Czy pan mieszka w Warszawie? Czy pani jest nauczycielką? Czy państwo mają dzieci?您住在华沙吗?您是老师吗?你们有孩子吗?

波兰语有两种称呼对方的方式。对朋友、家人、孩子,以及在许多非正式场合,用 ty(对一个人)和 wy(对几个人),见人称代词。对不太熟悉的人,或在礼貌、正式的场合,则改用 pan、pani 或 państwo,动词要用第三人称。

简要来说:pan = 对男士说的“您”,pani = 对女士说的“您”,państwo = 对夫妇或男女混合的一群人说的“您(们)”;动词的形式与 他 / 她 / 他们 相同(pan mieszka、pani mieszka、państwo mieszkają)。

汉语的“您”只是一个代词,动词形式不会改变;波兰语的 pan / pani 是名词,要按对方的性别选择,而且动词要换成第三人称(pan mieszka)。波兰语的 wy 不是敬称,只表示“你们”。

pan、pani 和 państwo

Pan 和 pani 是名词:pan 指男士(也有“先生”的意思),pani 指女士(也有“女士、太太”的意思)。因为是名词,后面的动词要用第三人称,和 on、ona 的情况一样。对几个人说话时,波兰语要区分对象:

单数 复数
男士 pan panowie (男士们)
女士 pani panie (女士们)
夫妇或男女混合的群体 państwo
  • Pan jest lekarzem. (您是医生,对一位男士说。)
  • Pani czyta książkę. (您在读书,对一位女士说。)
  • Panowie mieszkają w Krakowie. (你们住在克拉科夫,对一群男士说。)
  • Panie są z Polski. (你们来自波兰,对一群女士说。)
  • Państwo mają samochód. (你们有一辆车,对一对夫妇说。)

动词用普通的第三人称形式:单数是 -a 或 -e(mieszka、czyta、pisze),复数是 -ą 或 -ją(mieszkają、czytają),见现在时:-am, -asz 型动词。być 的形式是 jest(单数)和 są(复数),见动词 być(是)的现在时。

形容词和过去时的动词要与实际被称呼的人一致,而不是与 pan 或 pani 这个词本身一致:

  • Pan jest zmęczony. Pani jest zmęczona. (您累了。)
  • Pan był w domu. Pani była w domu. Panie były w domu. Państwo byli w domu. (您 / 你们当时在家。)

只要群体中至少有一位男士,就用阳性人称的复数,所以 państwo 要配 byli;这与名词主格复数中的区分相同。państwo 这个词还有“国家”的意思,但在礼貌称呼中只指人。

带姓名或头衔的 pan 和 pani

Pan 和 pani 放在姓、名或头衔前面,也表示“先生”和“女士”:

  • To jest pan Nowak. To jest pani Kowalska. (这位是诺瓦克先生。这位是科瓦尔斯卡女士。)
  • pan doktor, pani profesor, pani dyrektor

礼貌地用姓名或头衔称呼某人时,波兰语通常使用呼格,这是一种专门用来招呼人的形式:Panie Piotrze、Pani Anno、Panie doktorze。请注意,pan 变成 panie,而 pani 不变。提出请求时,也常以 proszę(请)开头:Proszę pana, gdzie jest dworzec?(劳驾,车站在哪里?)和 Proszę usiąść.(请坐。)Przepraszam pana 和 Dziękuję pani 里用的是 pan 和 pani 的其他格形式,以后会学到;现在把它们当作固定说法记住就可以了。

在信件和电子邮件中,Pan、Pani 和 Państwo 通常首字母大写;在一般文字中则小写。

什么时候用 ty,以及如何转换

对不认识的成年人、店员、公务人员、医生、老师,以及任何想表示尊重的人,用 pan / pani / państwo。对家人、朋友、孩子,以及在许多工作场所和年轻人之间对同事,用 ty。具体怎么用,取决于场合、年龄和工作环境;拿不准时,先用礼貌的形式最稳妥。

从敬称改为 ty 有专门的说法:przejść na ty(改用 ty)。通常由年长的人、主人或地位较高的人提出:Może przejdziemy na ty?(我们改用 ty 称呼好吗?)在有人提出之前,继续用 pan / pani。

不要把两种形式混在一起:一旦说了 pan 或 pani,动词就保持第三人称。

常见错误

  • ❌ Czy pan mieszkasz w Warszawie? → ✅ Czy pan mieszka w Warszawie? (pan 后面的动词用第三人称,不用 ty 的形式)
  • ❌ Państwo jest z Polski. → ✅ Państwo są z Polski. (państwo 是复数,要用复数动词)
  • ❌ Pani jest zmęczony. → ✅ Pani jest zmęczona. (形容词要与被称呼的女士一致)
  • ❌ Czy ty mieszka w Krakowie? → ✅ Czy pan mieszka w Krakowie? 或 ✅ Czy ty mieszkasz w Krakowie? (不要把 ty 和第三人称动词搭配)
  • ❌ Dzień dobry, pani Piotrze. → ✅ Dzień dobry, panie Piotrze. (男士是 pan,呼格是 panie)

小测验

请选出合适的词或动词形式。

  1. 对不认识的男士: Czy ___ czyta gazetę?
  2. 对一位女士: Czy pani ___ (mieszkać) w Poznaniu?
  3. 对一对夫妇: Czy ___ mają dzieci?
  4. 对一位朋友: Czy ___ jesteś w domu?
  5. 对一位女士: Pani jest ___ (zmęczony / zmęczona)?
  6. 对男女混合的一群人: Państwo ___ (jest / są) z Polski?
查看答案
  1. pan   2. mieszka   3. państwo   4. ty   5. zmęczona   6. są

要点回顾

  • 礼貌的“您”是 pan(对男士)、pani(对女士)和 państwo(对夫妇或男女混合的群体);同性别的群体用 panowie 或 panie。
  • 后面的动词用第三人称,和 on / ona / oni 一样:Pan mieszka、Państwo mają。
  • 形容词和过去时的动词与实际的人或群体一致:Pani jest zmęczona、Państwo byli。
  • Pan / pani 放在姓名或头衔前也表示“先生 / 女士”;pan 的呼格是 panie(Panie Piotrze),pani 不变。
  • Ty 和 wy 用于家人、朋友和孩子;在礼貌的场合,通常等年长或地位较高的人提出 przejść na ty。
  • 不要把 ty 的形式和 pan / pani 混用:用了礼貌称呼,动词就保持第三人称。