Znasz już biernik dla dopełnień bliższych i widziałeś/aś, jak pojawia się po in, gdy chodzi o ruch do wnętrza czegoś (jak w podstawowych przyimkach miejsca i czasu). Ta lekcja dotyczy innej, prostszej grupy: garstki przyimków, które zawsze wymagają biernika, niezależnie od znaczenia zdania — bez żadnego przełączania między ruchem a miejscem, o którym trzeba by myśleć.

W skrócie: für, ohne, gegen, um, durch i bis zawsze wymagają biernika. W przeciwieństwie do in, który zmienia przypadek w zależności od ruchu lub miejsca, te sześć nigdy się nie zmienia — rzeczownik po nich zawsze stoi w bierniku.

Przyimki ze stałym biernikiem

Przyimek Znaczenie Przykład
für dla Das Geschenk ist für meinen Bruder.
ohne bez Ich trinke Kaffee ohne Zucker.
gegen przeciwko; około (przybliżony czas) Er spielt gegen seinen Freund.
um wokół (przestrzennie) Die Katze läuft um den Tisch.
durch przez Wir gehen durch den Park.
bis do Ich bleibe bis nächsten Montag.

Polskie odpowiedniki tych przyimków wcale nie łączą się z biernikiem tak konsekwentnie: dla i bez rządzą dopełniaczem (dla brata, bez cukru), wokół też dopełniaczem (wokół stołu), a przeciwko — co zaskakujące — łączy się z celownikiem (przeciwko planowi), nie z dopełniaczem jak większość podobnych przyimków. Zgadza się właściwie tylko przez, które podobnie jak niemieckie durch rządzi biernikiem (przez park). Warto więc uczyć się niemieckiego przypadka od nowa, a nie kierować się polską intuicją.

für

Für wskazuje, dla kogo lub czego coś jest przeznaczone:

  • Das Buch ist für dich. (Ta książka jest dla ciebie.)
  • Ich kaufe eine Blume für meine Mutter. (Kupuję kwiat dla mamy.) — rodzaj żeński, meine nie zmienia się widocznie, ale to i tak forma biernika, nie celownika

ohne

Ohne to biernikowe przeciwieństwo mit (z), które poznasz osobno jako przyimek celownikowy:

  • Ich trinke Tee ohne Milch. (Piję herbatę bez mleka.)
  • Er kommt ohne seinen Bruder. (Przychodzi bez swojego brata.) — rodzaj męski, sein → seinen

gegen

Gegen ma dwa częste znaczenia: fizyczny lub przenośny sprzeciw oraz przybliżony czas:

  • Das Auto fährt gegen den Baum. (Samochód wjeżdża w drzewo.) — kontakt fizyczny
  • Ich bin gegen diesen Plan. (Jestem przeciwko temu planowi.) — sprzeciw przenośny
  • Wir kommen gegen sieben Uhr. (Przyjedziemy około siódmej.) — czas przybliżony, w przeciwieństwie do dokładnego um

um

Poza godziną, um oznacza też przestrzenne „wokół”:

  • Die Kinder sitzen um den Tisch. (Dzieci siedzą wokół stołu.)
  • Wir gehen um das Haus. (Obchodzimy dom dookoła.) — często skracane do ums Haus

durch

Durch opisuje ruch przez coś lub na wskroś czegoś, a może też oznaczać „za pośrednictwem":

  • Der Zug fährt durch den Tunnel. (Pociąg jedzie przez tunel.)
  • Ich habe die Nachricht durch einen Freund bekommen. (Dostałem wiadomość za pośrednictwem przyjaciela.)

bis

Bis najczęściej stoi przed gołym określeniem czasu bez rodzajnika — więc często nie ma tam żadnego rodzajnika, na którym dałoby się zobaczyć przypadek. Ale gdy przy tym określeniu czasu pojawia się przymiotnik, biernik i tak ujawnia się w jego końcówce:

  • Ich arbeite bis Freitag. (Pracuję do piątku.) — bez rodzajnika, nic się widocznie nie zmienia
  • Ich bleibe bis nächsten Montag. (Zostaję do następnego poniedziałku.) — rodzaj męski der Montag, a końcówka -en przymiotnika oznacza biernik, nawet bez rodzajnika

Dla miejsca, a nie czasu, niemiecki zwykle łączy bis z drugim przyimkiem, zamiast od razu dodawać rodzajnik — bis zum Bahnhof (do dworca, celownik po zu), bis in den Wald (w głąb lasu, biernik po in) — a nie samo bis dem/den Bahnhof.

Ściągnięcia z das

Tak jak in das ściąga się do ins, trzy z tych przyimków często łączą się z rodzajnikiem nijakim das — zwłaszcza w mowie:

  • für das → fürs — Das ist fürs Baby. (To dla dziecka.)
  • um das → ums — Wir laufen ums Haus. (Biegamy wokół domu.)
  • durch das → durchs — Wir gehen durchs Zimmer. (Przechodzimy przez pokój.)

Obie formy są poprawne: ściągnięcie jest szczególnie częste w mowie potocznej, a pełna forma bywa używana dla podkreślenia lub jasności.

Częste błędy

  • ❌ Das Geschenk ist für meinem Bruder. → ✅ Das Geschenk ist für meinen Bruder. (für wymaga biernika, nie celownika — rodzaj męski mein zmienia się w meinen, nie w meinem)
  • ❌ Ich trinke Kaffee ohne dem Zucker. → ✅ Ich trinke Kaffee ohne den Zucker. (ohne też wymaga biernika — nie bierz formy celownika)
  • ❌ Wir gehen durch der Park. → ✅ Wir gehen durch den Park. (biernik rodzaju męskiego to den, nie der)
  • ❌ Die Kinder sitzen um der Tisch. → ✅ Die Kinder sitzen um den Tisch. (ten sam schemat w rodzaju męskim)

Krótkie sprawdzenie

Wstaw poprawny rodzajnik w bierniku:

  1. Das Geschenk ist für ____ Kind. (das Kind, rodzaj nijaki)
  2. Ich komme ohne ____ Schwester. (meine Schwester, rodzaj żeński)
  3. Wir gehen durch ____ Wald. (der Wald, rodzaj męski)
  4. Die Katze läuft um ____ Haus. (das Haus, rodzaj nijaki — spróbuj też ściągnięcia)
Pokaż odpowiedzi
  1. Das Geschenk ist für das Kind.
  2. Ich komme ohne meine Schwester.
  3. Wir gehen durch den Wald.
  4. Die Katze läuft um das Haus. / Die Katze läuft ums Haus.

Najważniejsze informacje

  • Für, ohne, gegen, um, durch i bis zawsze wymagają biernika — w przeciwieństwie do in, nigdy nie zmieniają się w zależności od ruchu czy miejsca.
  • Für = dla, ohne = bez, gegen = przeciwko/około (czas), um = wokół (przestrzeń, i godzina), durch = przez, bis = do.
  • Gegen przy określeniu czasu oznacza w przybliżeniu, a um oznacza dokładnie — gegen sieben Uhr (koło siódmej) wobec um sieben Uhr (punktualnie o siódmej).
  • Częste potoczne ściągnięcia z rodzajnikiem nijakim: fürs (für das), ums (um das), durchs (durch das) — obie formy są poprawne, ale ściągnięcie jest bardzo częste w codziennej mowie.