Habla más despacio, por favor.Mów wolniej, proszę.

Aby poprosić kogoś, do kogo zwracamy się na tú, żeby coś zrobił, albo go do czegoś zaprosić, hiszpański używa twierdzącego trybu rozkazującego. W większości czasowników łatwo go utworzyć: ma taką samą formę jak forma él / ella czasu teraźniejszego.

Najważniejsze: w czasownikach regularnych tryb rozkazujący dla tú to forma él / ella czasu teraźniejszego: hablar → habla · comer → come · escribir → escribe. Osiem częstych czasowników ma formy nieregularne: di, haz, ve, pon, sal, sé, ten, ven. Dzięki por favor każde polecenie brzmi przyjaźniej: Ven aquí, por favor.

Czasowniki regularne: forma él / ella

W czasownikach na -ar, -er i -ir twierdzący tryb rozkazujący dla tú pokrywa się z trzecią osobą liczby pojedynczej czasu teraźniejszego:

Czasownik Czas teraźniejszy (él / ella) Tryb rozkazujący dla tú Przykład
hablar habla habla Habla más despacio. (Mów wolniej.)
comer come come Come algo antes de salir. (Zjedz coś przed wyjściem.)
escribir escribe escribe Escribe tu nombre aquí. (Napisz tu swoje imię.)
abrir abre abre Abre la ventana, por favor. (Otwórz okno, proszę.)
esperar espera espera Espera un momento. (Poczekaj chwilę.)

Czasowniki ze zmianą samogłoski w temacie w czasie teraźniejszym zachowują tę zmianę w trybie rozkazującym, bo tryb rozkazujący przejmuje formę él / ella: cerrar → cierra (Cierra la puerta.), dormir → duerme (Duerme bien.), pedir → pide (Pide un café.), volver → vuelve (Vuelve pronto.). Zob. Czas teraźniejszy: częste czasowniki ze zmianą samogłoski w temacie.

Zaimek w roli podmiotu zwykle się pomija: wystarczy Habla, a Habla tú dodaje nacisku (Habla tú, yo no sé qué decir.).

Po polsku tryb rozkazujący tworzy się od tematu z końcówkami (mów, pisz, czytaj, otwórz). W hiszpańskim dla większości czasowników jest to po prostu forma 3. osoby liczby pojedynczej czasu teraźniejszego (habla, escribe, lee), a kilka częstych czasowników ma formę osobną: polskie chodź! to ¡ven!, a bądź miły! to ¡sé amable!.

Osiem nieregularnych trybów rozkazujących

Osiem częstych czasowników ma krótką formę nieregularną:

Czasownik Tryb rozkazujący Przykład
decir di Di la verdad. (Powiedz prawdę.)
hacer haz Haz la tarea. (Odrób pracę domową.)
ir ve Ve a casa. (Idź do domu.)
poner pon Pon la mesa. (Nakryj do stołu.)
salir sal Sal de aquí. (Wyjdź stąd.)
ser sé Sé amable. (Bądź miły.)
tener ten Ten cuidado. (Uważaj.)
venir ven Ven aquí. (Chodź tutaj.)

sé ma akcent graficzny, aby odróżnić je od zaimka se.

Vos

Ci, którzy używają vos, tworzą tryb rozkazujący w większości czasowników od bezokolicznika z akcentowaną końcówką: -ar → -á, -er → -é, -ir → -í. Większość nieregularnych form dla tú podanych wyżej nie jest używana z vos, a dwa czasowniki zachowują się inaczej: ir ma andá, a ser zachowuje sé:

Czasownik tú vos
hablar habla hablá
comer come comé
escribir escribe escribí
hacer haz hacé
venir ven vení
ir ve andá
ser sé sé

Jak używać poleceń uprzejmie

Twierdzący tryb rozkazujący może brzmieć szorstko, zwłaszcza bez łagodzącego dodatku. Ale w hiszpańskim tryb rozkazujący służy też do miłych rzeczy, takich jak zaproszenia, propozycje i wskazówki: Pasa. (Wejdź.) · Siéntate. (Usiądź.) · Come más. (Weź jeszcze.) Por favor, imię lub uśmiech sprawiają, że prośba brzmi cieplej: Ayúdame, por favor. · Ana, ven aquí, por favor.

Zaimki dopełnieniowe i zwrotne dołącza się do końca twierdzącego trybu rozkazującego (Dime, Siéntate, Ayúdame); ich miejsce ma osobną lekcję: Pozycja zaimków dopełnienia w zdaniu.

Dwie sprawy mają osobne lekcje: polecenia z usted i ustedes (Tryb rozkazujący twierdzący dla usted i ustedes) oraz przeczący tryb rozkazujący, który używa innych form (Tryb rozkazujący przeczący dla tú, usted(es) i vosotros).

Częste błędy

  • ❌ Hace la tarea. → ✅ Haz la tarea. (hacer ma nieregularny tryb rozkazujący haz)
  • ❌ Va a casa. → ✅ Ve a casa. (tryb rozkazujący od ir to ve)
  • ❌ Dice la verdad. → ✅ Di la verdad. (tryb rozkazujący od decir to di)

Krótkie sprawdzenie

Jaka forma trybu rozkazującego uzupełnia każde zdanie?

  1. (hablar, tú) ___ más despacio, por favor.
  2. (comer, tú) ___ algo antes de salir.
  3. (hacer, tú) ___ la tarea.
  4. (venir, tú) ___ aquí.
  5. (ser, tú) ___ amable.
  6. Tryb rozkazujący dla tú od escribir:
  7. Tryb rozkazujący dla vos od hablar:
Zobacz odpowiedzi
  1. Habla más despacio, por favor.   2. Come algo antes de salir.   3. Haz la tarea.   4. Ven aquí.   5. Sé amable.   6. escribe.   7. hablá.

Najważniejsze wnioski

  • Twierdzący tryb rozkazujący dla tú w czasowniku regularnym to forma él / ella czasu teraźniejszego: habla, come, escribe.
  • Czasowniki ze zmianą samogłoski w temacie ją zachowują: cierra, duerme, pide, vuelve.
  • Osiem częstych czasowników jest nieregularnych: di, haz, ve, pon, sal, sé, ten, ven.
  • Z vos polecenia najczęściej kończą się na -á, -é, -í: hablá, comé, escribí (wyjątki: andá przy ir, sé przy ser).
  • Por favor łagodzi polecenie: Ven aquí, por favor.
  • Zaimki dołącza się do końca twierdzącego trybu rozkazującego: Dime, Siéntate.