Pomagam mamie. Dziękuję ci za prezent. Wierzę ci. Ten film mi się podoba.

Wiele polskich czasowników wymaga celownika (komu?), czyli przypadka, którego już używasz dla osoby, która coś dostaje albo której coś się mówi (zobacz Celownik: dawanie i mówienie (komu?)). Te czasowniki trzeba poznawać po kolei, ale kilka bardzo częstych wystarczy, żeby mówić o pomaganiu, dziękowaniu i o tym, co się nam podoba.

Krótko: po pomagać, dziękować, wierzyć, ufać, przeszkadzać osoba stoi w celowniku: Pomagam ci. Dziękuję mamie. Podobać się działa odwrotnie: to, co się podoba, jest podmiotem (mianownik), a ty stoisz w celowniku: Ten film mi się podoba.

Po angielsku help, thank i believe mają dopełnienie bliższe (I help you, I thank you, I believe you), a w zdaniu I like this film podmiotem jesteś ty. Po polsku jest inaczej: po pomagać, dziękować i wierzyć osoba stoi w celowniku, a w zdaniu z podobać się podmiotem jest film, więc czasownik zgadza się z nim, a nie z tobą (podobają mi się te buty, nie podobam).

Pomagać, dziękować, wierzyć: osoba stoi w celowniku

Czasownik (niedokonany / dokonany) Przykład
pomagać / pomóc Pomagam mamie w kuchni.
dziękować / podziękować Dziękuję ci za pomoc.
wierzyć / uwierzyć Wierzę ci.
ufać / zaufać Ufam bratu.
przeszkadzać / przeszkodzić Nie chcę ci przeszkadzać.
odpowiadać / odpowiedzieć Odpowiadam nauczycielowi na pytanie.
zazdrościć / pozazdrościć Zazdroszczę ci.

Osoba w celowniku to ta, na którą skierowana jest czynność. Wszystko inne, czego czasownik potrzebuje, dochodzi jak zwykle: dziękować łączy się z za + biernik dla tego, za co dziękujemy (za pomoc, za prezent, za rozmowę), a pomagać często z w + miejscownik dla zadania (pomagać w pracy, w domu).

Kilka uwag o poszczególnych czasownikach:

  • wierzyć + celownik znaczy „uznawać czyjeś słowa za prawdziwe” (Wierzę ci.). „Wierzyć w kogoś lub coś” to w + biernik: Wierzę w siebie. Wierzę w ciebie.
  • odpowiadać ma celownik osoby i na + biernik dla pytania: Odpowiadam mamie na pytanie.
  • dziękować to także codzienne „dziękuję”: Dziękuję. i Dziękuję bardzo. nie potrzebują żadnej osoby. Celownik dodajemy, żeby powiedzieć, komu dziękujemy: Dziękuję panu / pani / państwu. (zobacz Formy grzecznościowe: pan / pani / państwo).

Czasownik dokonany nazywa jedną, zakończoną czynność: Pomogę ci jutro. Podziękowałem mamie za prezent. Pary opisuje lekcja Częste pary aspektowe czasowników codziennych (robić – zrobić).

Zaimki po tych czasownikach

Używaj form celownika z lekcji Zaimki osobowe w przypadkach zależnych (mnie, mi, go, jemu, z nim). Formy krótkie to wybór neutralny i stoją blisko czasownika:

Forma krótka Przykłady
ja mi Pomagasz mi. Dziękujesz mi.
ty ci Pomagam ci. Wierzę ci.
on / ono mu Ufam mu.
ona jej Dziękuję jej za pomoc.
my nam Pomagają nam.
wy wam Wierzę wam.
oni / one im Dziękujemy im.
pan / pani / państwo panu / pani / państwu Czy mogę panu pomóc?

Formy długie (mnie, tobie, jemu) służą do podkreślenia lub przeciwstawienia: Pomagam tobie, nie jemu.

