Zaimki wskazujące (este, ese, aquel jako zaimki)

Me gusta este libro, pero prefiero ese.Podoba mi się ta książka, ale wolę tamtą.

Znasz już este, ese i aquel jako przymiotniki zaraz przed rzeczownikiem: este libro, esa casa. Te same słowa działają też samodzielnie, bez żadnego rzeczownika, ze znaczeniem „ten”, „tamten”, „tamten, tam” — wskazują na konkretną, określoną osobę lub rzecz bez jej nazywania, zwykle dlatego, że została już wspomniana albo jest oczywista z kontekstu.

W skrócie: usuń rzeczownik, zachowaj wskazujące słowo — este libro → este („ten”). Formy i trzy poziomy odległości są dokładnie takie, jakie już znasz. Dzisiejszy hiszpański pisze zaimek bez akcentu, tak samo jak przymiotnik: este, nie éste.

Te same formy, tylko bez rzeczownika

Same formy się nie zmieniają — wciąż odmieniają się przez rodzaj i liczbę zgodnie z tym, na co wskazują, i wciąż oznaczają te same trzy odległości:

• Tengo dos libros: este es mío y ese es tuyo. (Mam dwie książki: ta jest moja, a tamta twoja.)
• Esta silla es cómoda, pero aquella es más bonita. (To krzesło jest wygodne, ale tamto jest piękniejsze.)
• ¿Prefieres estos zapatos o esos? (Wolisz te buty czy tamte?)

Rodzaj i liczba wciąż pochodzą od zastąpionego rzeczownika, mimo że go już nie ma: esta silla → esta (rodzaj żeński, bo silla jest rodzaju żeńskiego), nie este.

Bez akcentu: este, nie éste

Starsze gramatyki (i wiele starych książek) pisały zaimek z akcentem — éste, ésta, aquél —, żeby odróżnić go od przymiotnika. Od reformy ortograficznej z 2010 roku Real Academia Española już wcale nie poleca tego akcentu: zaimek i przymiotnik piszą się teraz dokładnie tak samo, este/esta/estos/estas, a kontekst mówi, jaką funkcję słowo odgrywa.

• Este libro es bueno. (przymiotnik: ta książka) w porównaniu z Este es bueno. (zaimek: ten)
• Oba piszą się este — bez akcentu w obu przypadkach, według aktualnej standardowej ortografii.

Formy z akcentem wciąż zobaczysz w starszych tekstach, a Real Academia Española wciąż pozwala na akcent w zaimku w rzadkim przypadku, gdy zdanie bez niego byłoby naprawdę niejednoznaczne — ale zalecana domyślnie opcja, i ta, którą powinieneś/powinnaś sam/sama pisać, jest bez akcentu.

W polskim demonstratywa odmieniają się nie tylko przez rodzaj i liczbę, ale też przez przypadek: ten dom, tego domu, temu domowi. Hiszpańskie este nigdy nie odmienia się przez przypadek — jedyna zmiana to rodzaj i liczba, niezależnie od funkcji słowa w zdaniu.

To nie to samo co esto, eso, aquello

Znasz już też formy rodzaju nijakiego esto, eso i aquello — nie myl tych dwóch systemów. Formy rodzaju nijakiego odnoszą się do czegoś nieokreślonego lub nienazwanego, albo do całej sytuacji, i nigdy nie zgadzają się z konkretnym rzeczownikiem. Zaimki z rodzajem z tej lekcji, za to, reprezentują konkretną, określoną osobę lub rzecz, której rodzaj i liczbę znasz — niezależnie od tego, czy została nazwana, czy nie: ¿Quién es esa? (Kto to jest, wskazując na widoczną kobietę) działa, nawet jeśli nikt wcześniej nie wymienił jej imienia.

• Me gusta esta. (konkretna rzecz rodzaju żeńskiego, na przykład już wspomniana sukienka)
• Me gusta esto. (ta sytuacja, ta myśl, albo coś, czego nie nazwałeś/nazwałaś)

Częste błędy

• ❌ ¿Quién es eso? (wskazując na widoczną osobę) → ✅ ¿Quién es esa? (konkretna, określona osoba wymaga zaimka z rodzajem, nie nijakiego eso)
• ❌ Tengo dos faldas; esta es mía y eso es tuya. → ✅ …y esa es tuya. (konkretna rzecz rodzaju żeńskiego wymaga zaimka z rodzajem esa, nie nijakiego eso)
• ❌ Prefiero este coche a aquello. → ✅ Prefiero este coche a aquel. (odnosi się do coche, rodzaju męskiego, nie do czegoś nieokreślonego)
• ❌ El este es mejor. → ✅ Este es mejor. (jako samodzielny zaimek wskazujący, este nie przyjmuje rodzajnika; el este to inne wyrażenie, znaczące „wschód”, strona świata)

Sprawdź się

Wybierz poprawny zaimek:

1. Tengo dos faldas; (este/esta/esto) es la correcta. (odnosi się do falda, rodzaj żeński)
2. ¿Cuál prefieres, (este/éste) o aquel?
3. Me encantan estas flores, pero (aquel/aquellas) son más frescas.
4. No sé qué es (esto/este). (wskazując na nieokreślony przedmiot)

Najważniejsze informacje

• Este, ese, aquel (każdy w czterech formach) działają jako zaimki dokładnie tak, jak działają jako przymiotniki, tylko bez rzeczownika — rodzaj i liczba wciąż pochodzą od tego, na co wskazują.
• Dzisiejszy hiszpański domyślnie pisze zaimek bez akcentu: este, nie éste. Forma z akcentem wciąż jest dopuszczalna w naprawdę niejednoznacznym zdaniu, ale to nie jest zwykły wybór.
• Te zaimki z rodzajem reprezentują konkretną, określoną osobę lub rzecz — w przeciwieństwie do rodzaju nijakiego esto/eso/aquello, które odnosi się do czegoś nieokreślonego albo do całej myśli.
• Jako samodzielny zaimek, este nie przyjmuje rodzajnika: Este es mejor, nie El este es mejor.