Jestem z Polski. Dostałem list od Anny. Jestem u lekarza. Piję kawę bez cukru. To prezent dla mamy. Mieszkam obok szkoły.我来自波兰。我收到了安娜的一封信。我在医生那里。我喝不加糖的咖啡。这是给妈妈的礼物。我住在学校旁边。

在波兰语里,前置词决定它后面名词的格。有的前置词搭配前置格(w domu),有的搭配宾格(na pocztę),还有不少最实用的搭配属格。do + 属格你已经在去某处:do + 属格,na / w + 宾格里学过。这一课再加六个每天都会遇到的前置词:z、od、u、bez、dla 和 obok。

简记:z = 从某处出来,od = 来自某人或某个起点,u = 在某人那里,bez = 没有,dla = 为了、给,obok = 在旁边。六个词后面的名词都用属格,词尾见第二格(属格):所属与“一个”的数量。

汉语的名词没有格的变化,常用“从”表示来源(从波兰来、从安娜那里收到),用“在……那里”表示“在某人家”,用“没有、给、旁边”表示 bez / dla / obok。波兰语要在这几个前置词里做选择:地点用 z,人或时间点用 od,“在某人那里”用 u,而且名词必须改成属格词尾。好在六个前置词搭配的是同一个格。

z / ze:从某个地方出来

z(在某些辅音连缀前用 ze)表示“从……出来”。它回答 Skąd?(从哪里?),与 do 和 na 相对:

去那里 从那里回来、来自那里
Idę do domu. Wracam z domu.
Jadę do Polski. Jestem z Polski.
Idę do pracy. Wracam z pracy.
Idę do szkoły. Wracam ze szkoły.
Idę do sklepu. Wracam ze sklepu.

回答“在哪里”和“去哪里”时用 na 的地点(na dworcu, na dworzec),离开时也用 z:Wracam z dworca. Wychodzę z poczty. 实际上,z 是 do 和 na 共同的“回程”搭档。

问句是 Skąd?:Skąd jesteś? Jestem z Polski.(你来自哪里?我来自波兰。)Skąd wracasz? Z pracy.(你从哪里回来?从工作的地方。)同一个词还表示材料(stół z drewna,木头做的桌子;见第二格(属格):所属与“一个”的数量)。

注意:z 后接工具格时表示“和……一起”(kawa z mlekiem, idę z Anną),那是另一种用法,见第五格(工具格):职业与“z”(和……一起)。区别在于名词的格:z domu(从房子里出来)和 z domem(带着房子)。

od:来自某人或某个起点

od 也表示“从”,但它着眼于起点:多半是一个人,也可以是时间点或距离。

用法 例句
某人给予或寄来某物 Dostałem list od Anny.(我收到了安娜的一封信。)
某人说了什么 Mam wiadomość od brata.(我有哥哥的一条消息。)
从某个时间起 Pracuję tutaj od poniedziałku.(我从周一起在这里工作。)
从早晨起、一年来 Czekam od rana. Mieszkam tu od roku.(我从早上起就在等。我在这里住了一年。)
距离的起点 Od domu do szkoły jest dziesięć minut.(从家到学校要十分钟。)

表示时间时,波兰语通常用现在时,汉语也说“我学波兰语一年了”(Uczę się polskiego od roku.)。od … do … 表示一个范围:od rana do wieczora(从早到晚),od poniedziałku do piątku(从周一到周五)。

用于地点时,z 表示“从里面出来”,而 od 说的是测量或离开的起点,常常是一个人:Wracam z pracy.,但 Wracam od lekarza.(我从医生那里回来。)说到人,通常用 od,就像去找他们用 do(idę do lekarza, wracam od lekarza)。

u:在某人那里

u 表示“在某人那里、在某人家”。说到人时,它回答 Gdzie?,而地点则用 w 或 na 加前置格:

  • Jestem u lekarza.(我在医生那里。)
  • Mieszkam u babci.(我住在奶奶家。)
  • Spotykamy się u Anny.(我们在安娜家见面。)
  • U nas jest zimno.(我们这里很冷。)

这样,说到人的三个前置词就成了一组:do + 属格(去找),u + 属格(在……那里),od + 属格(从……那里回来):Idę do lekarza. Jestem u lekarza. Wracam od lekarza. 说到地点则是:Idę do szkoły. Jestem w szkole. Wracam ze szkoły.

u 还出现在日常问候里:Co u ciebie?(你好吗?字面意思是“你那里有什么?”)U mnie wszystko w porządku.(我这边一切都好。)

bez:没有

bez 表示“没有、不带”。缺少的东西用属格:

