Mam dwadzieścia pięć lat. Ten telefon kosztuje tysiąc dwieście złotych. W naszej szkole jest sto trzydzieści uczniów.

Gdy znamy liczebniki do dwudziestu (zob. Liczebniki główne 1–20), zostaje do poznania tylko kilka klocków: dziesiątki (20, 30, 40…), setki (100, 200, 300…) i tysiąc (1000). Większe liczby powstają przez ustawienie tych klocków jeden po drugim, zawsze od największego do najmniejszego, a każdą część zapisujemy jako osobny wyraz.

Krótko: dziesiątki kończą się na -dzieścia / -dzieści / -dziesiąt, setki na -sta / -ście / -set, a liczbę buduje się po kolei, bez „i”: sto dwadzieścia pięć (125), dwieście czterdzieści (240).

Po angielsku często mówi się one hundred and five, z and, a dziesiątki z jednostkami łączy się myślnikiem (twenty-one). Po polsku każda część to osobny wyraz i niczego się między nie nie wstawia: sto pięć, dwadzieścia jeden.

Dziesiątki: 20–90

Liczba Po polsku Liczba Po polsku
20 dwadzieścia 60 sześćdziesiąt
30 trzydzieści 70 siedemdziesiąt
40 czterdzieści 80 osiemdziesiąt
50 pięćdziesiąt 90 dziewięćdziesiąt

Każda dziesiątka to jeden wyraz. Od 50 do 90 wzór jest regularny: liczba podstawowa plus -dziesiąt (pięć → pięćdziesiąt, sześć → sześćdziesiąt). Pierwsze trzy są trochę inne (dwadzieścia, trzydzieści, czterdzieści), więc najlepiej uczyć się ich osobno. W tych prostych zwrotach dziesiątki nie zmieniają się z rodzajem.

Jednostki dodajemy po dziesiątce: dwadzieścia jeden (21), trzydzieści pięć (35), czterdzieści dwa (42), dziewięćdziesiąt dziewięć (99). Najpierw dziesiątki, potem jednostki, tak jak w angielskim twenty-one.

Setki: 100–900

Liczba Po polsku Liczba Po polsku
100 sto 600 sześćset
200 dwieście 700 siedemset
300 trzysta 800 osiemset
400 czterysta 900 dziewięćset
500 pięćset

Każda setka to też jeden wyraz, a dla 200–400 forma nie jest po prostu „dwa + sto” (dwieście, trzysta, czterysta), więc te trzy warto zapamiętać. Od 500 setki kończą się na -set (pięćset, sześćset, siedemset, osiemset, dziewięćset).

Warto zauważyć, że 100 to po prostu sto (nie jeden sto): sto złotych, sto lat. Aby zbudować liczbę, zapisujemy najpierw setki, potem resztę: sto jeden (101), sto dwadzieścia pięć (125), dwieście czterdzieści (240), pięćset pięćdziesiąt pięć (555), dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć (999).

1000 i tysiące

Liczba Po polsku
1000 tysiąc
2000 dwa tysiące
3000, 4000 trzy tysiące, cztery tysiące
5000 pięć tysięcy
10 000 dziesięć tysięcy
12 000 dwanaście tysięcy

1000 to po prostu tysiąc (nie jeden tysiąc). W większych liczbach tysiąc jest samo rzeczownikiem i zmienia się jak rzeczownik: tysiąc po 1, tysiące po 2–4 (także po 22–24, 32–34…, ale nie po 12–14) i tysięcy po 5 i więcej (także po 12–14 i po 21, 31…). Potem następują setki, dziesiątki i jednostki jak wyżej:

  • tysiąc dwieście (1200)
  • dwa tysiące czterysta pięćdziesiąt (2450)
  • pięć tysięcy trzysta dwadzieścia jeden (5321)

Które części zmieniają się z rodzajem?

Zmienić się może tylko ostatnia mała liczba, i to tylko 2: dwa przy rzeczownikach męskich i nijakich, dwie przy żeńskich, także wewnątrz większej liczby. 1 wewnątrz większej liczby zostaje jeden, niezależnie od rodzaju rzeczownika.

  • dwadzieścia dwa domy, dwadzieścia dwie siostry
  • sto dwa okna, sto dwie kawy
  • dwadzieścia jeden lat, trzydzieści jeden kobiet, sto jeden domów

Dziesiątki, setki i tysiąc nie zmieniają się z rodzajem. (Dla grup mężczyzn istnieją osobne formy, takie jak dwóch, trzech i czterech; pojawią się w dalszej lekcji.)

