Jestem z Polski. Dostałem list od Anny. Jestem u lekarza. Piję kawę bez cukru. To prezent dla mamy. Mieszkam obok szkoły.我来自波兰。我收到了安娜的一封信。我在医生那里。我喝不加糖的咖啡。这是给妈妈的礼物。我住在学校旁边。
在波兰语里,前置词决定它后面名词的格。有的前置词搭配前置格(w domu),有的搭配宾格(na pocztę),还有不少最实用的搭配属格。do + 属格你已经在去某处:do + 属格,na / w + 宾格里学过。这一课再加六个每天都会遇到的前置词:z、od、u、bez、dla 和 obok。
简记:z = 从某处出来,od = 来自某人或某个起点,u = 在某人那里,bez = 没有,dla = 为了、给,obok = 在旁边。六个词后面的名词都用属格,词尾见第二格(属格):所属与“一个”的数量。
汉语的名词没有格的变化,常用“从”表示来源(从波兰来、从安娜那里收到),用“在……那里”表示“在某人家”,用“没有、给、旁边”表示 bez / dla / obok。波兰语要在这几个前置词里做选择:地点用 z,人或时间点用 od,“在某人那里”用 u,而且名词必须改成属格词尾。好在六个前置词搭配的是同一个格。
z / ze:从某个地方出来
z(在某些辅音连缀前用 ze)表示“从……出来”。它回答 Skąd?(从哪里?),与 do 和 na 相对:
| 去那里 | 从那里回来、来自那里 |
|---|---|
| Idę do domu. | Wracam z domu. |
| Jadę do Polski. | Jestem z Polski. |
| Idę do pracy. | Wracam z pracy. |
| Idę do szkoły. | Wracam ze szkoły. |
| Idę do sklepu. | Wracam ze sklepu. |
回答“在哪里”和“去哪里”时用 na 的地点(na dworcu, na dworzec),离开时也用 z:Wracam z dworca. Wychodzę z poczty. 实际上,z 是 do 和 na 共同的“回程”搭档。
问句是 Skąd?:Skąd jesteś? Jestem z Polski.(你来自哪里?我来自波兰。)Skąd wracasz? Z pracy.(你从哪里回来?从工作的地方。)同一个词还表示材料(stół z drewna,木头做的桌子;见第二格(属格):所属与“一个”的数量)。
注意:z 后接工具格时表示“和……一起”(kawa z mlekiem, idę z Anną),那是另一种用法,见第五格(工具格):职业与“z”(和……一起)。区别在于名词的格:z domu(从房子里出来)和 z domem(带着房子)。
od:来自某人或某个起点
od 也表示“从”,但它着眼于起点:多半是一个人,也可以是时间点或距离。
| 用法 | 例句 |
|---|---|
| 某人给予或寄来某物 | Dostałem list od Anny.(我收到了安娜的一封信。) |
| 某人说了什么 | Mam wiadomość od brata.(我有哥哥的一条消息。) |
| 从某个时间起 | Pracuję tutaj od poniedziałku.(我从周一起在这里工作。) |
| 从早晨起、一年来 | Czekam od rana. Mieszkam tu od roku.(我从早上起就在等。我在这里住了一年。) |
| 距离的起点 | Od domu do szkoły jest dziesięć minut.(从家到学校要十分钟。) |
表示时间时,波兰语通常用现在时,汉语也说“我学波兰语一年了”(Uczę się polskiego od roku.)。od … do … 表示一个范围:od rana do wieczora(从早到晚),od poniedziałku do piątku(从周一到周五)。
用于地点时,z 表示“从里面出来”,而 od 说的是测量或离开的起点,常常是一个人:Wracam z pracy.,但 Wracam od lekarza.(我从医生那里回来。)说到人,通常用 od,就像去找他们用 do(idę do lekarza, wracam od lekarza)。
u:在某人那里
u 表示“在某人那里、在某人家”。说到人时,它回答 Gdzie?,而地点则用 w 或 na 加前置格:
- Jestem u lekarza.(我在医生那里。)
- Mieszkam u babci.(我住在奶奶家。)
- Spotykamy się u Anny.(我们在安娜家见面。)
- U nas jest zimno.(我们这里很冷。)
这样,说到人的三个前置词就成了一组:do + 属格(去找),u + 属格(在……那里),od + 属格(从……那里回来):Idę do lekarza. Jestem u lekarza. Wracam od lekarza. 说到地点则是:Idę do szkoły. Jestem w szkole. Wracam ze szkoły.
