Daję mamie kwiaty. Mówię bratu prawdę. Pokazuję koledze zdjęcie. Kupuję dziecku książkę. Piszę Annie wiadomość.我给妈妈花。我对哥哥说实话。我给朋友看照片。我给孩子买书。我给安娜写消息。
与格(celownik)是“得到某物的人”或“被告知某事的人”所用的格,回答疑问词 komu?(给谁?对谁?)。如果你能说“把某物给某人、告诉某人、给某人看、给某人买、寄给某人”,这个“某人”就用与格。
简记:接受的人用与格(komu?),被给出的东西用宾格。Daję mamie(与格)kwiaty(宾格). 阳性:-owi(bratowi),中性:-u(dziecku),阴性:-e / -i / -y(mamie, Ani),复数:-om(bratom, mamom)。
汉语的名词没有格的变化,接受者靠“给”“对”“向”或语序表示(我给妈妈花)。波兰语没有这样的介词,而是由名词自己的词尾来表示(mamie),所以 Daję mamie kwiaty 和 Daję kwiaty mamie 都可以说。要注意,汉语的“给”有时对应与格,有时对应别的结构,不能一律译成与格。
疑问词与作用:komu?
与格对人回答 komu?(对物则很少回答 czemu?)。与格名词多半是接受、听到、看到某个动作,或从中受益的人:
| 动词 | 例句 |
|---|---|
| dawać / dać(给) | Daję bratu książkę.(我给哥哥一本书。) |
| mówić / powiedzieć(说,告诉) | Mówię mamie prawdę.(我对妈妈说实话。) |
| pokazywać / pokazać(给……看) | Pokazuję koledze zdjęcie.(我给朋友看照片。) |
| kupować / kupić(买) | Kupuję dziecku książkę.(我给孩子买书。) |
| wysyłać / wysłać(寄,发) | Wysyłam Annie list.(我给安娜寄信。) |
| pisać / napisać(写) | Piszę babci kartkę.(我给奶奶写卡片。) |
| pożyczać / pożyczyć(借给) | Pożyczam siostrze rower.(我把自行车借给姐姐(妹妹)。) |
| opowiadać / opowiedzieć(讲述) | Opowiadam dzieciom bajkę.(我给孩子们讲童话。) |
被给出或被说出的内容用宾格(książkę, prawdę, zdjęcie),你在第四格(宾格):无生命事物与阴性名词里已经学过。通常先说接受者再说内容,但两种顺序都可以:Daję bratu książkę. Daję książkę bratu.
有些表示交流的动词,对象不用与格,而用 do + 属格:Dzwonię do mamy.(我给妈妈打电话。)Mówię do ciebie.(我在对你说话。)对比:Mówię ci prawdę.(我对你说实话。)这类动词要逐个记;目前只需记住,与格是得到所给予或所说内容的人。
必须带与格的动词,如 pomagać、dziękować、podobać się,有单独一课:支配与格的动词(podobać się, pomagać, dziękować)。
单数词尾
与格词尾取决于名词的性和词干。阴性形式与前置格相同,见第六格(前置格):地点(w / na + 前置格)。
| 性 | 词尾 | 例子 |
|---|---|---|
| 阳性(指人) | -owi | brat → bratowi, student → studentowi, lekarz → lekarzowi, Piotr → Piotrowi |
| 阳性(少数很常用的词) | -u | ojciec → ojcu, kot → kotu, pies → psu(bratu 也常见) |
| 以 -a 结尾的阳性词 | 同阴性 | kolega → koledze, tata → tacie |
| 中性 | -u | dziecko → dziecku, mieszkanie → mieszkaniu, miasto → miastu |
| 以 -a 结尾的阴性词 | 辅音变化后加 -e,软辅音后加 -i | mama → mamie, siostra → siostrze, żona → żonie, Kasia → Kasi, babcia → babci |
| 无词尾的阴性词 | -i / -y | pani → pani, noc → nocy, miłość → miłości |
阳性名词指人时,最常听到和用到的是 -owi:Mówię lekarzowi. Daję studentowi. 少数很常用的词更习惯用 -u(ojcu, kotu, psu),还有不少词两种都可以(bratu / bratowi)。
以 -a 结尾的阴性名词,词尾前的辅音常常发生变化,和前置格完全一样:-ka → -ce(córka → córce),-ra → -rze(siostra → siostrze),-ta → -cie(kobieta → kobiecie),-ga → -dze(noga → nodze)。在大多数其他辅音之后,直接加 -ie:mama → mamie, żona → żonie。规律见变格中的辅音交替(ręka – w ręce, brat – o bracie)。
人名也遵循同样的规则:Marek → Markowi, Ania → Ani, Anna → Annie, Maria → Marii.