  • Kawa bez cukru.(不加糖的咖啡。)
  • Herbata bez mleka.(不加牛奶的茶。)
  • Wychodzę bez parasola.(我不带伞出门。)
  • Nie mogę żyć bez muzyki.(我不能没有音乐。)

bez 与表示“和……一起”的 z 相对:kawa z mlekiem(工具格),但 kawa bez mleka(属格)。两者搭配的格不一样。

dla:为了、给

dla 表示“为了、给”,指某物所针对的人或目的:

  • To prezent dla mamy.(这是给妈妈的礼物。)
  • Kupiłem bilety dla dzieci.(我给孩子们买了票。)
  • To jest dobre dla zdrowia.(这对健康有好处。)
  • Mam coś dla ciebie.(我有东西给你。)

dla 用于得到某物或从中受益的人,也可用于由名词表示的目的(Ćwiczę dla zdrowia. 我为了健康而锻炼)。如果目的是一整个从句(“为了做某事”),波兰语则用 由“żeby”引导的目的从句。

obok:在旁边

obok 表示“在……旁边”。它说明位置,旁边的事物用属格:

  • Mieszkam obok szkoły.(我住在学校旁边。)
  • Usiądź obok mnie.(坐在我旁边。)
  • Obok sklepu jest apteka.(商店旁边有一家药店。)

obok 也可以单独作副词:Mieszkam obok.(我住在隔壁。)一个很常见的近义词是 koło,同样搭配属格(koło domu, koło mnie);blisko(靠近)的用法相同(blisko domu)。

这些前置词后面的代词

代词用斜格人称代词(mnie, mi, go, jemu, z nim)里的属格形式,而以 j 或 i 开头的第三人称形式,在前置词后面要加 n-:

z od u bez dla obok
ja ze mnie ode mnie u mnie beze mnie dla mnie obok mnie
ty z ciebie od ciebie u ciebie bez ciebie dla ciebie obok ciebie
on z niego od niego u niego bez niego dla niego obok niego
ona z niej od niej u niej bez niej dla niej obok niej
my z nas od nas u nas bez nas dla nas obok nas
wy z was od was u was bez was dla was obok was
oni / one z nich od nich u nich bez nich dla nich obok nich

在 mnie 前面,前置词 od, bez, z 会变成 ode, beze, ze(ode mnie, beze mnie, ze mnie),这样更容易发音。要特别留意 z:属格的 ze mnie(从我这里)不同于工具格的 ze mną(和我一起),同样,z niego(从他那里)也不同于 z nim(和他一起)。短形式 go 和 mu 不用在前置词后面,那里要用带 n- 的长形式(niego, niemu)。

常见错误

  • ❌ Wracam od pracy. → ✅ Wracam z pracy.(从某个地方回来用 z)
  • ❌ Dostałem list z Anny. → ✅ Dostałem list od Anny.(来自某个人用 od)
  • ❌ Jestem w lekarzu. → ✅ Jestem u lekarza.(在某人那里用 u)
  • ❌ Kawa bez cukier. → ✅ Kawa bez cukru.(bez 后面用属格)
  • ❌ To prezent dla mama. → ✅ To prezent dla mamy.
  • ❌ Mieszkam obok szkoła. → ✅ Mieszkam obok szkoły.
  • ❌ Prezent dla go. → ✅ Prezent dla niego.(前置词后面用 niego,不用 go)

小测验

请把括号里的词变成正确的形式。

  1. Wracam z ___. (praca)
  2. Dostałem wiadomość od ___. (brat)
  3. Jestem u ___. (babcia)
  4. Poproszę herbatę bez ___. (cukier)
  5. To jest dla ___. (ona)
  6. Mieszkam obok ___. (park)
显示答案
  1. pracy   2. brata   3. babci   4. cukru   5. niej   6. parku

要点

  • z / ze(从某地出来,Skąd?)、od(来自某人或起点、从某时起)、u(在某人那里)、bez(没有)、dla(为了、给)和 obok(在旁边)后面都用属格。
  • 地点与人互相对应:do szkoły, w szkole, ze szkoły,而 do lekarza, u lekarza, od lekarza。
  • z + 属格表示“从……出来”;z + 工具格表示“和……一起”:z domu 与 z Anną。
  • bez 与“和……一起”相对:kawa z mlekiem,但 kawa bez mleka。
  • 前置词后面,第三人称代词要加 n-:od niego, dla niej, u nich;在 mnie 前面,前置词变成 ode, beze, ze。