Duermo ocho horas. Prefiero dormir más.Śpię osiem godzin. Wolę spać dłużej.

Niektóre bardzo częste hiszpańskie czasowniki zmieniają przy odmianie samogłoskę w temacie: z dormir robi się duermo, z querer — quiero, z pedir — pido. Końcówki są regularne, takie jak w lekcjach o czasownikach na -ar i czasownikach na -er i -ir; zmienia się tylko samogłoska w temacie czasownika. Dobra wiadomość jest taka, że ta zmiana podlega kilku wzorom i jednej regule mówiącej, gdzie zachodzi.

W skrócie: samogłoska w temacie zmienia się w yo, tú, usted/él/ella i ustedes/ellos/ellas, a w nosotros/as, vosotros/as i vos pozostaje taka sama. Wzory są trzy: e → ie (querer → quiero), o → ue (poder → puedo, dormir → duermo) i e → i (pedir → pido).

Gdzie zachodzi zmiana

Te czasowniki zmieniają samogłoskę w temacie tylko wtedy, gdy pada na nią akcent. W yo, tú, usted/él/ella i ustedes/ellos/ellas akcent stoi na temacie (PIEN-so, PIEN-san), więc samogłoska się zmienia. W nosotros/as, vosotros/as i vos akcent przesuwa się na końcówkę (pen-SA-mos, pen-SÁIS, pen-SÁS), dlatego temat zachowuje pierwotną samogłoskę:

Podmiot pensar (e → ie) volver (o → ue) dormir (o → ue) pedir (e → i)
yo pienso vuelvo duermo pido
tú piensas vuelves duermes pides
vos pensás volvés dormís pedís
usted / él / ella piensa vuelve duerme pide
nosotros/as pensamos volvemos dormimos pedimos
vosotros/as pensáis volvéis dormís pedís
ustedes / ellos / ellas piensan vuelven duermen piden

Polskie spać ma w czasie teraźniejszym we wszystkich osobach temat śpi- (śpię, śpisz, śpimy). Hiszpańskie dormir zmienia samogłoskę tylko w części form (duermo, ale dormimos).

Kilka rzeczy wartych uwagi:

  • Każdy czasownik zachowuje końcówki własnej grupy: pensar ma końcówki na -ar, volver na -er, dormir i pedir na -ir. W czasownikach na -ir formy vos i vosotros/as są takie same (dormís, pedís), tak jak w regularnych czasownikach na -ir.
  • querer i poder podążają dokładnie za tym wzorem. Ich pełne formy znajdziesz w lekcji o ir, hacer, querer i poder.
  • Zmiana może łączyć się z inną nieregularnością: tener zmienia e → ie (tienes) i ma też własną formę yo (tengo), jak wyjaśniono w lekcji o tener.

Trzy wzory

Wzór Czasowniki Przykład
e → ie querer (chcieć), pensar (myśleć), empezar (zaczynać), cerrar (zamykać), preferir (woleć), entender (rozumieć), perder (tracić, gubić) Prefiero el té. (Wolę herbatę.)
o → ue poder (móc), dormir (spać), volver (wracać), encontrar (znajdować), contar (liczyć, opowiadać), costar (kosztować), recordar (pamiętać), almorzar (jeść obiad) Vuelvo a casa a las seis. (Wracam do domu o szóstej.)
e → i pedir (prosić o coś, zamawiać), repetir (powtarzać), servir (podawać) Pido un café. (Zamawiam kawę.)

Wzór e → i występuje tylko w czasownikach na -ir. Pozostałe dwa spotyka się w czasownikach na -ar, -er i -ir.

Oto więcej przykładów w krótkich zdaniach:

  • La tienda cierra a las ocho. (Sklep zamyka się o ósmej.) · La clase empieza a las nueve. (Lekcja zaczyna się o dziewiątej.)
  • No entiendo. (Nie rozumiem.) · Siempre pierdo las llaves. (Zawsze gubię klucze.)
  • Encuentro mis llaves. (Znajduję swoje klucze.) · No recuerdo su nombre. (Nie pamiętam jej imienia.)
  • ¿Cuánto cuesta? (Ile to kosztuje?) · Almuerzo a las dos. (Jem obiad o drugiej.)
  • Ella repite la frase. (Ona powtarza zdanie.) · El camarero sirve la comida. (Kelner podaje jedzenie.)

Użycie z innymi czasownikami

Po querer, poder, preferir i pensar często od razu stoi bezokolicznik: Quiero dormir. (Chcę spać.) · Puedo ayudar. (Mogę pomóc.) · Prefiero comer en casa. (Wolę jeść w domu.) · Pienso viajar en verano. (Planuję podróżować latem.) pensar ma też inne zastosowania: Pienso en mi familia. (Myślę o mojej rodzinie.)

empezar jest inny: przed bezokolicznikiem wymaga a, Empiezo a trabajar a las ocho. (Zaczynam pracować o ósmej.)

Nie każdy czasownik się zmienia

Sam bezokolicznik nie mówi, czy czasownik zmienia temat. Wiele czasowników z e lub o w temacie jest zupełnie regularnych: comer → como, vender → vendo, aprender → aprendo. Słowniki oznaczają czasowniki ze zmianą samogłoski, na przykład pensar (ie) lub dormir (ue). Warto uczyć się każdego nowego czasownika razem z jego formą yo: pensar, pienso · dormir, duermo · pedir, pido.

Częste błędy

  • ❌ Yo dormo ocho horas. → ✅ Yo duermo ocho horas. (w yo samogłoska w temacie się zmienia)
  • ❌ Nosotros duermimos ocho horas. → ✅ Nosotros dormimos ocho horas. (nosotros zachowuje zwykłe o)
  • ❌ Ella pede un café. → ✅ Ella pide un café. (pedir zmienia e → i, a nie e → ie)
  • ❌ Ellos pensan en el viaje. → ✅ Ellos piensan en el viaje. (w ustedes/ellos/ellas temat też się zmienia)
  • ❌ Ella viende el coche. → ✅ Ella vende el coche. (vender jest regularny; nie każdy czasownik z e w temacie się zmienia)
  • ❌ Empiezo trabajar a las ocho. → ✅ Empiezo a trabajar a las ocho. (empezar wymaga a przed bezokolicznikiem)

Krótkie sprawdzenie

Która forma czasownika w nawiasie uzupełnia każde zdanie?

  1. Yo ___ ocho horas. (dormir)
  2. Nosotros ___ a casa a las seis. (volver)
  3. Ella ___ un café. (pedir)
  4. Yo no ___ ir hoy. (poder)
  5. Ellos ___ en su familia. (pensar)
Zobacz odpowiedzi
  1. Yo duermo ocho horas.   2. Nosotros volvemos a casa a las seis.   3. Ella pide un café.   4. Yo no puedo ir hoy.   5. Ellos piensan en su familia.

Najważniejsze wnioski

  • Czasowniki ze zmianą samogłoski zmieniają samogłoskę w temacie, gdy pada na nią akcent: w yo, tú, usted/él/ella i ustedes/ellos/ellas, ale nie w nosotros/as, vosotros/as i vos.
  • Trzy wzory to e → ie (querer, pensar), o → ue (poder, dormir, volver) i e → i (pedir, repetir); e → i występuje tylko w czasownikach na -ir.
  • Końcówki są regularne dla grupy danego czasownika (-ar, -er lub -ir).
  • Bezokolicznik nie pokazuje, czy czasownik się zmienia; warto uczyć się każdego czasownika z jego formą yo (dormir, duermo).
  • Po querer, poder, preferir i pensar często od razu stoi bezokolicznik; empezar wymaga przed nim a.