ Je le vois. — nigdy ❌ Je vois le.
  • ✅ Elle nous appelle. — nigdy ❌ Elle appelle nous.

W przeciwieństwie do francuskiego, polski nie ma stałej pozycji zaimka względem czasownika — w naturalnym szyku zaimek zwykle stoi po czasowniku (Widzę go.), a jego dokładne miejsce zależy bardziej od szyku całego zdania niż od sztywnej reguły.

Jedynym wyjątkiem jest tryb rozkazujący twierdzący (Regarde-le !), gdzie zaimek dołącza się tuż po czasowniku — to osobny temat, omawiany razem z pełnym obrazem pozycji zaimków.

le / la: wybór właściwego rodzaju

le zastępuje rzeczownik rodzaju męskiego, la — żeńskiego, a les zastępuje dowolną liczbę mnogą, niezależnie od rodzaju:

  • le film → Tu le regardes ? (Oglądasz go?)
  • la série → Tu la regardes ? (Oglądasz ją?)
  • les photos → Tu les regardes ? (Oglądasz je?)

le i la zawsze zgadzają się z gramatycznym rodzajem zastępowanego rzeczownika, a nie z rzeczywistą płcią rzeczy — ✅ le livre → il est intéressant, je le lis, nigdy ❌ je la lis przy rzeczowniku rodzaju męskiego, takim jak livre. les nie rozróżnia rodzaju wcale — to samo słowo dla każdej liczby mnogiej.

me, te, le, la stają się m', t', l' przed samogłoską lub niemym h

Przed czasownikiem zaczynającym się od samogłoski lub niemego h, me, te, le, la tracą samogłoskę i się ściągają:

  • *Il **m'*aime. (On mnie kocha.)
  • *Je **t'*écoute. (Słucham cię.)
  • *Tu vois Marc ? Oui, je **l'*aime bien. (Widzisz Marka? Tak, bardzo go lubię.)
  • *La maison ? Je **l'*habite depuis dix ans. (Dom? Mieszkam w nim od dziesięciu lat.)

nous i vous nigdy się nie ściągają — zachowują pełną formę nawet przed samogłoską: ✅ il nous aime, ✅ je vous aime.

W zdaniu przeczącym

ne... pas obejmuje zarówno zaimek, jak i czasownik razem — zaimek zostaje przyklejony do czasownika, tuż po ne:

  • Je ne le vois pas. (Nie widzę go.)
  • Elle ne nous appelle pas. (Ona nas nie woła.)
  • *Tu vois Marc ? Non, je ne **l'*aime pas. (Widzisz Marka? Nie, nie lubię go.)

Z drugim czasownikiem (aller, pouvoir, vouloir, devoir + bezokolicznik)

Gdy czasownik, do którego należy zaimek, jest bezokolicznikiem po aller, pouvoir, vouloir, devoir i podobnych czasownikach, zaimek przesuwa się tuż przed ten bezokolicznik, a nie przed pierwszy czasownik:

  • Je vais le voir demain. (Zobaczę go jutro.) — nigdy ❌ Je le vais voir.
  • Tu peux les appeler ce soir. (Możesz do nich zadzwonić dziś wieczorem.)

To nie dotyczy jednak każdego zdania z dwoma czasownikami: przy faire albo czasowniku percepcji, takim jak voir/entendre + bezokolicznik, zaimek stoi za to przed pierwszym czasownikiem (Je le fais partir., a nie ❌ Je fais le partir.). Ta konstrukcja, podobnie jak cały temat pozycji zaimków, to osobny temat.

Częste błędy

  • ❌ Je vois le. → ✅ Je le vois. (w zwykłym zdaniu zaimek stoi przed czasownikiem, nie po nim)
  • ❌ Le livre ? Je la lis. → ✅ Je le lis. (le livre jest rodzaju męskiego, więc le)
  • ❌ Je le aime. → ✅ *Je **l'*aime. (le ściąga się do l' przed samogłoską lub niemym h)
  • ❌ Je le vais voir. → ✅ Je vais le voir. (przy bezokoliczniku zaimek stoi tuż przed tym czasownikiem)

Szybkie sprawdzenie

Zastąp podkreślony rzeczownik odpowiednim zaimkiem.

  1. Tu regardes la télé ? → Tu ____ regardes ? (la / le)
  2. Il connaît Sophie et moi. → Il ____ connaît. (nous / vous)
  3. J'aime ce film. → Je ____ aime. (le / l')
  4. Elle appelle ses parents. → Elle ____ appelle. (les / la)
  5. Je vais regarder ce film ce soir. → Je vais ____ regarder ce soir. (le / l')
Pokaż odpowiedzi
  1. la   2. nous   3. l'   4. les   5. le

Najważniejsze informacje

  • Zaimki dopełnienia bliższego to me, te, le, la, nous, vous, les — zastępują już wspomnianą osobę lub rzecz, bez przyimka.
  • W zwykłym zdaniu twierdzącym lub przeczącym stoją tuż przed odmienionym czasownikiem — ✅ je le vois, nigdy ❌ je vois le; tryb rozkazujący twierdzący jest jedynym wyjątkiem.
  • le i la zgadzają się z rodzajem zastępowanego rzeczownika; les obejmuje dowolną liczbę mnogą.
  • me, te, le, la ściągają się do m', t', l' przed samogłoską lub niemym h; nous i vous nigdy się nie ściągają.
  • W zdaniu przeczącym ne... pas obejmuje zaimek i czasownik razem.
  • Po aller, pouvoir, vouloir, devoir + bezokolicznik zaimek przesuwa się przed ten bezokolicznik: je vais le voir.