Ktoś dzwonił. Mam dla ciebie coś ciekawego. Gdzieś tu jest apteka. Kiedyś pojadę do Japonii.有人打过电话。我有个有趣的东西要给你。这附近某个地方有家药店。我以后会去日本。
有时我们知道某个人、某样东西或某个地方存在,却不知道具体是哪一个,或者干脆不想说。波兰语为此有一组词,构成方式非常规则:取一个疑问词(kto, co, jaki, gdzie, kiedy),在后面加上 -ś。全部的窍门就在这里:kto → ktoś、co → coś、jaki → jakiś、gdzie → gdzieś、kiedy → kiedyś。
简而言之:疑问词+-ś=“不定”词(ktoś 某人,coś 某物,jakiś 某个,gdzieś 某处,kiedyś 曾经或将来某时,jakoś 不知怎么地)。代词的变格和原来的疑问词一样,-ś 始终放在最后(kogoś, czegoś, komuś, kimś)。英语用 any- 的疑问句和条件句里,波兰语也用同样的词(Czy ktoś tu jest? 这里有人吗?)。
汉语常把疑问词直接当作不定词用(“我好像在哪儿见过他”),也常说“有人”“有个”;波兰语则是在疑问词后加 -ś 来区分。汉语的名词和代词不变格,而 ktoś 要变格(kogoś, komuś, kimś),介词放在整个词之前(z kimś)。另外 kiedyś 表示“从前”或“将来某一天”,不是“有时”(那是 czasem)。
某人和某物:ktoś, coś
Ktoś 和 coś 的变格与 kto、co 完全相同,-ś 始终留在最后。介词放在整个词之前:
| 格 | ktoś(某人) | coś(某物) |
|---|---|---|
| 主格 | ktoś | coś |
| 属格 | kogoś | czegoś |
| 与格 | komuś | czemuś |
| 宾格 | kogoś | coś |
| 工具格 | kimś | czymś |
| 位置格 | (o) kimś | (o) czymś |
- Ktoś zapukał do drzwi.(有人敲了门。)
- Wczoraj widziałem kogoś z twojej szkoły.(昨天我看到了你们学校的一个人。)
- Rozmawiałem z kimś ważnym.(我和一位重要的人谈过。)
- Pomyślałem o czymś innym.(我想到了别的事。)
- Potrzebuję czegoś do picia.(我需要点喝的;potrzebować 要求属格。)
- Dałem to komuś w pracy.(我把这个给了单位里的某个人。)
动词的一致方式与 kto、co 相同。Ktoś 搭配第三人称单数动词,过去时用阳性形式(Ktoś dzwonił);coś 在过去时用中性形式(Coś się zepsuło. 有东西坏了。)。
coś 后面的形容词。 当 coś 作主语或宾语(主格或宾格)时,后面的形容词用中性属格:coś ciekawego(有趣的东西)、coś dobrego(好东西)、coś nowego(新东西)、coś innego(别的东西)。ktoś 后面的形容词是阳性,并与它同格:ktoś miły(一位和善的人)、ktoś inny(另一个人)。在其他格里,形容词直接跟随代词:z kimś miłym、o czymś ciekawym。
- Mam dla ciebie coś ciekawego.(我有个有趣的东西要给你。)
- Czy masz coś do jedzenia?(你有吃的吗?)
- Szukam kogoś, kto mówi po niemiecku.(我在找一个会说德语的人。)
某个、一种:jakiś
Jakiś 来自 jaki(“什么样的”),是限定词:放在名词前,与名词在性、数、格上一致。意思是“某个”“一个(不确定的)”“某种”,放在数字前表示“大约”。
| 阳性 | 阴性 | 中性 | |
|---|---|---|---|
| 主格 | jakiś | jakaś | jakieś |
| 属格 | jakiegoś | jakiejś | jakiegoś |
| 宾格 | jakiś(有生命:jakiegoś) | jakąś | jakieś |
| 工具格 | jakimś | jakąś | jakimś |
复数主格:至少含一名男性的群体用 jacyś,其余一律用 jakieś;属格和位置格是 jakichś。
- Jakiś pan pytał o ciebie.(有位先生在打听你。)
- Czytam jakąś książkę o Krakowie.(我在读一本关于克拉科夫的书。)
- Mam jakieś pytanie.(我有一个问题。)
- Przyszło jakieś dwadzieścia osób.(来了大约二十个人。)
ktoś 还是 jakiś? Ktoś 单独使用(Ktoś dzwonił)。后面跟名词时要用 jakiś:✅ Jakiś człowiek dzwonił(有个人打来电话),而不是 ❌ Ktoś człowiek dzwonił。同样,coś 单独使用,jakiś 搭配名词:Coś się stało / Jakiś problem się pojawił。
另外两个相关的词也值得认识。Któryś(来自 który)表示“其中之一”“几个中的某一个”:Któryś z nich zadzwonił.(他们中有人打了电话。)Czyjś(来自 czyj)表示“某人的”:To czyjś telefon.(这是某人的手机。)二者的变格都和原词相同,最后加 -ś(czyjegoś, czyjejś)。
某处、某时、不知怎么地:gdzieś, kiedyś, jakoś
副词从不变化。它们在地点、时间和方式上呈现相同的模式:
| 疑问词 | 加 -ś | 意思 |
|---|---|---|
| gdzie | gdzieś | 某处 |
| skąd | skądś | 从某处 |
| dokąd | dokądś | 到某处 |
| kiedy | kiedyś | 从前,将来某时 |
| jak | jakoś | 不知怎么地,总会设法 |
Jakoś 是唯一稍不规则的构词:jak 在 -ś 前加连接的 -o-(不是 ❌ jakś)。
- Gdzieś tu jest apteka.(这附近某个地方有家药店。)
- Skądś go znam.(我不知在哪儿认识他。)
- Dokądś poszła.(她去了什么地方。)
- Jakoś sobie poradzę.(我总会想办法应付的。)
- Kiedyś mieszkałem w Gdańsku.(我以前住在格但斯克。)
- Kiedyś pojadę do Japonii.(我以后会去日本。)
Kiedyś 表示“从前”或“将来某一天”,不表示“有时”。用于过去时,它指当时某个不确定的时间;用于将来,指以后某个不确定的时间。“有时”要用 czasem 或 czasami:✅ Czasem chodzę do kina.(我有时去看电影。)
疑问句、条件句和“any”
英语换成 any- 的地方(Is anybody here? If anything happens…),波兰语仍然使用带 -ś 的词:
- Czy ktoś tu mówi po angielsku?(这里有人会说英语吗?)
