Interesuję się muzyką. Zajmuję się grafiką. Opiekuję się babcią.

Po angielsku to, czym się interesujesz albo zajmujesz, stoi po małym słówku: interested in music, deal with graphics, look after her. Po polsku przyimka tu nie ma. Rzeczownik stoi w narzędniku, który znasz już z Jestem studentem i piszę długopisem (zobacz Narzędnik: zawody i „z” (z kim?)). Tak jak czasowniki z celownikiem w lekcji Czasowniki łączące się z celownikiem (podobać się, pomagać, dziękować), te czasowniki trzeba poznawać po kolei, ale kilka bardzo częstych wystarczy, żeby opowiedzieć o swoich zainteresowaniach i pracy.

Krótko: po interesować się, zajmować się, opiekować się, bawić się rzeczownik stoi w narzędniku i przyimek nie jest potrzebny: Interesuję się muzyką. Zajmuję się sportem. Opiekuję się psem. Pytania brzmią Czym się interesujesz? i Czym się zajmujesz?, a o osobę Kim się opiekujesz?

Po angielsku związek czasownika z dopełnieniem tworzy małe słówko (*interested in, deal with, look after), więc uczący się łatwo dodaje je także po polsku (❌ Interesuję się w muzyce). Po polsku robi to końcówka rzeczownika: -ą w muzyką, -em w sportem. Czasownik ma przy tym się, jak w lekcji Czasowniki zwrotne z „się” (uczyć się, nazywać się): bez niego interesować znaczy „budzić zainteresowanie”, a muzyka staje się podmiotem (Muzyka mnie interesuje.).

Zainteresowania i zajęcia

Czasownik Przykład
interesować się Interesuję się historią.
zajmować się Zajmuję się marketingiem.
pasjonować się Pasjonuję się fotografią.
zachwycać się Zachwycam się tym miastem.
opiekować się Opiekuję się psem.
bawić się Dzieci bawią się piłką.
cieszyć się Dziadek cieszy się dobrym zdrowiem.
kierować Kieruję zespołem.

Dwa pytania, których użyjesz najczęściej:

  • Czym się interesujesz? Interesuję się sportem i muzyką.
  • Czym się zajmujesz? Zajmuję się projektowaniem. To także zwykły sposób, żeby zapytać, co ktoś robi zawodowo.

Kilka uwag o poszczególnych czasownikach:

  • zajmować się ma dwa częste zastosowania: to, czym zajmujesz się w pracy lub jako dziedziną (Zajmuję się grafiką.), oraz opieka nad kimś lub czymś (Babcia zajmuje się dziećmi.). Żeby powiedzieć, że uczysz się języka, używamy uczyć się (Uczę się polskiego.).
  • cieszyć się + narzędnik znaczy „korzystać z czegoś dobrego” (cieszyć się zdrowiem, popularnością). Żeby powiedzieć, że coś nas cieszy, używamy z + dopełniacz: Cieszę się z prezentu. Przed zdaniem podrzędnym stoi że: Cieszę się, że jesteś.
  • bawić się znaczy też „spędzać czas wesoło”: Dobrze się bawimy.
  • kierować nie ma się: kierować samochodem, kierować firmą.

Wszystkie czasowniki z tabeli oprócz kierować mają się, a narzędnik zostaje także po przeczeniu: Nie interesuję się sportem.

Stawać się kimś: zostać, stać się

Czasowniki oznaczające stawanie się kimś wymagają narzędnika, tak jak być: Chcę zostać lekarzem. Anna została nauczycielką. Marek stał się dobrym kolegą. Zostać znaczy też „pozostać” (Zostaję w domu.) i tylko pierwsze znaczenie łączy się z rzeczownikiem w narzędniku.

Po być obowiązuje schemat z lekcji A1: Jestem studentem. Będę lekarzem. Po jako zostaje mianownik: Pracuję jako kelner.

Gesty i zapachy

Kilka czasowników ma narzędnik części ciała lub zapachu, bez żadnego przyimka:

  • kiwać głową, kręcić głową, machać ręką
  • pachnieć kawą

Kiwam głową, bo się zgadzam. W kuchni pachnie kawą.

