Como en casa. Mis padres viven en Lima.Jem w domu. Moi rodzice mieszkają w Limie.

Czasowniki na -er (comer, beber, aprender) i na -ir (vivir, escribir, abrir) to dwie mniejsze grupy hiszpańskich czasowników. Dobra wiadomość jest taka, że działają prawie tak samo i opierają się na tej samej idei co czasowniki na -ar: odrzuca się końcówkę bezokolicznika i dodaje końcówkę pasującą do podmiotu.

W skrócie: czasowniki na -er i -ir mają wspólne końcówki -o, -es, -e, -en. Różnią się tylko w formach nosotros, vosotros i vos: -emos, -éis, -és przy -er oraz -imos, -ís, -ís przy -ir. comer → como, comes, come, comemos, coméis, comen; vivir → vivo, vives, vive, vivimos, vivís, viven.

Jak tworzy się czas teraźniejszy

Po odrzuceniu -er lub -ir z bezokolicznika zostaje temat (comer → com-, vivir → viv-), do którego dodaje się końcówkę pasującą do podmiotu:

Podmiot Końcówka -er comer (jeść) Końcówka -ir vivir (żyć, mieszkać)
yo -o como -o vivo
tú -es comes -es vives
vos -és comés -ís vivís
usted / él / ella -e come -e vive
nosotros/as -emos comemos -imos vivimos
vosotros/as -éis coméis -ís vivís
ustedes / ellos / ellas -en comen -en viven

Kilka rzeczy zwraca uwagę:

  • Obie grupy różnią się tylko w formach nosotros (-emos kontra -imos), vosotros (-éis kontra -ís) i vos (-és kontra -ís). Przy wszystkich pozostałych podmiotach końcówki są identyczne.
  • Przy czasownikach na -ir formy vos i vosotros są takie same (vivís); przy czasownikach na -er różnią się (vos comés, vosotros coméis). Akcent pisany na tych końcówkach oznacza akcentowaną ostatnią sylabę.
  • W porównaniu z czasownikami na -ar zmienia się samogłoska: -a- w habla, hablas przechodzi w -e- w come, comes. Tak jak przy czasownikach na -ar, usted i él/ella mają jedną formę, ustedes i ellos/ellas także, a zaimek zwykle się pomija (zob. lekcję o zaimkach osobowych). vos i vosotros są używane w jednych regionach, a w innych nie; lekcja o formach zwracania się do innych wyjaśnia, kto której formy używa.

W polskim regularne czasowniki też odmieniają się według różnych wzorów (np. czytać → czytam, pisać → piszę); w hiszpańskim wzór regularnej odmiany można zwykle przewidzieć po końcówce bezokolicznika: -ar, -er albo -ir. Grupy -er i -ir różnią się przy tym tylko kilkoma formami (comemos / vivimos).

Co obejmuje czas teraźniejszy

Zastosowania są takie same jak przy czasownikach na -ar:

  • Nawyki i rutyna: Como a las dos. (Jem o drugiej.) · Escribimos todos los días. (Piszemy codziennie.)
  • Fakty ogólne i umiejętności: Mi hermano corre muy rápido. (Mój brat bardzo szybko biega.) · Ella vive en Lima. (Ona mieszka w Limie.)
  • To, co dzieje się właśnie teraz: Leo un libro ahora. (Czytam teraz książkę.)

Kilka częstych czasowników na -er i -ir

Czasownik Znaczenie Przykład
comer jeść Comemos pan. (Jemy chleb.)
beber pić Bebo agua. (Piję wodę.)
aprender uczyć się, nauczyć się Aprendes rápido. (Szybko się uczysz.)
leer czytać Ella lee el periódico. (Ona czyta gazetę.)
vivir żyć, mieszkać Vivimos en Madrid. (Mieszkamy w Madrycie.)
escribir pisać Escribo una carta. (Piszę list.)
abrir otwierać Abren la puerta. (Otwierają drzwi.)
recibir otrzymywać Recibo muchos mensajes. (Dostaję dużo wiadomości.)

Gdy czasownik na -er lub -ir nie podąża za wzorem

Wzór dotyczy czasowników regularnych. Wiele bardzo częstych czasowników na -er i -ir nie jest regularnych, dlatego warto znać rodzaje zmian, jakich można się spodziewać:

  • niektóre mają szczególną formę yo: hacer → hago, ver → veo, conocer → conozco; escoger zmienia tylko pisownię w yo (escojo)
  • niektóre zmieniają samogłoskę tematu w określonych formach: volver → vuelvo, dormir → duermo, pedir → pido albo tener → tienes
  • kilka, jak ser i ir, jest nieregularnych we wszystkich formach

Mają one osobne lekcje: Czas teraźniejszy: częste czasowniki nieregularne (ir, hacer, querer, poder) i Czas teraźniejszy: częste czasowniki ze zmianą samogłoski w temacie.

Częste błędy

  • ❌ Yo comes pizza. → ✅ Yo como pizza. (końcówka musi pasować do podmiotu)
  • ❌ Ella viven en Madrid. → ✅ Ella vive en Madrid. (ella ma -e; -en pasuje do ellos/ellas i ustedes)
  • ❌ Nosotros vivemos en Madrid. → ✅ Nosotros vivimos en Madrid. (czasowniki na -ir mają -imos, a nie -emos)
  • ❌ Vosotros comeis pan. → ✅ Vosotros coméis pan. (-éis zachowuje akcent pisany)
  • ❌ Yo comer pizza. → ✅ Yo como pizza. (bezokolicznik nie służy jako odmieniony czasownik główny; odrzuca się -er i dodaje końcówkę)

Krótkie sprawdzenie

Jaka forma czasownika w nawiasie uzupełnia każde zdanie?

  1. Yo ___ pizza los viernes. (comer)
  2. Tú ___ una carta. (escribir)
  3. Ella ___ el periódico. (leer)
  4. Nosotros ___ en Madrid. (vivir)
  5. Ellos ___ la puerta. (abrir)
Zobacz odpowiedzi
  1. Yo como pizza los viernes.   2. Tú escribes una carta.   3. Ella lee el periódico.   4. Nosotros vivimos en Madrid.   5. Ellos abren la puerta.

Najważniejsze wnioski

  • Regularne czasowniki na -er i -ir tracą końcówkę bezokolicznika i przyjmują -o, -es, -e, -en, a do tego -emos, -éis (-er) lub -imos, -ís (-ir) w nosotros i vosotros; vos ma -és (-er) lub -ís (-ir).
  • Obie grupy różnią się tylko w formach nosotros, vosotros i vos.
  • usted i él/ella mają jedną formę; ustedes i ellos/ellas mają inną, wspólną; zaimek zwykle się pomija.
  • Czas teraźniejszy obejmuje nawyki i rutynę, fakty ogólne i umiejętności oraz to, co dzieje się teraz.
  • Wiele częstych czasowników na -er i -ir ma nieregularne formy yo albo zmianę samogłoski tematu i nie podąża za wzorem regularnym.