Я даю книгу брату. Мне двадцать лет.Daję książkę bratu. Mam dwadzieścia lat.
Celownik odpowiada na pytania кому? (komu?) i чему? (czemu?). To przypadek osoby, która coś otrzymuje albo do której się zwracamy: Я даю книгу брату. (Daję książkę bratu.) Rosyjski używa go też do podania wieku: Мне двадцать лет. (dosłownie „mnie dwadzieścia lat”).
W skrócie: osoba, która coś otrzymuje albo do której się zwracamy, stoi w celowniku (брату, маме, мне); przy wieku osobę stawia się w celowniku i dodaje liczebnik oraz год / года / лет (Мне двадцать лет).
Końcówki celownika (liczba pojedyncza)
| Mianownik | Celownik | Przykład |
|---|---|---|
| rodzaj męski na spółgłoskę брат, друг | -у: брату, другу | Я даю книгу брату. (Daję książkę bratu.) |
| rodzaj męski na -й, -ь Андрей, учитель | -ю: Андрею, учителю | Я звоню учителю. (Dzwonię do nauczyciela.) |
| rodzaj nijaki na -о окно | -у: окну | — |
| rodzaj nijaki na -е море | -ю: морю | — |
| rodzaj żeński na -а, -я мама, Аня | -е: маме, Ане | Я звоню маме. (Dzwonię do mamy.) |
| rodzaj żeński na -ь тетрадь | -и: тетради | — |
| rodzaj żeński na -ия Мария | -ии: Марии | Я пишу Марии. (Piszę do Marii.) |
Końcówki rodzaju żeńskiego są takie same jak w miejscowniku (маме, Ане, Марии), zob. Miejscownik: miejsce. W rodzaju męskim i nijakim końcówka to -у / -ю.
Po polsku jest bardzo podobnie: celownik też oznacza odbiorcę (daję książkę bratu), a nawet końcówka rzeczowników rodzaju męskiego jest ta sama (bratu i брату). Różnica jest przy wieku: po polsku mówi się mam dwadzieścia lat (czasownik mieć), a po rosyjsku w czasie teraźniejszym nie ma czasownika, a osoba stoi w celowniku (Мне двадцать лет).
Zaimki w celowniku
| Mianownik | Celownik | Przykład |
|---|---|---|
| я | мне | Он даёт мне книгу. (Daje mi książkę.) |
| ты | тебе | Я даю тебе книгу. (Daję ci książkę.) |
| он, оно | ему | Я звоню ему. (Dzwonię do niego.) |
| она | ей | Я звоню ей. (Dzwonię do niej.) |
| мы | нам | Он помогает нам. (Pomaga nam.) |
| вы | вам | Я даю вам книгу. (Daję wam książkę.) |
| они | им | Мы пишем им. (Piszemy do nich.) |
Pozostałe formy zaimków są w Zaimki osobowe w przypadkach zależnych.
Czasowniki z celownikiem
Te częste czasowniki wymagają osoby w celowniku:
- давать (dawać): Я даю книгу брату. Czasownik się odmienia: даю, даёшь, даёт, даём, даёте, дают.
- дарить (dawać w prezencie): Мы дарим маме цветы. (Dajemy mamie kwiaty.)
- говорить (mówić): Я говорю другу правду. (Mówię przyjacielowi prawdę.)
- писать (pisać do): Он пишет Ане письмо. (Pisze do Ani list.)
- звонить (dzwonić): Я звоню маме. — tu sam celownik, bez dopełnienia.
- помогать (pomagać): Он помогает брату. (Pomaga bratu.)
Osoba stoi zwykle przed rzeczą, ale oba szyki są możliwe: Я даю брату книгу albo Я даю книгу брату. Pytanie to кому?: Кому ты даёшь книгу? — Брату.
Wiek w celowniku
Żeby powiedzieć, ile ktoś ma lat, osobę stawia się w celowniku i dodaje liczebnik oraz słowo „lat”. W czasie teraźniejszym czasownik nie jest potrzebny:
- Мне двадцать лет. (Mam dwadzieścia lat.)
- Сколько тебе лет? (Ile masz lat?)
- Ане пять лет. (Ania ma pięć lat.)
- Ему три года. (On ma trzy lata.)
- Маме сорок лет. (Mama ma czterdzieści lat.)
Słowo „rok” podlega regule liczebników z Liczebniki główne 1–20: год po 1 (мне один год), года po 2–4 (три года), лет po 5–20 (пять лет, двадцать лет). Przy wieku powyżej 20 zależy od ostatniej cyfry: двадцать один год, двадцать два года, двадцать пять лет; liczebniki 11–14 zawsze mają лет (четырнадцать лет). Słowo pytające сколько jest w Słowa pytające. Dla przeszłości i przyszłości dodaje się было lub будет: Мне было двадцать лет. (Miałem dwadzieścia lat. / Miałam dwadzieścia lat.) Мне будет двадцать лет. (Będę miał dwadzieścia lat. / Będę miała dwadzieścia lat.)
Inne użycia
Celownik występuje też w częstych utartych wyrażeniach, których można nauczyć się już teraz: Мне нравится музыка. (Lubię muzykę.) Мне холодно. (Jest mi zimno.) Мне нужна помощь. (Potrzebuję pomocy.) We wszystkich osoba, która coś czuje lub potrzebuje, stoi w celowniku.
Częste błędy
- ❌ Я даю книгу брат. → ✅ Я даю книгу брату. (osoba, która otrzymuje, stoi w celowniku)
- ❌ Я двадцать лет. → ✅ Мне двадцать лет. (wiek wyraża się celownikiem)
- ❌ Мне двадцать год. → ✅ Мне двадцать лет. (лет po 5–20)
- ❌ Я звоню маму. → ✅ Я звоню маме. (звонить wymaga celownika)
- ❌ Я говорю он правду. → ✅ Я говорю ему правду. (zaimek to ему)
Sprawdź się
Jaka forma pasuje w każdą lukę?
- (брат) Я даю книгу ____.
- (мама) Я звоню ____.
- (Аня) ____ двадцать лет.
- (я) ____ двадцать лет.
- (он) Я даю книгу ____.
Pokaż odpowiedzi
- брату 2. маме 3. Ане 4. Мне 5. ему
Masz ochotę wypróbować to w praktyce?
-
Powiedz to na głos w telefonie — Aplikacja na Androida codziennie przynosi nowe słówka dopasowane do Twojego poziomu i pozwala rozmawiać na dowolny temat, z delikatnymi poprawkami.
- Spróbuj krótkiego ćwiczenia — Twoja tutorka buduje praktykę wokół tematów, których się uczysz. Zacznij ćwiczyć →
- Sprawdź własne zdania — Napisz coś i zobacz, co mogłoby brzmieć bardziej naturalnie. Wypróbuj sprawdzanie gramatyki →
Najważniejsze
- Celownik odpowiada na pytanie кому? i oznacza osobę, która otrzymuje, do której się zwracamy lub której się pomaga: брату, маме, мне.
- Końcówki liczby pojedynczej to -у / -ю w rodzaju męskim i nijakim oraz -е / -и w żeńskim; zaimki to мне, тебе, ему, ей, нам, вам, им.
- Czasowniki jak давать, дарить, говорить, писать, звонить, помогать wymagają osoby w celowniku.
- Wiek: osoba stoi w celowniku, potem liczebnik i год / года / лет (Мне двадцать лет).
