Mam dwadzieścia pięć lat. Ten telefon kosztuje tysiąc dwieście złotych. W naszej szkole jest sto trzydzieści uczniów.
Gdy znamy liczebniki do dwudziestu (zob. Liczebniki główne 1–20), zostaje do poznania tylko kilka klocków: dziesiątki (20, 30, 40…), setki (100, 200, 300…) i tysiąc (1000). Większe liczby powstają przez ustawienie tych klocków jeden po drugim, zawsze od największego do najmniejszego, a każdą część zapisujemy jako osobny wyraz.
Krótko: dziesiątki kończą się na -dzieścia / -dzieści / -dziesiąt, setki na -sta / -ście / -set, a liczbę buduje się po kolei, bez „i”: sto dwadzieścia pięć (125), dwieście czterdzieści (240).
Po angielsku często mówi się one hundred and five, z and, a dziesiątki z jednostkami łączy się myślnikiem (twenty-one). Po polsku każda część to osobny wyraz i niczego się między nie nie wstawia: sto pięć, dwadzieścia jeden.
Dziesiątki: 20–90
| Liczba | Po polsku | Liczba | Po polsku |
|---|---|---|---|
| 20 | dwadzieścia | 60 | sześćdziesiąt |
| 30 | trzydzieści | 70 | siedemdziesiąt |
| 40 | czterdzieści | 80 | osiemdziesiąt |
| 50 | pięćdziesiąt | 90 | dziewięćdziesiąt |
Każda dziesiątka to jeden wyraz. Od 50 do 90 wzór jest regularny: liczba podstawowa plus -dziesiąt (pięć → pięćdziesiąt, sześć → sześćdziesiąt). Pierwsze trzy są trochę inne (dwadzieścia, trzydzieści, czterdzieści), więc najlepiej uczyć się ich osobno. W tych prostych zwrotach dziesiątki nie zmieniają się z rodzajem.
Jednostki dodajemy po dziesiątce: dwadzieścia jeden (21), trzydzieści pięć (35), czterdzieści dwa (42), dziewięćdziesiąt dziewięć (99). Najpierw dziesiątki, potem jednostki, tak jak w angielskim twenty-one.
Setki: 100–900
| Liczba | Po polsku | Liczba | Po polsku |
|---|---|---|---|
| 100 | sto | 600 | sześćset |
| 200 | dwieście | 700 | siedemset |
| 300 | trzysta | 800 | osiemset |
| 400 | czterysta | 900 | dziewięćset |
| 500 | pięćset |
Każda setka to też jeden wyraz, a dla 200–400 forma nie jest po prostu „dwa + sto” (dwieście, trzysta, czterysta), więc te trzy warto zapamiętać. Od 500 setki kończą się na -set (pięćset, sześćset, siedemset, osiemset, dziewięćset).
Warto zauważyć, że 100 to po prostu sto (nie jeden sto): sto złotych, sto lat. Aby zbudować liczbę, zapisujemy najpierw setki, potem resztę: sto jeden (101), sto dwadzieścia pięć (125), dwieście czterdzieści (240), pięćset pięćdziesiąt pięć (555), dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć (999).
1000 i tysiące
| Liczba | Po polsku |
|---|---|
| 1000 | tysiąc |
| 2000 | dwa tysiące |
| 3000, 4000 | trzy tysiące, cztery tysiące |
| 5000 | pięć tysięcy |
| 10 000 | dziesięć tysięcy |
| 12 000 | dwanaście tysięcy |
1000 to po prostu tysiąc (nie jeden tysiąc). W większych liczbach tysiąc jest samo rzeczownikiem i zmienia się jak rzeczownik: tysiąc po 1, tysiące po 2–4 (także po 22–24, 32–34…, ale nie po 12–14) i tysięcy po 5 i więcej (także po 12–14 i po 21, 31…). Potem następują setki, dziesiątki i jednostki jak wyżej:
- tysiąc dwieście (1200)
- dwa tysiące czterysta pięćdziesiąt (2450)
- pięć tysięcy trzysta dwadzieścia jeden (5321)
Które części zmieniają się z rodzajem?
Zmienić się może tylko ostatnia mała liczba, i to tylko 2: dwa przy rzeczownikach męskich i nijakich, dwie przy żeńskich, także wewnątrz większej liczby. 1 wewnątrz większej liczby zostaje jeden, niezależnie od rodzaju rzeczownika.
- dwadzieścia dwa domy, dwadzieścia dwie siostry
- sto dwa okna, sto dwie kawy
- dwadzieścia jeden lat, trzydzieści jeden kobiet, sto jeden domów
Dziesiątki, setki i tysiąc nie zmieniają się z rodzajem. (Dla grup mężczyzn istnieją osobne formy, takie jak dwóch, trzech i czterech; pojawią się w dalszej lekcji.)