u 还出现在日常问候里:Co u ciebie?(你好吗?字面意思是“你那里有什么?”)U mnie wszystko w porządku.(我这边一切都好。)
bez:没有
bez 表示“没有、不带”。缺少的东西用属格:
- Kawa bez cukru.(不加糖的咖啡。)
- Herbata bez mleka.(不加牛奶的茶。)
- Wychodzę bez parasola.(我不带伞出门。)
- Nie mogę żyć bez muzyki.(我不能没有音乐。)
bez 与表示“和……一起”的 z 相对:kawa z mlekiem(工具格),但 kawa bez mleka(属格)。两者搭配的格不一样。
dla:为了、给
dla 表示“为了、给”,指某物所针对的人或目的:
- To prezent dla mamy.(这是给妈妈的礼物。)
- Kupiłem bilety dla dzieci.(我给孩子们买了票。)
- To jest dobre dla zdrowia.(这对健康有好处。)
- Mam coś dla ciebie.(我有东西给你。)
dla 用于得到某物或从中受益的人,也可用于由名词表示的目的(Ćwiczę dla zdrowia. 我为了健康而锻炼)。如果目的是一整个从句(“为了做某事”),波兰语则用 由“żeby”引导的目的从句。
obok:在旁边
obok 表示“在……旁边”。它说明位置,旁边的事物用属格:
- Mieszkam obok szkoły.(我住在学校旁边。)
- Usiądź obok mnie.(坐在我旁边。)
- Obok sklepu jest apteka.(商店旁边有一家药店。)
obok 也可以单独作副词:Mieszkam obok.(我住在隔壁。)一个很常见的近义词是 koło,同样搭配属格(koło domu, koło mnie);blisko(靠近)的用法相同(blisko domu)。
这些前置词后面的代词
代词用斜格人称代词(mnie, mi, go, jemu, z nim)里的属格形式,而以 j 或 i 开头的第三人称形式,在前置词后面要加 n-:
| z | od | u | bez | dla | obok | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ja | ze mnie | ode mnie | u mnie | beze mnie | dla mnie | obok mnie |
| ty | z ciebie | od ciebie | u ciebie | bez ciebie | dla ciebie | obok ciebie |
| on | z niego | od niego | u niego | bez niego | dla niego | obok niego |
| ona | z niej | od niej | u niej | bez niej | dla niej | obok niej |
| my | z nas | od nas | u nas | bez nas | dla nas | obok nas |
| wy | z was | od was | u was | bez was | dla was | obok was |
| oni / one | z nich | od nich | u nich | bez nich | dla nich | obok nich |
在 mnie 前面,前置词 od, bez, z 会变成 ode, beze, ze(ode mnie, beze mnie, ze mnie),这样更容易发音。要特别留意 z:属格的 ze mnie(从我这里)不同于工具格的 ze mną(和我一起),同样,z niego(从他那里)也不同于 z nim(和他一起)。短形式 go 和 mu 不用在前置词后面,那里要用带 n- 的长形式(niego, niemu)。
常见错误
- ❌ Wracam od pracy. → ✅ Wracam z pracy.(从某个地方回来用 z)
- ❌ Dostałem list z Anny. → ✅ Dostałem list od Anny.(来自某个人用 od)
- ❌ Jestem w lekarzu. → ✅ Jestem u lekarza.(在某人那里用 u)
- ❌ Kawa bez cukier. → ✅ Kawa bez cukru.(bez 后面用属格)
- ❌ To prezent dla mama. → ✅ To prezent dla mamy.
- ❌ Mieszkam obok szkoła. → ✅ Mieszkam obok szkoły.
- ❌ Prezent dla go. → ✅ Prezent dla niego.(前置词后面用 niego,不用 go)
小测验
请把括号里的词变成正确的形式。
- Wracam z ___. (praca)
- Dostałem wiadomość od ___. (brat)
- Jestem u ___. (babcia)
- Poproszę herbatę bez ___. (cukier)
- To jest dla ___. (ona)
- Mieszkam obok ___. (park)
显示答案
- pracy 2. brata 3. babci 4. cukru 5. niej 6. parku
想马上练一练吗?
要点
- z / ze(从某地出来,Skąd?)、od(来自某人或起点、从某时起)、u(在某人那里)、bez(没有)、dla(为了、给)和 obok(在旁边)后面都用属格。
- 地点与人互相对应:do szkoły, w szkole, ze szkoły,而 do lekarza, u lekarza, od lekarza。
- z + 属格表示“从……出来”;z + 工具格表示“和……一起”:z domu 与 z Anną。
- bez 与“和……一起”相对:kawa z mlekiem,但 kawa bez mleka。
- 前置词后面,第三人称代词要加 n-:od niego, dla niej, u nich;在 mnie 前面,前置词变成 ode, beze, ze。