Abito a Milano da tre anni.Mieszkam w Mediolanie od trzech lat.

Gdy sytuacja zaczęła się w przeszłości i trwa do teraz, włoski używa czasu teraźniejszego z da i określeniem czasu. Czasownik zostaje w czasie teraźniejszym, tak samo jak w polskim: Mieszkam tu od trzech lat.

W skrócie: czas teraźniejszy + da + okres (da tre anni) lub punkt początkowy (da settembre). Czasownik stoi w czasie teraźniejszym, bo sytuacja jest prawdziwa także dziś.

Polskie „od” działa podobnie: obejmuje i okres (od trzech lat), i punkt początkowy (od września), tak jak da. Polskie „temu” odpowiada fa i podobnie stoi po okresie (trzy lata temu, tre anni fa). Nie tłumaczy się go przez da.

1. Da + okres: od, już

Po da okres mówi, jak długo sytuacja trwa do tej chwili:

  • Studio italiano da due anni. (Uczę się włoskiego od dwóch lat.)
  • Aspetto da un'ora. (Czekam od godziny.)
  • Lavoriamo qui da sei mesi. (Pracujemy tu od sześciu miesięcy.)
  • Marta dorme da mezz'ora. (Marta śpi od pół godziny.)

Okres następuje bezpośrednio po da, bez rodzajnika określonego: da tre anni, da mezz'ora. Liczebnik taki jak un'ora (jedna godzina) zachowuje własny rodzajnik nieokreślony.

2. Da + punkt początkowy: od

Da może też wskazywać moment, w którym sytuacja się zaczęła:

  • Vivo a Roma da settembre. (Mieszkam w Rzymie od września.)
  • Sono stanco da ieri. (Jestem zmęczony od wczoraj.)
  • Studio da lunedì. (Uczę się od poniedziałku.)
  • Abitiamo qui dal 2020. (Mieszkamy tu od 2020 roku.)
  • Aspetto dalle otto. (Czekam od ósmej.)

Przy dniach tygodnia, miesiącach i słowach takich jak ieri nie ma rodzajnika (da lunedì, da settembre, da ieri). Przy latach i godzinach da łączy się z rodzajnikiem, jak w artykule Przyimki ściągnięte z rodzajnikiem: da + il 2020 → dal 2020, da + le otto → dalle otto.

3. Pytania: Da quanto tempo...?

O czas trwania pytamy przez da quanto tempo (lub krócej da quanto). O punkt początkowy pytamy przez da quando:

  • Da quanto tempo abiti qui? — Da tre anni. (Od jak dawna tu mieszkasz? — Od trzech lat.)
  • Da quando studi italiano? — Da settembre. (Od kiedy uczysz się włoskiego? — Od września.)

Krótka odpowiedź po prostu powtarza da z określeniem czasu: Da due anni., Da lunedì. O innych słowach pytających zob. Słowa pytające.

4. Zdania przeczące

W zdaniu przeczącym da mówi, od jak dawna coś się nie dzieje. Tu włoski może użyć czasu teraźniejszego albo passato prossimo, i oba warianty są standardowe:

  • Non vedo Marco da due settimane. (Nie widzę Marka od dwóch tygodni.)
  • Non ho visto Marco da due settimane. (Nie widziałem Marka od dwóch tygodni.)

O samym przeczeniu zob. Wyrazy przeczące.

5. Da, per i fa

Obok określenia czasu mogą stać trzy małe słowa i każde pełni inną rolę:

Słowo Rola Przykład
da sytuacja, która trwa do teraz Abito qui da tre anni. (Mieszkam tu od trzech lat i nadal tu mieszkam.)
per podany okres, często zakończony Ho abitato a Roma per tre anni. (Mieszkałem w Rzymie przez trzy lata.)
fa ile czasu temu coś się stało Sono arrivato tre anni fa. (Przyjechałem trzy lata temu.)

Zatem Abito qui da tre anni i Sono arrivato tre anni fa mówią o tych samych trzech latach, ale pierwsze zdanie opisuje, od jak dawna ktoś tu jest, a drugie mówi, kiedy przyjechał. Tych dwóch słów nie używa się razem w jednym wyrażeniu.

Częste błędy

  • ❌ Sono a Milano da tre anni fa. → ✅ Sono a Milano da tre anni. (da i fa nie łączą się; używamy jednego albo drugiego)
  • ❌ Abitiamo qui da 2020. → ✅ Abitiamo qui dal 2020. (rok ma rodzajnik, więc da zmienia się w dal)
  • ❌ Aspetto da le otto. → ✅ Aspetto dalle otto. (da + le łączą się w jedno słowo)
  • ❌ Da quando tempo abiti qui? → ✅ Da quanto tempo abiti qui? (quanto tempo pyta o okres; po da quando następuje od razu czasownik)

Szybki sprawdzian

Można spróbować powiedzieć każdą myśl po włosku:

  1. Uczę się włoskiego od dwóch lat.
  2. Mieszkamy tu od 2019 roku.
  3. Marta czeka od ósmej.
  4. Od jak dawna tu pracujesz?
  5. Nie widziałem Anny od poniedziałku.
  6. Przyjechałem do Włoch trzy lata temu.
Pokaż odpowiedzi
  1. Studio italiano da due anni.   2. Abitiamo qui dal 2019.   3. Marta aspetta dalle otto.   4. Da quanto tempo lavori qui?   5. Non vedo Anna da lunedì. (lub Non ho visto Anna da lunedì.)   6. Sono arrivato in Italia tre anni fa. (lub Sono arrivata)

Najważniejsze

  • Da z określeniem czasu mówi, jak długo sytuacja trwa do tej chwili.
  • W zdaniu twierdzącym o sytuacji, która trwa, czasownik stoi w czasie teraźniejszym: Abito qui da tre anni.
  • Da + okres znaczy „od jak dawna”; da + punkt początkowy znaczy „od kiedy”.
  • Lata i godziny łączą się z rodzajnikiem: dal 2020, dalle otto.
  • Pytamy przez da quanto tempo (od jak dawna) lub da quando (od kiedy).
  • Fa mówi, ile czasu temu coś się stało, i nie używa się go razem z da.