Rzeczownik po większej liczbie

Po większej liczbie rzeczownik przyjmuje zwykle jedną z dwóch form. Ta lekcja pokazuje tylko podstawowy wzór; pełna zasada ma własną lekcję, Rzeczowniki po liczebnikach głównych (1, 2–4, 5+), w której rzeczowniki oznaczające grupy mężczyzn mają dodatkowe formy.

  • liczby kończące się na 2, 3 lub 4 (ale nie na 12, 13, 14) łączą się z mianownikiem liczby mnogiej: dwadzieścia dwa lata, trzydzieści trzy złote, sto cztery kawy
  • większość pozostałych liczb, także kończących się na 1 (oraz 12–14), łączy się z dopełniaczem liczby mnogiej: dwadzieścia jeden lat, dwadzieścia pięć złotych, sto lat, dwieście osób, tysiąc złotych (zob. Dopełniacz: liczba mnoga)

Mówimy więc Mam dwadzieścia jeden lat, Mam dwadzieścia dwa lata i Mam dwadzieścia pięć lat.

Ceny, wiek i ilości

  • Ile to kosztuje? — Sto dwadzieścia złotych.
  • Ile masz lat? — Mam trzydzieści osiem lat.
  • Ile osób jest w klasie? — Dwadzieścia cztery osoby.
  • Ile kilometrów to jest? — Mniej więcej dwieście kilometrów.

Daty i lata wymagają innego rodzaju liczebników, porządkowych (pierwszy, drugi…); mają one własną lekcję: Liczebniki porządkowe (pierwszy, drugi, trzeci...).

Częste błędy

  • ❌ dwadzieścia i jeden → ✅ dwadzieścia jeden (między częściami nie ma „i”)
  • ❌ pięć dziesiąt → ✅ pięćdziesiąt (każda dziesiątka to jeden wyraz)
  • ❌ jeden sto złotych → ✅ sto złotych (100 to po prostu sto)
  • ❌ dwasta → ✅ dwieście (200 ma własną formę, tak jak 300 i 400)
  • ❌ dwa tysiąc → ✅ dwa tysiące (po 2–4 tysiące, po 5 i więcej oraz po 12–14 tysięcy)
  • ❌ dwadzieścia jedna książka → ✅ dwadzieścia jeden książek (wewnątrz większej liczby 1 zostaje jeden, a rzeczownik stoi w dopełniaczu liczby mnogiej)
  • ❌ Mam dwadzieścia jeden lata. → ✅ Mam dwadzieścia jeden lat. (po liczbie kończącej się na 1: lat)
  • ❌ Mam trzydzieści dwa lat. → ✅ Mam trzydzieści dwa lata. (po liczbie kończącej się na 2–4: lata)

Szybkie sprawdzenie

Powiedz liczbę po polsku:

  1. 30
  2. 47
  3. 100
  4. 200
  5. 365
  6. 1000

Uzupełnij lukę:

  1. Mam dwadzieścia ___ lata. (2)
  2. To kosztuje sto ___ złotych. (50)
  3. Zamawiam dwadzieścia ___ kawy. (2)
Pokaż odpowiedzi
  1. trzydzieści   2. czterdzieści siedem   3. sto   4. dwieście   5. trzysta sześćdziesiąt pięć   6. tysiąc   7. dwa   8. pięćdziesiąt   9. dwie (kawa jest rodzaju żeńskiego)

Najważniejsze

  • Dziesiątki (dwadzieścia, trzydzieści, czterdzieści, pięćdziesiąt…) i setki (sto, dwieście, trzysta, czterysta, pięćset…) to po jednym wyrazie; 100 to po prostu sto, a 1000 to po prostu tysiąc.
  • Liczby buduje się od największej części do najmniejszej, osobnymi wyrazami i bez „i”: sto dwadzieścia pięć, tysiąc dwieście.
  • Z rodzajem zmienia się tylko 2 (dwa / dwie), także wewnątrz większej liczby; 1 zostaje jeden.
  • Tysiąc zmienia się jak rzeczownik: tysiąc, dwa tysiące, pięć tysięcy.
  • Po liczbie kończącej się na 2–4 (poza 12–14) rzeczownik stoi w mianowniku liczby mnogiej (dwadzieścia dwa lata); po większości pozostałych liczb, także tych na 1, w dopełniaczu liczby mnogiej (dwadzieścia jeden lat, sto lat).