Formy po tych czasownikach

Końcówki narzędnika już znasz:

Mianownik Narzędnik
rodzaj męski sport, pies, projekt -em (sportem, psem, projektem)
rodzaj żeński na -a muzyka, fotografia -ą (muzyką, fotografią)
liczba mnoga filmy, dzieci, ludzie -ami (filmami), z kilkoma formami nieregularnymi (dziećmi, ludźmi)
przymiotnik, m. / n. nowy projekt -ym / -im (nowym projektem)
przymiotnik, żeński polska muzyka -ą (polską muzyką)
przymiotnik, liczba mnoga stare filmy -ymi / -imi (starymi filmami)

Pełne tabele są w lekcjach Narzędnik: zawody i „z” (z kim?) i Narzędnik: liczba mnoga. Przymiotnik lub określnik przed rzeczownikiem też się zmienia: Interesuję się polską muzyką. Zajmuję się nowym projektem. Bawię się tą grą.

Zaimki pytające i osobowe uczymy się jako całe wyrazy:

Mianownik Narzędnik Przykład
co czym Czym się interesujesz?
to tym Interesuję się tym.
kto kim Kim się opiekujesz?
on / ono nim Opiekuję się nim.
ona nią Opiekuję się nią.
oni / one nimi Opiekuję się nimi.

W pytaniu się często stoi po słowie pytającym (Czym się zajmujesz?), a w zdaniu twierdzącym zwykle zaraz po czasowniku (Zajmuję się grafiką.). Zaimki są w lekcji Zaimki osobowe w przypadkach zależnych (mnie, mi, go, jemu, z nim).

Częste błędy

  • ❌ Interesuję się muzyka. → ✅ Interesuję się muzyką. (-a w narzędniku zmienia się w -ą)
  • ❌ Interesuję się w muzyce. / Interesuję się o muzykę. → ✅ Interesuję się muzyką. (bez przyimka, tylko końcówka)
  • ❌ Interesuję muzyką. → ✅ Interesuję się muzyką. (czasownik potrzebuje się)
  • ❌ Zajmuję się z dziećmi. → ✅ Zajmuję się dziećmi. (bez z; sens niesie sam rzeczownik)
  • ❌ Nie interesuję się sportu. → ✅ Nie interesuję się sportem. (narzędnik zostaje po nie)
  • ❌ Chcę zostać lekarz. → ✅ Chcę zostać lekarzem.
  • ❌ Interesuję się to. → ✅ Interesuję się tym.

Szybki sprawdzian

Jaka forma pasuje w każde miejsce?

  1. Interesuję się ___. (muzyka)
  2. Babcia opiekuje się ___. (dzieci)
  3. Zajmuję się ___ ___. (nowy projekt)
  4. Dzieci bawią się ___. (piłka)
  5. Chcę zostać ___. (lekarz)
  6. Opiekuję się ___. (ona)
  7. Interesuję się ___. (to)
Pokaż odpowiedzi
  1. muzyką   2. dziećmi   3. nowym projektem   4. piłką   5. lekarzem   6. nią   7. tym

Najważniejsze

  • Interesować się, zajmować się, opiekować się, bawić się, zachwycać się, pasjonować się łączą się z narzędnikiem bez przyimka: Interesuję się muzyką. Zajmuję się sportem.
  • Pytania to Czym się interesujesz? i Czym się zajmujesz? (o osobę: Kim?). Narzędnik zostaje po nie.
  • Zostać i stać się (stawać się kimś) wymagają narzędnika jak być: Chcę zostać lekarzem. Zostać w znaczeniu „pozostać” nie.
  • Cieszyć się + narzędnik to „korzystać z czegoś dobrego” (zdrowiem), a cieszyć się z + dopełniacz to „być zadowolonym z czegoś” (z prezentu).
  • Narzędnika wymaga też kilka czasowników gestów i zapachu: kiwać głową, machać ręką, pachnieć kawą.
  • Przymiotniki i określniki zmieniają się razem z rzeczownikiem: polską muzyką, nowym projektem, tym. Zaimki to czym, tym, kim, nim, nią, nimi.