Voy al cine. Quiero ver una película.Idę do kina. Chcę obejrzeć film.

ir (iść, jechać), hacer (robić), querer (chcieć) i poder (móc) to jedne z najprzydatniejszych czasowników hiszpańskiego, a każdy z nich na swój sposób odbiega od regularnego wzoru. Warto uczyć się ich jako małych bloków, bo pojawiają się w prawie każdej rozmowie. Regularne wzory, od których odbiegają, omówiono w lekcjach o czasownikach na -ar i czasownikach na -er i -ir.

W skrócie: ir ma własne formy (voy, vas, va, vamos, vais, van). hacer jest regularny, poza formą hago. querer i poder zmieniają samogłoskę w temacie w większości form (quiero, puedo), ale zachowują ją w nosotros/as, vosotros/as i vos.

ir (iść, jechać)

ir nie podąża za żadnym regularnym wzorem, więc jego formy najlepiej zapamiętać jako jeden blok:

Podmiot Forma Przykład
yo voy Yo voy al trabajo en autobús. (Jadę do pracy autobusem.)
tú vas Tú vas a la escuela. (Idziesz do szkoły.)
vos vas Vos vas al gimnasio los lunes. (Chodzisz na siłownię w poniedziałki.)
usted / él / ella va Ella va a casa. (Ona idzie do domu.)
nosotros/as vamos Nosotros vamos a Madrid. (Jedziemy do Madrytu.)
vosotros/as vais Vosotros vais al parque. (Idziecie do parku.)
ustedes / ellos / ellas van Ellos van al cine. (Oni idą do kina.)

Kilka rzeczy wartych uwagi:

  • Gdy mówisz, dokąd idziesz, miejsce stoi po a: Voy a Madrid, Voy a la playa. Przed el przyimek a zlewa się w al: Voy al cine (zobacz al i del).
  • usted i él/ella mają wspólną formę (va), a tu wspólną formę (vas) mają też tú i vos.
  • ir służy także do tworzenia bliskiej przyszłości (voy a comer, „zaraz zjem”), która ma własną lekcję: Ir a + bezokolicznik (bliska przyszłość).

hacer (robić)

hacer jest regularny we wszystkich formach poza yo, które dostaje g:

Podmiot Forma Przykład
yo hago Yo hago la cena. (Robię kolację.)
tú haces Tú haces la tarea. (Odrabiasz lekcje.)
vos hacés Vos hacés ejercicio. (Ćwiczysz.)
usted / él / ella hace Ella hace pan. (Ona piecze chleb.)
nosotros/as hacemos Nosotros hacemos la compra. (Robimy zakupy.)
vosotros/as hacéis Vosotros hacéis mucho ruido. (Robicie dużo hałasu.)
ustedes / ellos / ellas hacen Ellos hacen deporte. (Oni uprawiają sport.)

Podobnie jak polskie robić, hacer obejmuje zarówno wykonywanie czynności, jak i przygotowywanie czegoś: hacer la tarea (odrabiać lekcje), hacer la cena (robić kolację). To także czasownik, którym pyta się, co ktoś robi: ¿Qué haces los sábados? (Co robisz w soboty?) Pojawia się też w bezosobowych wyrażeniach o pogodzie, zawsze w trzeciej osobie liczby pojedynczej: Hace calor. (Jest gorąco.) · Hace frío. (Jest zimno.)

W polskim o pogodzie mówimy z czasownikiem być i przysłówkiem (Jest gorąco, Jest zimno). W hiszpańskim używa się hacer z rzeczownikiem: Hace calor, a nie ❌ Es calor ani ❌ Está calor.

querer (chcieć) i poder (móc)

Te dwa czasowniki mają ten sam wzór: samogłoska w temacie zmienia się, gdy pada na nią akcent, e → ie w querer i o → ue w poder. Dzieje się tak w formach yo, tú, usted/él/ella i ustedes/ellos/ellas. W nosotros/as, vosotros/as i vos temat zachowuje pierwotną samogłoskę:

Podmiot querer poder
yo quiero puedo
tú quieres puedes
vos querés podés
usted / él / ella quiere puede
nosotros/as queremos podemos
vosotros/as queréis podéis
ustedes / ellos / ellas quieren pueden

Same końcówki są regularnymi końcówkami czasowników na -er. Ten rodzaj zmiany tematu ma osobną lekcję, razem z innymi czasownikami, które działają tak samo: Czas teraźniejszy: częste czasowniki ze zmianą samogłoski w temacie.

Po obu czasownikach zwykle stoi drugi czasownik w bezokoliczniku, bez przyimka pomiędzy. Odmienia się tylko pierwszy czasownik:

  • querer + bezokolicznik (chcieć coś zrobić): Quiero comer. (Chcę jeść.) · Queremos ir al parque. (Chcemy iść do parku.)
  • poder + bezokolicznik (móc, być w stanie): Puedo ayudar. (Mogę pomóc.) · ¿Puedes hablar más despacio? (Możesz mówić wolniej?)
  • querer może też mieć po sobie rzeczownik: Quiero un café. (Chcę kawę.)

Inne bardzo częste czasowniki nieregularne mają własne lekcje: ser, estar i tener. Wiele innych czasowników, jak ver (veo), venir (vengo) i decir (digo), też ma formy nieregularne; najłatwiej uczyć się ich w miarę spotykania.

Częste błędy

  • ❌ Yo va al cine. → ✅ Yo voy al cine. (yo ma voy; va pasuje do él/ella/usted)
  • ❌ Yo haco la tarea. → ✅ Yo hago la tarea. (forma yo od hacer to hago)
  • ❌ Nosotros quieremos ir. → ✅ Nosotros queremos ir. (nosotros zachowuje zwykłe e)
  • ❌ Yo podo ir. → ✅ Yo puedo ir. (forma yo od poder ma ue)
  • ❌ Quiero a comer. → ✅ Quiero comer. (między querer a bezokolicznikiem nie ma ani a, ani innego przyimka)
  • ❌ Voy a el cine. → ✅ Voy al cine. (a + el zlewa się tu w al)

Krótkie sprawdzenie

Która forma czasownika w nawiasie uzupełnia każde zdanie?

  1. Yo ___ al gimnasio los lunes. (ir)
  2. Nosotros ___ la cena. (hacer)
  3. Nosotros ___ comer en casa. (querer)
  4. ¿___ hablar ahora? (poder, z tú)
  5. Ellos ___ al cine. (ir)
Zobacz odpowiedzi
  1. Yo voy al gimnasio los lunes.   2. Nosotros hacemos la cena.   3. Nosotros queremos comer en casa.   4. ¿Puedes hablar ahora?   5. Ellos van al cine.

Najważniejsze wnioski

  • ir ma własne formy: voy, vas, vas (vos), va, vamos, vais, van; gdy podaje się cel, stoi on po a (al przed el).
  • hacer jest regularny poza hago; obejmuje „robić” w różnych znaczeniach, służy do pytania, co ktoś robi, i pojawia się w wyrażeniach o pogodzie, takich jak Hace calor.
  • querer (e → ie) i poder (o → ue) zmieniają samogłoskę w temacie w yo, tú, usted/él/ella i ustedes/ellos/ellas, a zachowują ją w nosotros/as, vosotros/as i vos.
  • Po querer i poder zwykle od razu stoi bezokolicznik, bez przyimka pomiędzy.
  • Inne bardzo częste czasowniki nieregularne, takie jak ser, estar i tener, mają własne lekcje.