Interesuję się muzyką. Zajmuję się grafiką. Opiekuję się babcią.
Po angielsku to, czym się interesujesz albo zajmujesz, stoi po małym słówku: interested in music, deal with graphics, look after her. Po polsku przyimka tu nie ma. Rzeczownik stoi w narzędniku, który znasz już z Jestem studentem i piszę długopisem (zobacz Narzędnik: zawody i „z” (z kim?)). Tak jak czasowniki z celownikiem w lekcji Czasowniki łączące się z celownikiem (podobać się, pomagać, dziękować), te czasowniki trzeba poznawać po kolei, ale kilka bardzo częstych wystarczy, żeby opowiedzieć o swoich zainteresowaniach i pracy.
Krótko: po interesować się, zajmować się, opiekować się, bawić się rzeczownik stoi w narzędniku i przyimek nie jest potrzebny: Interesuję się muzyką. Zajmuję się sportem. Opiekuję się psem. Pytania brzmią Czym się interesujesz? i Czym się zajmujesz?, a o osobę Kim się opiekujesz?
Po angielsku związek czasownika z dopełnieniem tworzy małe słówko (*interested in, deal with, look after), więc uczący się łatwo dodaje je także po polsku (❌ Interesuję się w muzyce). Po polsku robi to końcówka rzeczownika: -ą w muzyką, -em w sportem. Czasownik ma przy tym się, jak w lekcji Czasowniki zwrotne z „się” (uczyć się, nazywać się): bez niego interesować znaczy „budzić zainteresowanie”, a muzyka staje się podmiotem (Muzyka mnie interesuje.).
Zainteresowania i zajęcia
| Czasownik | Przykład |
|---|---|
| interesować się | Interesuję się historią. |
| zajmować się | Zajmuję się marketingiem. |
| pasjonować się | Pasjonuję się fotografią. |
| zachwycać się | Zachwycam się tym miastem. |
| opiekować się | Opiekuję się psem. |
| bawić się | Dzieci bawią się piłką. |
| cieszyć się | Dziadek cieszy się dobrym zdrowiem. |
| kierować | Kieruję zespołem. |
Dwa pytania, których użyjesz najczęściej:
- Czym się interesujesz? Interesuję się sportem i muzyką.
- Czym się zajmujesz? Zajmuję się projektowaniem. To także zwykły sposób, żeby zapytać, co ktoś robi zawodowo.
Kilka uwag o poszczególnych czasownikach:
- zajmować się ma dwa częste zastosowania: to, czym zajmujesz się w pracy lub jako dziedziną (Zajmuję się grafiką.), oraz opieka nad kimś lub czymś (Babcia zajmuje się dziećmi.). Żeby powiedzieć, że uczysz się języka, używamy uczyć się (Uczę się polskiego.).
- cieszyć się + narzędnik znaczy „korzystać z czegoś dobrego” (cieszyć się zdrowiem, popularnością). Żeby powiedzieć, że coś nas cieszy, używamy z + dopełniacz: Cieszę się z prezentu. Przed zdaniem podrzędnym stoi że: Cieszę się, że jesteś.
- bawić się znaczy też „spędzać czas wesoło”: Dobrze się bawimy.
- kierować nie ma się: kierować samochodem, kierować firmą.
Wszystkie czasowniki z tabeli oprócz kierować mają się, a narzędnik zostaje także po przeczeniu: Nie interesuję się sportem.
Stawać się kimś: zostać, stać się
Czasowniki oznaczające stawanie się kimś wymagają narzędnika, tak jak być: Chcę zostać lekarzem. Anna została nauczycielką. Marek stał się dobrym kolegą. Zostać znaczy też „pozostać” (Zostaję w domu.) i tylko pierwsze znaczenie łączy się z rzeczownikiem w narzędniku.
Po być obowiązuje schemat z lekcji A1: Jestem studentem. Będę lekarzem. Po jako zostaje mianownik: Pracuję jako kelner.
Gesty i zapachy
Kilka czasowników ma narzędnik części ciała lub zapachu, bez żadnego przyimka:
- kiwać głową, kręcić głową, machać ręką
- pachnieć kawą
Kiwam głową, bo się zgadzam. W kuchni pachnie kawą.
