Liczebniki główne 20–1000

Мне тридцать пять лет. Эта книга стоит двести пятьдесят рублей. В нашем доме сто двадцать квартир.Mam trzydzieści pięć lat. Ta książka kosztuje dwieście pięćdziesiąt rubli. W naszym bloku jest sto dwadzieścia mieszkań.

Liczebniki do dwudziestu znasz już z artykułu Liczebniki główne 1–20. Od 20 rosyjski tworzy liczebniki z kilku nowych słów: ośmiu dziesiątek, dziewięciu setek i rzeczownika тысяча („tysiąc”). Liczebniki złożone zapisuje się osobnymi słowami, od największej części do najmniejszej, bez łącznika i bez „i” (двадцать один, сто двадцать пять). Forma rzeczownika zależy od ostatniego słowa liczebnika; wszystkie zasady są w Rzeczowniki po liczebnikach głównych w wyrażeniach w mianowniku i bierniku (1, 2–4, 5+).

Krótko: dziesiątki (двадцать … девяносто) i setki (сто … девятьсот) uczymy się osobno, a potem mniejszą liczbę dodajemy za większą (сорок два, сто тридцать пять). Один i два na końcu nadal zgadzają się z rodzajem rzeczownika (двадцать одна книга, тридцать две сестры).

Dziesiątki: 20–90

Двадцать i тридцать kończą się na -дцать, a liczby 50–80 na -десят z miękkim znakiem w środku wyrazu (пятьдесят, шестьдесят, семьдесят, восемьдесят). Сорок i девяносто to osobne wyrazy. Wzór liczb 5–9 tu nie działa: ✅ сорок, nie ❌ четырьдесят, oraz ✅ девяносто, nie ❌ девятьдесят.

Setki: 100–900

Сто to jeden wyraz. Двести, триста i четыреста przypominają 2, 3 i 4 oraz formę słowa „sto”, a пятьсот … девятьсот przypominają 5–9 oraz -сот. W liczbach 500, 600, 700 i 800 pisze się miękki znak (пятьсот, шестьсот, семьсот, восемьсот).

Liczebniki złożone

Najpierw podaje się największą część, potem mniejsze, każdą jako osobny wyraz. W takich liczebnikach nie ma „i”:

• двадцать один (21)
• тридцать пять (35)
• сто двенадцать (112)
• двести сорок пять (245)
• девятьсот девяносто девять (999)

Jeśli ostatnim słowem jest один lub два, nadal zgadza się ono z rodzajem: одна i две z rzeczownikami rodzaju żeńskiego, одно z nijakimi, tak jak w liczbach do 20:

• двадцать один брат (21 braci)
• двадцать одна сестра (21 sióstr)
• двадцать одно окно (21 okien)
• двадцать два брата (22 braci)
• двадцать две сестры (22 siostry)
• двадцать два окна (22 okna)

1000 i więcej

Тысяча („tysiąc”) to rzeczownik rodzaju żeńskiego i odmienia się jak rzeczownik: одна тысяча (albo samo тысяча), две тысячи przy 2–4 i пять тысяч od 5. Po pełnym tysiącu rzeczownik stoi w dopełniaczu liczby mnogiej. Gdy następuje reszta, obowiązuje reguła ostatniego słowa opisana niżej (две тысячи одна книга, две тысячи три книги):

• тысяча / одна тысяча (1000)

• две тысячи (2000)

• пять тысяч (5000)

• две тысячи пятьсот (2500)

• В библиотеке две тысячи книг. (W bibliotece jest dwa tysiące książek.)

Rzeczownik po liczebniku złożonym

Rzeczownik zależy od ostatniego słowa liczebnika, według tych samych zasad co przy liczbach do 20. Pytanie to сколько?. Więcej przykładów jest w Rzeczowniki po liczebnikach głównych w wyrażeniach w mianowniku i bierniku (1, 2–4, 5+):

Dla год / года / лет (wiek) obowiązuje ta sama zasada: двадцать один год, двадцать два года, двадцать пять лет, сто лет.

Używanie liczebników

• Сколько вам лет? — Мне сорок два года. (Ile ma Pan lat? — Mam czterdzieści dwa lata.)
• Мне тридцать один год. (Mam trzydzieści jeden lat.)
• Эта книга стоит двести пятьдесят рублей. (Ta książka kosztuje dwieście pięćdziesiąt rubli.)
• В классе двадцать три студента. (W klasie jest 23 uczniów.)

W polskim liczebnik złożony też zaczyna się od największej części (dwadzieścia jeden, sto dwadzieścia), ale rzeczownik zachowuje się inaczej: po 22–24 rzeczownik nieosobowo-męski stoi w mianowniku liczby mnogiej (dwadzieścia dwa psy), a po rosyjskim два, три, четыре w dopełniaczu liczby pojedynczej (двадцать два пса). Po dwadzieścia jeden polski ma dopełniacz liczby mnogiej (dwadzieścia jeden psów), a rosyjski mianownik liczby pojedynczej (двадцать один пёс).

Typowe błędy

• ❌ девятьдесят → ✅ девяносто (Ten wyraz nie jest utworzony jak 5–9 + -десят: 90 to девяносто)
• ❌ пятсот → ✅ пятьсот (500 ma miękki znak w środku wyrazu: пятьсот)
• ❌ двадцать два студентов → ✅ двадцать два студента (Ostatnie słowo to два, więc rzeczownik stoi w dopełniaczu liczby pojedynczej)
• ❌ тридцать два книги → ✅ тридцать две книги (Rzeczownik jest rodzaju żeńskiego: potrzebne są две (nie два) i dopełniacz liczby pojedynczej)
• ❌ сто один рублей → ✅ сто один рубль (Ostatnie słowo to один, więc rzeczownik stoi w mianowniku liczby pojedynczej)

Szybki sprawdzian

Jak zapisać każdą liczbę z rzeczownikiem albo samą?

1. ____ студент (21)
2. ____ книги (32)
3. сорок пять ____ (книга)
4. ____ рублей (350)
5. ____ (90)
6. ____ тысячи (2000)

Najważniejsze

• Dziesiątki to двадцать, тридцать, сорок, пятьдесят, шестьдесят, семьдесят, восемьдесят, девяносто; setki to сто, двести, триста, четыреста, пятьсот … девятьсот.
• Liczebniki złożone to osobne wyrazy, od największej części, bez „i”: двадцать один, сто двадцать пять.
• Końcowe один lub два zgadza się z rodzajem rzeczownika: двадцать одна книга, тридцать две сестры.
• Тысяча to rzeczownik rodzaju żeńskiego: одна тысяча, две тысячи, пять тысяч.
• Rzeczownik zależy od ostatniego słowa: mianownik liczby pojedynczej po один (poza 11), dopełniacz liczby pojedynczej po два, три, четыре (poza 12–14), dopełniacz liczby mnogiej po pozostałych.
• Uwaga na pisownię: сорок, девяносто, пятьдесят, пятьсот.