Wyrażenia ilości (molto, poco, troppo, tanto, abbastanza)

Ho molti amici, ma lavoro troppo.Mam wielu przyjaciół, ale pracuję za dużo.

Słowa molto (dużo, bardzo), poco (mało), troppo (za dużo), tanto (tak dużo) i abbastanza (dosyć) mogą działać na dwa sposoby. Przed rzeczownikiem wszystkie oprócz abbastanza są przymiotnikami i zgadzają się z nim. Przed czasownikiem, przymiotnikiem lub innym przysłówkiem są przysłówkami i nigdy się nie zmieniają.

Krótko: przed rzeczownikiem molto, poco, troppo i tanto zgadzają się z nim (molta acqua, molti amici), a abbastanza się nie zmienia. Przed czasownikiem, przymiotnikiem lub przysłówkiem wszystkie pozostają bez zmian (mangia molto, molto bella, molto bene).

Po polsku „dużo”, „mało” i „za dużo” się nie zmieniają, a po nich rzeczownik stoi w dopełniaczu (dużo czasu, mało przyjaciół); przed przymiotnikiem mówimy „bardzo”. We włoskim molto pełni obie role, a przed rzeczownikiem zgadza się z nim w rodzaju i liczbie: molta acqua, molti amici, ale molto bella.

1. Jako przymiotniki: zgadzają się z rzeczownikiem

Gdy słowo stoi przed rzeczownikiem, przyjmuje jego rodzaj i liczbę, jak każdy przymiotnik na -o:

To samo dotyczy poco, troppo i tanto: poco tempo, poca acqua, pochi amici, poche persone; troppo caffè, troppa gente, troppi libri, troppe cose; tanto lavoro, tanta fame, tanti soldi, tante volte.

Abbastanza jest niezmienne: abbastanza tempo, abbastanza amici, abbastanza soldi.

Molto, poco, troppo i tanto zgadzają się z rzeczownikiem w rodzaju i liczbie: forma liczby pojedynczej występuje z tempo, acqua i gente, a forma liczby mnogiej z amici, libri i volte.

2. Jako przysłówki: nigdy się nie zmieniają

Przy czasowniku słowo mówi, ile lub jak często, i zawsze ma tę samą formę (molto, poco, troppo, tanto, abbastanza):

• Mangia molto. (Ona dużo je.)
• Studiamo poco. (Uczymy się mało.)
• Lavori troppo. (Pracujesz za dużo.)
• Dormo abbastanza. (Śpię dosyć.)

Przed przymiotnikiem lub innym przysłówkiem też pozostają bez zmian:

• Maria è molto bella. (Maria jest bardzo ładna.) Słowo to molto, choć bella jest rodzaju żeńskiego.
• Parli troppo velocemente. (Mówisz za szybko.)
• Sto abbastanza bene. (Czuję się dosyć dobrze.)
• La zuppa è tanto buona! (Zupa jest taka dobra!)

To samo słowo może więc w jednym zdaniu być przymiotnikiem, a w następnym przysłówkiem: Ho molta fame (przymiotnik, zgadza się z fame), ale Sono molto stanca (przysłówek, nie zmienia się).

3. Poco i un po' di

Poco znaczy „mało” i często sugeruje, że to nie jest dużo lub nie wystarcza. Un po' (di) znaczy „trochę” i jest bardziej neutralne lub pozytywne:

• Ho poco tempo. (Mam mało czasu.) Ho un po' di tempo. (Mam trochę czasu.)
• Questo caffè è poco dolce. (Ta kawa nie jest dość słodka.) Aggiungo un po' di zucchero. (Dodam trochę cukru.)

Przed przymiotnikiem poco często znaczy „niezbyt”: poco simpatico (niezbyt miły).

4. Pytania i przeczenia

Słowa pytające quanto, quanta, quanti, quante („ile”) zgadzają się tak samo, na przykład Quanto tempo hai? Quante persone ci sono? Zobacz Słowa pytające.

W zdaniach przeczących non stoi przed czasownikiem: Non ho molto tempo. Non mangia troppo. Non ho molti amici qui.

5. Gdy brakuje rzeczownika

Jeśli rzeczownik jest już znany, słowo ilości może stać samo. Zgadza się wtedy z rzeczownikiem domyślnym: Hai amici? — Sì, molti. O ne zobacz Ne przy ilościach.

Częste błędy

• ❌ Maria è molta bella. → ✅ Maria è molto bella. (przed przymiotnikiem przysłówek nigdy się nie zmienia)
• ❌ Ho molto amici. → ✅ Ho molti amici. (przed rzeczownikiem przymiotnik się zgadza)
• ❌ Mangiamo molti. → ✅ Mangiamo molto. (po czasowniku przysłówek nigdy się nie zmienia)
• ❌ Ho molto fame. → ✅ Ho molta fame. (fame jest rodzaju żeńskiego, liczby pojedynczej)
• ❌ Ci sono poco persone. → ✅ Ci sono poche persone. (persone jest rodzaju żeńskiego, liczby mnogiej)

Krótkie sprawdzenie

Oto kilka zdań, w których brakuje słowa ilości. Każdą lukę można uzupełnić właściwą formą słowa w nawiasie.

1. Non ho ___ tempo oggi. (molto)
2. Ci sono ___ persone qui. (troppo)
3. Maria è ___ stanca. (tanto)
4. Mangio ___ la sera. (poco)
5. Hai ___ soldi per il biglietto? (abbastanza)
6. Hai ___ amici in Italia? (tanto)

Najważniejsze

• Molto, poco, troppo, tanto są przed rzeczownikiem przymiotnikami i zgadzają się z nim: molta acqua, pochi amici. Abbastanza jest niezmienne.
• Przed czasownikiem, przymiotnikiem lub przysłówkiem są przysłówkami i nigdy się nie zmieniają: mangia molto, molto bella.
• Poco znaczy „mało” i często sugeruje „niedużo”; un po' di znaczy „trochę” i jest bardziej neutralne.
• Słowo ilości może stać samo, gdy rzeczownik jest domyślny: Hai amici? — Sì, molti.