Formy po tych czasownikach
Końcówki narzędnika już znasz:
| Mianownik | Narzędnik | |
|---|---|---|
| rodzaj męski | sport, pies, projekt | -em (sportem, psem, projektem) |
| rodzaj żeński na -a | muzyka, fotografia | -ą (muzyką, fotografią) |
| liczba mnoga | filmy, dzieci, ludzie | -ami (filmami), z kilkoma formami nieregularnymi (dziećmi, ludźmi) |
| przymiotnik, m. / n. | nowy projekt | -ym / -im (nowym projektem) |
| przymiotnik, żeński | polska muzyka | -ą (polską muzyką) |
| przymiotnik, liczba mnoga | stare filmy | -ymi / -imi (starymi filmami) |
Pełne tabele są w lekcjach Narzędnik: zawody i „z” (z kim?) i Narzędnik: liczba mnoga. Przymiotnik lub określnik przed rzeczownikiem też się zmienia: Interesuję się polską muzyką. Zajmuję się nowym projektem. Bawię się tą grą.
Zaimki pytające i osobowe uczymy się jako całe wyrazy:
| Mianownik | Narzędnik | Przykład |
|---|---|---|
| co | czym | Czym się interesujesz? |
| to | tym | Interesuję się tym. |
| kto | kim | Kim się opiekujesz? |
| on / ono | nim | Opiekuję się nim. |
| ona | nią | Opiekuję się nią. |
| oni / one | nimi | Opiekuję się nimi. |
W pytaniu się często stoi po słowie pytającym (Czym się zajmujesz?), a w zdaniu twierdzącym zwykle zaraz po czasowniku (Zajmuję się grafiką.). Zaimki są w lekcji Zaimki osobowe w przypadkach zależnych (mnie, mi, go, jemu, z nim).
Częste błędy
- ❌ Interesuję się muzyka. → ✅ Interesuję się muzyką. (-a w narzędniku zmienia się w -ą)
- ❌ Interesuję się w muzyce. / Interesuję się o muzykę. → ✅ Interesuję się muzyką. (bez przyimka, tylko końcówka)
- ❌ Interesuję muzyką. → ✅ Interesuję się muzyką. (czasownik potrzebuje się)
- ❌ Zajmuję się z dziećmi. → ✅ Zajmuję się dziećmi. (bez z; sens niesie sam rzeczownik)
- ❌ Nie interesuję się sportu. → ✅ Nie interesuję się sportem. (narzędnik zostaje po nie)
- ❌ Chcę zostać lekarz. → ✅ Chcę zostać lekarzem.
- ❌ Interesuję się to. → ✅ Interesuję się tym.
Szybki sprawdzian
Jaka forma pasuje w każde miejsce?
- Interesuję się ___. (muzyka)
- Babcia opiekuje się ___. (dzieci)
- Zajmuję się ___ ___. (nowy projekt)
- Dzieci bawią się ___. (piłka)
- Chcę zostać ___. (lekarz)
- Opiekuję się ___. (ona)
- Interesuję się ___. (to)
Pokaż odpowiedzi
- muzyką 2. dziećmi 3. nowym projektem 4. piłką 5. lekarzem 6. nią 7. tym
Masz ochotę wypróbować to w praktyce?
- Powiedz to na głos w telefonie — Aplikacja na Androida codziennie przynosi nowe słówka dopasowane do Twojego poziomu i pozwala rozmawiać na dowolny temat, z delikatnymi poprawkami.
- Spróbuj krótkiego ćwiczenia — Twoja tutorka buduje praktykę wokół tematów, których się uczysz. Zacznij ćwiczyć →
- Sprawdź własne zdania — Napisz coś i zobacz, co mogłoby brzmieć bardziej naturalnie. Wypróbuj sprawdzanie gramatyki →
Najważniejsze
- Interesować się, zajmować się, opiekować się, bawić się, zachwycać się, pasjonować się łączą się z narzędnikiem bez przyimka: Interesuję się muzyką. Zajmuję się sportem.
- Pytania to Czym się interesujesz? i Czym się zajmujesz? (o osobę: Kim?). Narzędnik zostaje po nie.
- Zostać i stać się (stawać się kimś) wymagają narzędnika jak być: Chcę zostać lekarzem. Zostać w znaczeniu „pozostać” nie.
- Cieszyć się + narzędnik to „korzystać z czegoś dobrego” (zdrowiem), a cieszyć się z + dopełniacz to „być zadowolonym z czegoś” (z prezentu).
- Narzędnika wymaga też kilka czasowników gestów i zapachu: kiwać głową, machać ręką, pachnieć kawą.
- Przymiotniki i określniki zmieniają się razem z rzeczownikiem: polską muzyką, nowym projektem, tym. Zaimki to czym, tym, kim, nim, nią, nimi.