形容词和物主词
与格名词前面的形容词或物主词也用同一个格,词尾如下:
| 阳性 / 中性 | 阴性 | |
|---|---|---|
| 形容词 | -emu | -ej |
| 物主词 | mojemu, twojemu, naszemu | mojej, twojej, naszej |
| 例子 | dobremu koledze, nowemu dziecku | dobrej koleżance, nowej nauczycielce |
- Daję mojemu bratu klucze.(我把钥匙给我哥哥。)
- Mówię naszej nauczycielce prawdę.(我对我们的老师说实话。)
- Kupuję małemu dziecku zabawkę.(我给小孩子买玩具。)
以 -i 结尾的形容词词尾相同(ostatniemu koledze, ostatniej klasie)。物主词本身见物主代词(mój, twój, nasz, wasz, jego, jej, ich)。
复数:-om
复数最简单:所有的性都用 -om。
| 单数 | 复数 |
|---|---|
| bratu / bratowi | braciom(辅音有变化) |
| studentowi | studentom |
| mamie | mamom |
| dziecku | dzieciom |
| koledze(kolega) | kolegom |
| człowiekowi | ludziom(不规则复数) |
- Opowiadam dzieciom bajkę.(我给孩子们讲童话。)
- Pokazuję studentom zdjęcia.(我给学生们看照片。)
- Daję mamom kwiaty.(我给妈妈们花。)
复数的形容词和物主词词尾是 -ym / -im(dobrym studentom, naszym dzieciom)。指一群人的代词,oni 和 one 都是 im(见下文)。
代词
这些形式你在斜格人称代词(mnie, mi, go, jemu, z nim)里学过。与格是:
| 长形式 | 短形式 | |
|---|---|---|
| ja | mnie | mi |
| ty | tobie | ci |
| on / ono | jemu | mu |
| ona | jej | (无) |
| my | nam | (无) |
| wy | wam | (无) |
| oni / one | im | (无) |
短形式(mi, ci, mu)是中性的选择:Daję ci książkę. Mówię mu prawdę. Pokazuję ci zdjęcie. 长形式用于强调或对比(Daję tobie, nie jemu.)。注意 tobie 同时也是前置格的形式(o tobie)。
常见错误
- ❌ Daję mama kwiaty. → ✅ Daję mamie kwiaty.(接受者需要与格词尾)
- ❌ Mówię brat prawdę. → ✅ Mówię bratu prawdę.
- ❌ Daję on książkę. / Daję go książkę. → ✅ Daję mu książkę.(代词要用与格)
- ❌ Daję ją książkę. → ✅ Daję jej książkę.(jej 是 ona 的与格,ją 是宾格)
- ❌ Daję książkę do mamy. → ✅ Daję książkę mamie.(do + 属格用于朝向某地或某人的移动,以及 dzwonić do kogoś 这类动词,不表示接受礼物的人)
- ❌ Kupiłem prezent dla bratu. → ✅ Kupiłem prezent dla brata. 或 ✅ Kupiłem bratu prezent.(dla 后面用属格,与格不带介词)
- ❌ Daję dzieci kwiaty. → ✅ Daję dzieciom kwiaty.(复数用 -om)
小测验
请把括号里的词变成与格。
- Daję kwiaty ___. (mama)
- Mówię prawdę ___. (brat)
- Pokazuję zdjęcie ___. (koleżanka)
- Kupuję książkę ___. (dziecko)
- Opowiadam bajkę ___. (dzieci)
- Piszę wiadomość ___. (ona)
显示答案
- mamie 2. bratu(或 bratowi) 3. koleżance 4. dziecku 5. dzieciom 6. jej(ona 没有短形式)
想马上练一练吗?
要点
- 与格回答 komu?,表示得到某物或被告知某事的人:Daję mamie kwiaty.
- 被给出或被说出的内容用宾格:Mówię bratu prawdę.
- 单数:阳性 -owi(个别 -u),中性 -u,阴性 -e / -i / -y,辅音交替与前置格相同。
- 复数:所有的性都用 -om(dzieciom, studentom, ludziom)。形容词单数用 -emu / -ej。
- 代词:mi / mnie, ci / tobie, mu / jemu, jej, nam, wam, im。
- 与格不带介词(Kupuję bratu prezent);dla 后面名词用属格(prezent dla brata),do + 属格用于朝向目的地的移动和 dzwonić do kogoś 这类动词(Dzwonię do mamy),不用于接受礼物的人。