Both, either, neither: mówienie o dwóch osobach lub rzeczach

Jako określniki lub zaimki both, either i neither mówią o dwóch osobach lub rzeczach. Wybór słowa zależy od tego, co chcesz powiedzieć: both = obie razem, either = jedna albo druga, neither = ani jedna, ani druga. (Either i neither mają też inną rolę — potwierdzanie zdania przeczącego, np. I don't either, Neither do I — o tym niżej.)

Szybki skrót. Both jest twierdzące i łączy się z liczbą mnogą (Both books are good). Either proponuje swobodny wybór między dwiema opcjami (Take either seat) albo pojawia się w przeczeniach/pytaniach. Neither to zaprzeczenie "jednej albo drugiej" — "ani jednej, ani drugiej" (Neither answer is correct).

Both: obie razem

Both mówi, że coś jest prawdą dla każdej z dwóch — traktujemy je razem, nie osobno:

• Both films were great. (= ten film był świetny i tamten też)
• I like both colours.
• Both of the boys can swim. — po of po both pojawia się określnik (the/my/these…) lub zaimek.
• Both of them are coming.

Kiedy both nie stoi bezpośrednio przed rzeczownikiem, przesuwa się obok czasownika — po podmiocie albo po be:

• We both enjoyed the film.
• They are both tired.
• I've invited them both. / I've invited both of them. — obie pozycje są tu poprawne.

Both...and...

Both...and... łączy dwie rzeczy wymieniane razem:

• She speaks both English and French.
• Both my brother and my sister live abroad.

Either: jedna albo druga

Either mówi o jednej z dwóch, i zwykle nie ma znaczenia, o którą:

• You can sit in either chair. (to albo tamto krzesło — twój wybór)
• Either of the trains will get you there.

Either pojawia się też w przeczeniach i pytaniach o dwie rzeczy, podobnie jak any przy trzech i więcej:

• I don't like either film. (= nie podoba mi się ani ten, ani tamten film)
• Have you read either book?

Przydatna zasada: przy rzeczowniku w liczbie pojedynczej either łączy się z czasownikiem w liczbie pojedynczej — ✅ Either day suits me, nigdy ❌ Either day suit me. Przy either of + rzeczownik/zaimek w liczbie mnogiej czasownik formalnie też jest w liczbie pojedynczej (Either of them is fine), choć are jest bardzo powszechne i akceptowane w mowie potocznej.

Either...or...

Either...or... przedstawia wybór między dwiema opcjami:

• You can have either tea or coffee.
• Either Tom or Sam will pick you up.

Kiedy either...or... łączy dwa podmioty, czasownik zwykle zgadza się z rzeczownikiem bliżej stojącym: Either the twins or their mother is coming. / Either their mother or the twins are coming.

Neither: ani jedna, ani druga

Neither znaczy "żadna z dwóch" — ani ta, ani tamta:

• Neither answer is correct. (ani odpowiedź A, ani B)
• Neither of the trains stops here.

Neither niesie już znaczenie przeczące, dlatego po nim stoi czasownik w formie twierdzącej, nigdy przeczącej: ✅ Neither book is mine, nigdy ❌ Neither book isn't mine. A ponieważ neither już jest przeczące, nie dodaje się do niego not ani don't: ✅ I like neither option, nigdy ❌ I don't like neither option (podwójne przeczenie).

W języku polskim podwójne, a nawet wielokrotne przeczenie jest obowiązkowe (Nie chcę żadnego z nich), więc odruch dodania drugiego przeczenia wokół neither jest naturalny — ale w angielskim daje to zdanie niepoprawne: ❌ I don't like neither powiela właśnie ten wzorzec. W angielskim wystarczy jedno słowo przeczące: samo neither albo not... either.

Przy neither of + rzeczownik/zaimek w liczbie mnogiej czasownik w liczbie pojedynczej to tradycyjny, bardziej formalny wybór — Neither of them is ready —, ale zgoda w liczbie mnogiej (Neither of them are ready) też jest bardzo częsta w mowie potocznej, zwłaszcza w brytyjskim angielskim.

Neither...nor...

Neither...nor... mówi, że coś jest nieprawdą dla obu rzeczy:

• Neither Tom nor Sam came to the party.
• The film was neither exciting nor funny.

Podobnie jak przy either...or, czasownik zwykle zgadza się z bliżej stojącym podmiotem: Neither the manager nor the employees were informed. Jeśli mieszanie liczby pojedynczej i mnogiej brzmi nienaturalnie, można przesunąć podmiot w liczbie mnogiej bliżej czasownika albo przeformułować zdanie.

Krótkie odpowiedzi: So do I i Neither do I

Neither ma jeszcze jedną częstą funkcję — potwierdzanie zdania przeczącego, jako lustrzane odbicie so, które potwierdza zdanie twierdzące:

• A: I don't like coffee. B: Neither do I. (= ja też nie)
• A: I can't swim. B: Neither can I.
• A: She isn't ready. B: Neither am I.

Schemat to neither + twierdzący czasownik posiłkowy + podmiot — czasownik posiłkowy jest tego samego typu co w pierwszym zdaniu (don't → do, can't → can, isn't → am), ale nie wraca do formy przeczącej: ❌ Neither don't I jest błędne. Nor działa tak samo i brzmi trochę bardziej formalnie: A: I don't like coffee. B: Nor do I. Słowo either też może potwierdzać przeczenie, ale na końcu zdania: A: I don't like coffee. B: I don't either.

Both, either czy neither — szybkie porównanie

Jako określniki lub zaimki both/either/neither dotyczą dwóch elementów. Przy trzech i więcej używa się zamiast nich all (twierdzenie), any (przeczenie/pytanie) i none — ✅ None of the three cafés is open, nigdy ❌ Neither of the three cafés is open.

Typowe błędy

• ❌ I don't like neither of them. → ✅ I like neither of them. / I don't like either of them. (bez podwójnego przeczenia)
• ❌ Neither book isn't mine. → ✅ Neither book is mine. (neither jest już przeczące)
• ❌ Both of book are good. → ✅ Both of the books are good. (po of przed rzeczownikiem w liczbie mnogiej potrzebny jest określnik)
• ❌ Either of the three answers is correct. → ✅ Any of the three answers is correct. (either/neither działają tylko dla dwóch — przy trzech i więcej any)

Szybkie sprawdzenie

Wybierz właściwą opcję:

1. I've tried both restaurants and ____ of them was very good. (either / neither)
2. You can park on ____ side of the street. (either / neither)
3. A: I can't drive. B: ____ can I. (So / Neither)
4. ____ of the two answers is correct — you can pick one of them. (Both / Either)
5. ____ my mother nor my father speaks English. (Either / Neither)
6. I don't want ____ option, actually. (either / neither)

Najważniejsze wnioski

• Both mówi o dwóch rzeczach razem i łączy się z czasownikiem w liczbie mnogiej: Both books are good.
• Either proponuje swobodny wybór między dwiema opcjami albo pojawia się w przeczeniach/pytaniach: either chair; I haven't seen either film.
• Neither znaczy "żadna z dwóch" — i już niesie znaczenie przeczące, więc bez dodatkowego not/don't.
• Both...and, either...or, neither...nor łączą dwa elementy; przy either/neither...or/nor czasownik zwykle zgadza się z bliżej stojącym podmiotem.
• Neither do I / Nor do I potwierdzają zdanie przeczące, jako lustrzane odbicie So do I dla zdania twierdzącego.
• Wszystkie trzy dotyczą tylko dwóch elementów — przy trzech i więcej all/any/none.