- Czy widziałeś gdzieś moje klucze?(你在哪儿见到我的钥匙了吗?)
- Jeśli ktoś zapyta o mnie, jestem w pracy.(如果有人问起我,我在上班。)
在否定句里,英语的 any- 对应带 ni- 的词(nikt, nic, nigdzie),动词也要否定:Nie widziałem nikogo.(我谁也没看见。)这是“否定代词与双重否定”那一课的内容。
想表达“任何一个,无论哪个”时,在疑问词后加 -kolwiek:ktokolwiek, cokolwiek, gdziekolwiek, kiedykolwiek, jakikolwiek。代词形式的变格与原词相同(ktokolwiek → kogokolwiek、cokolwiek → czegokolwiek),而 gdziekolwiek 和 kiedykolwiek 不变化:Zadzwoń, jeśli będziesz czegokolwiek potrzebować.(你需要什么的话就打电话。)Czy ktokolwiek to widział?(到底有没有人看见这个?)
常见错误
- ❌ Widziałem ktoś. → ✅ Widziałem kogoś.(ktoś 和 kto 一样有格变化)
- ❌ Rozmawiam z ktoś. → ✅ Rozmawiam z kimś.(z 后面用工具格)
- ❌ Potrzebuję coś do picia. → ✅ Potrzebuję czegoś do picia.(potrzebować 要求属格)
- ❌ Mam coś nowe. → ✅ Mam coś nowego.(coś 后面的形容词用属格)
- ❌ Jakiś kobieta pytała o ciebie. → ✅ Jakaś kobieta pytała o ciebie.(jakiś 要与名词一致)
- ❌ Mam jakiś pytanie. → ✅ Mam jakieś pytanie.(pytanie 是中性)
- ❌ Kiedyś gram w tenisa. → ✅ Czasem gram w tenisa.(“有时”用 czasem / czasami;kiedyś 表示“从前”或“将来某一天”)
- ❌ Ktoś człowiek dzwonił. → ✅ Jakiś człowiek dzwonił.(后面跟名词时用 jakiś)
小测验
哪个形式合适?
- (有人在敲门。)___ puka.(Ktoś / Kogoś)
- (我在花园里看到了一个人。)Widziałem ___ w ogrodzie.(ktoś / kogoś)
- (我和办公室的某个人谈过。)Rozmawiałem z ___ z biura.(kimś / kogoś)
- (我有个有趣的东西。)Mam coś ___.(ciekawego / ciekawe)
- (有位女士在打听你。)___ kobieta pytała o ciebie.(Jakiś / Jakaś)
- (我以前住在那儿。)___ tam mieszkałem.(Czasem / Kiedyś)
查看答案
- Ktoś 2. kogoś 3. kimś 4. ciekawego 5. Jakaś 6. Kiedyś
想马上练一练吗?
要点
- 疑问词+-ś 构成不定词:ktoś, coś, jakiś, któryś, czyjś, gdzieś, skądś, dokądś, kiedyś, jakoś。
- Ktoś 和 coś 的变格与 kto、co 相同,最后加 -ś(kogoś, komuś, kimś, czegoś, czymś);介词放在整个词之前(z kimś)。
- coś 后面的形容词用属格(coś ciekawego);ktoś 后面用阳性、同格(ktoś miły)。
- Jakiś 搭配名词并与之一致(jakaś kobieta, jakieś pytanie);放在数字前也表示“大约”(jakieś dwadzieścia osób)。
- Kiedyś 表示“从前”或“将来某一天”;“有时”是 czasem / czasami。
- 带 -ś 的词也用于疑问句和条件句(英语的 any-);否定句用带 ni- 的词,-kolwiek 表示“任何”。