Rzeczownik po większej liczbie
Po większej liczbie rzeczownik przyjmuje zwykle jedną z dwóch form. Ta lekcja pokazuje tylko podstawowy wzór; pełna zasada ma własną lekcję, Rzeczowniki po liczebnikach głównych (1, 2–4, 5+), w której rzeczowniki oznaczające grupy mężczyzn mają dodatkowe formy.
- liczby kończące się na 2, 3 lub 4 (ale nie na 12, 13, 14) łączą się z mianownikiem liczby mnogiej: dwadzieścia dwa lata, trzydzieści trzy złote, sto cztery kawy
- większość pozostałych liczb, także kończących się na 1 (oraz 12–14), łączy się z dopełniaczem liczby mnogiej: dwadzieścia jeden lat, dwadzieścia pięć złotych, sto lat, dwieście osób, tysiąc złotych (zob. Dopełniacz: liczba mnoga)
Mówimy więc Mam dwadzieścia jeden lat, Mam dwadzieścia dwa lata i Mam dwadzieścia pięć lat.
Ceny, wiek i ilości
- Ile to kosztuje? — Sto dwadzieścia złotych.
- Ile masz lat? — Mam trzydzieści osiem lat.
- Ile osób jest w klasie? — Dwadzieścia cztery osoby.
- Ile kilometrów to jest? — Mniej więcej dwieście kilometrów.
Daty i lata wymagają innego rodzaju liczebników, porządkowych (pierwszy, drugi…); mają one własną lekcję: Liczebniki porządkowe (pierwszy, drugi, trzeci...).
Częste błędy
- ❌ dwadzieścia i jeden → ✅ dwadzieścia jeden (między częściami nie ma „i”)
- ❌ pięć dziesiąt → ✅ pięćdziesiąt (każda dziesiątka to jeden wyraz)
- ❌ jeden sto złotych → ✅ sto złotych (100 to po prostu sto)
- ❌ dwasta → ✅ dwieście (200 ma własną formę, tak jak 300 i 400)
- ❌ dwa tysiąc → ✅ dwa tysiące (po 2–4 tysiące, po 5 i więcej oraz po 12–14 tysięcy)
- ❌ dwadzieścia jedna książka → ✅ dwadzieścia jeden książek (wewnątrz większej liczby 1 zostaje jeden, a rzeczownik stoi w dopełniaczu liczby mnogiej)
- ❌ Mam dwadzieścia jeden lata. → ✅ Mam dwadzieścia jeden lat. (po liczbie kończącej się na 1: lat)
- ❌ Mam trzydzieści dwa lat. → ✅ Mam trzydzieści dwa lata. (po liczbie kończącej się na 2–4: lata)
Szybkie sprawdzenie
Powiedz liczbę po polsku:
- 30
- 47
- 100
- 200
- 365
- 1000
Uzupełnij lukę:
- Mam dwadzieścia ___ lata. (2)
- To kosztuje sto ___ złotych. (50)
- Zamawiam dwadzieścia ___ kawy. (2)
Pokaż odpowiedzi
- trzydzieści 2. czterdzieści siedem 3. sto 4. dwieście 5. trzysta sześćdziesiąt pięć 6. tysiąc 7. dwa 8. pięćdziesiąt 9. dwie (kawa jest rodzaju żeńskiego)
Masz ochotę wypróbować to w praktyce?
- Powiedz to na głos w telefonie — Aplikacja na Androida codziennie przynosi nowe słówka dopasowane do Twojego poziomu i pozwala rozmawiać na dowolny temat, z delikatnymi poprawkami.
- Spróbuj krótkiego ćwiczenia — Twoja tutorka buduje praktykę wokół tematów, których się uczysz. Zacznij ćwiczyć →
- Sprawdź własne zdania — Napisz coś i zobacz, co mogłoby brzmieć bardziej naturalnie. Wypróbuj sprawdzanie gramatyki →
Najważniejsze
- Dziesiątki (dwadzieścia, trzydzieści, czterdzieści, pięćdziesiąt…) i setki (sto, dwieście, trzysta, czterysta, pięćset…) to po jednym wyrazie; 100 to po prostu sto, a 1000 to po prostu tysiąc.
- Liczby buduje się od największej części do najmniejszej, osobnymi wyrazami i bez „i”: sto dwadzieścia pięć, tysiąc dwieście.
- Z rodzajem zmienia się tylko 2 (dwa / dwie), także wewnątrz większej liczby; 1 zostaje jeden.
- Tysiąc zmienia się jak rzeczownik: tysiąc, dwa tysiące, pięć tysięcy.
- Po liczbie kończącej się na 2–4 (poza 12–14) rzeczownik stoi w mianowniku liczby mnogiej (dwadzieścia dwa lata); po większości pozostałych liczb, także tych na 1, w dopełniaczu liczby mnogiej (dwadzieścia jeden lat, sto lat).