Podobać się: to, co się podoba, jest podmiotem

Podobać się to czasownik, który zaskakuje najbardziej. Nie działa jak lubić (Lubię ten film, z filmem w bierniku). Mówi dosłownie „ten film mi się podoba”: to, co się podoba, jest podmiotem (mianownik), czasownik zgadza się z nim, a osoba, której się podoba, stoi w celowniku.

  • Ten film mi się podoba.
  • Podoba ci się to miasto?
  • Podobają mi się te buty.

Się należy do czasownika (zobacz Czasowniki zwrotne z „się” (uczyć się, nazywać się)). W mowie neutralnej krótki zaimek w celowniku stoi przed się: mi się, ci się, mu się, jej się, a forma długa dla podkreślenia może stać gdzie indziej (Tobie się podoba, mnie nie.).

Czasownik zgadza się z tym, co się podoba, a nie z osobą:

To, co się podoba Czas teraźniejszy Czas przeszły
liczba pojedyncza podoba się podobał się / podobała się / podobało się
liczba mnoga (kobiety, zwierzęta, rzeczy) podobają się podobały się
liczba mnoga (grupa mężczyzn lub grupa mieszana) podobają się podobali się
  • Ta książka mi się podobała.
  • Wakacje nam się podobały.
  • Nie podoba mi się ta zupa.

Podobać się jest niedokonany; dokonany spodobać się zwykle znaczy „zacząć się podobać”: Spodobało mi się to miasto.

Smakować działa tak samo: jedzenie jest podmiotem, osoba stoi w celowniku. Zupa mi smakuje. / Smakuje mi zupa. Bez dodatkowych słów smakować zwykle znaczy „być smaczne”: Smakuje!

Częste błędy

  • ❌ Pomagam cię. → ✅ Pomagam ci. (pomagać wymaga celownika, nie biernika)
  • ❌ Dziękuję ciebie za pomoc. → ✅ Dziękuję ci za pomoc.
  • ❌ Dziękuję ci dla pomocy. → ✅ Dziękuję ci za pomoc. (to, za co dziękujemy, stoi po za)
  • ❌ Ja podoba ten film. / Podobam ten film. → ✅ Ten film mi się podoba. (film jest podmiotem, ty stoisz w celowniku)
  • ❌ Podoba mi się te buty. → ✅ Podobają mi się te buty. (czasownik zgadza się z tym, co się podoba)
  • ❌ Smakuje mnie zupa. → ✅ Smakuje mi zupa.
  • ❌ Wierzę go. → ✅ Wierzę mu. (ale ✅ Wierzę w niego: wierzyć w kogoś to w + biernik)

Szybki sprawdzian

Wstaw zaimek lub rzeczownik w odpowiedniej formie.

  1. Pomagam ___ w pracy. (ty)
  2. Dziękuję ___ za prezent. (mama)
  3. Ten film ___ się podoba. (ona)
  4. Wierzę ___. (oni)
  5. Zupa ___ smakuje. (my)
  6. Nie chcę ___ przeszkadzać. (pan)
Pokaż odpowiedzi
  1. ci   2. mamie   3. jej   4. im   5. nam   6. panu

Najważniejsze

  • Pomagać, dziękować, wierzyć, ufać, przeszkadzać, odpowiadać, zazdrościć łączą się z celownikiem osoby: Pomagam ci. Dziękuję mamie.
  • To, za co dziękujemy, stoi po za + biernik (za pomoc); wierzyć w coś to w + biernik (wierzę w siebie).
  • Podobać się: to, co się podoba, jest podmiotem, ty stoisz w celowniku, a czasownik zgadza się z tym, co się podoba: Podoba mi się ten dom. Podobają mi się te buty.
  • W szyku neutralnym krótki zaimek w celowniku stoi przed się: mi się, ci się, mu się, jej się.
  • Smakować ma ten sam schemat: Zupa mi smakuje.
  • Krótkie zaimki mi, ci, mu to wybór neutralny; mnie, tobie, jemu podkreślają.