Marek wczoraj poszedł do sklepu i zjadł obiad. Anna nie mogła przyjść.马雷克昨天去了商店,还吃了午饭。安娜没能来。
波兰语过去时的大多数形式像 过去时:-ł, -ła, -ło 形式 那样规则地构成,但有一组非常常用的动词会改变词干:iść 变成 szedł,móc 变成 mógł,jeść 变成 jadł。词尾保持不变,所以要学的是词干,而词干往往在阳性形式和其他形式之间不同。本课列出最常遇到的动词,说明其中的规律,并用它们练习人称词尾(-em、-eś、-śmy、-ście)。
要点:词尾总是规则的那些(-łem、-łeś、-liśmy、-liście),不规则的只有词干。每个动词建议记三个形式:on(szedł)、ona(szła)和 oni(szli)。
汉语动词本身不随人称、性、数变化,过去常借助“了”“过”及语境表达(去了、吃了)。波兰语过去时的动词形式随性和数变化,不规则动词的词干本身也会变:szedłem, szła, szli。
词尾保持规则
以 iść(步行去)为例。词干会变,但词尾与基本过去时完全相同:
| 人称 | 阳性/阳性人称 | 阴性、中性、其余复数 |
|---|---|---|
| ja | szedłem | szłam |
| ty | szedłeś | szłaś |
| on / ona / ono | szedł | szła, szło |
| my | szliśmy | szłyśmy |
| wy | szliście | szłyście |
| oni / one | szli | szły |
词尾 -em / -am(我)、-eś / -aś(你)、-śmy(我们)和 -ście(你们)加在性的形式后面。“他、她、它”和“他们、她们”没有额外的词尾。
词干变化的常用动词
这些动词在日常交谈中很常见,所以把它们当作整词来学比较实用。下表给出能显示词干的三个形式:
| 不定式 | 他(on) | 她(ona) | 他们(oni) | 意思 |
|---|---|---|---|---|
| iść | szedł | szła | szli | 走着去 |
| pójść | poszedł | poszła | poszli | 去、出发 |
| przyjść | przyszedł | przyszła | przyszli | 走着来 |
| wyjść | wyszedł | wyszła | wyszli | 出去、离开 |
| wejść | wszedł | weszła | weszli | 进入 |
| móc | mógł | mogła | mogli | 能、可以 |
| pomóc | pomógł | pomogła | pomogli | 帮助 |
| jeść | jadł | jadła | jedli | 吃 |
| zjeść | zjadł | zjadła | zjedli | 吃完 |
| wziąć | wziął | wzięła | wzięli | 拿 |
| zacząć | zaczął | zaczęła | zaczęli | 开始 |
| znaleźć | znalazł | znalazła | znaleźli | 找到 |
| przynieść | przyniósł | przyniosła | przynieśli | 带来 |
| usiąść | usiadł | usiadła | usiedli | 坐下 |
| biec | biegł | biegła | biegli | 跑 |
中性形式,以及女性、孩子和事物的复数,使用与阴性相同的词干,但词尾各不相同:szła – szło – szły、mogła – mogło – mogły、jadła – jadło – jadły。
值得注意的规律
- 建议记三个形式:on、ona、oni。 阳性单数、阴性和阳性人称复数显示词干。中性和其他群体的复数使用阴性词干,再加各自的词尾(szło, szły)。
- 元音常在阳性与其余形式之间变化:szedł – szła、mógł – mogła、niósł – niosła、wziął – wzięła、zaczął – zaczęła。
- 阳性的“我”和“你”,词干通常与 on 相同(szedłem, jadłem, wziąłem, zacząłem),但带 ó 的动词会回到 o(✅ mogłem, mogłeś, niosłem,而不是 ❌ mógłem)。
- 阳性人称复数可能有自己的元音:jadł – jedli、usiadł – usiedli、znalazł – znaleźli、przyniósł – przynieśli。女性、孩子和事物使用阴性词干(jadły, znalazły)。
- 带前缀的动词与基本动词变化相同:pójść, przyjść, wyjść 像 iść(poszedł, przyszedł, wyszedł),pomóc 像 móc,zjeść 像 jeść。只有 wejść 略有不同(wszedł, weszła)。
这些动词中有许多是完成体(poszedłem, przyszedłem, zjadłem, wziąłem, zacząłem, znalazłem, usiadłem),与之配对的未完成体往往是规则的(brać → brałem、zaczynać → zaczynałem、znajdować → znajdowałem)。两者的选择见 过去时中的体。像 iść 和 chodzić 这样的运动动词另有一课。
句子中的形式
同样的不规则词干出现在所有人称中:
- Poszedłem do sklepu, a potem zjadłem obiad.(我去了商店,然后吃了午饭。说话的是男性。)
- Poszłam do sklepu, a potem zjadłam obiad.(我去了商店,然后吃了午饭。说话的是女性。)
- Dlaczego nie mogłeś przyjść?(你为什么没能来?)
- Znaleźliśmy mieszkanie w centrum.(我们在市中心找到了一套公寓。至少有一名男性的群体。)
- Wzięłyśmy klucze.(我们拿了钥匙。全是女性。)
- Przyszliście na czas?(你们准时到了吗?复数,至少有一名男性。)
- Marek poszedł do kina, a Anna poszła do domu.(马雷克去了电影院,安娜回了家。)
- Dzieci wzięły płaszcze i wyszły z domu.(孩子们拿了外套,走出了家门。)
常见错误
- ❌ Wczoraj idłem do sklepu. → ✅ Wczoraj szedłem do sklepu.(没有规则的 idłem,iść 的词干在过去时中会变化)
- ❌ Anna szedł do szkoły. → ✅ Anna szła do szkoły.(szedł 只是阳性,阴性形式会失去元音)
- ❌ Moi bracia jadli obiad. → ✅ Moi bracia jedli obiad.(jeść 的阳性人称复数带 e;jadły 用于女性、孩子和事物)
- ❌ Nie mógłem przyjść. → ✅ Nie mogłem przyjść.(ó 只出现在 on mógł 中;加 -em、-eś 时是 o)
- ❌ Ona wziąła książkę. → ✅ Ona wzięła książkę.(ą 出现在阳性形式 wziął, wziąłem 中,阴性形式是 ę)
- ❌ Wczoraj my poszli do kina. → ✅ Wczoraj poszliśmy do kina.(词尾 -śmy 表示“我们”;单独的 poszli 表示“他们”)
快速检查
每个空格应填哪个形式?
- Wczoraj ___ do kina.(我,男性,pójść)
- Anna ___ do szkoły.(pójść)
- Moi koledzy ___ obiad.(zjeść)
- Nie ___ przyjść.(我,女性,móc)
- Ola ___ klucze.(wziąć)
- Dzieci ___ do pokoju.(wejść)
查看答案
- poszedłem 2. poszła 3. zjedli 4. mogłam 5. wzięła 6. weszły
想马上练一练吗?
要点
- 人称词尾保持规则;不规则动词改变的是词干。
- 对常用的不规则动词,建议记住 on、ona、oni 三个形式(szedł, szła, szli)。
- 元音常在阳性与其余形式之间不同(mógł – mogła、wziął – wzięła),但带 ó 的动词在加 -em、-eś 时回到 o(mogłem, mogłeś, niosłem)。
- 阳性人称复数可能有自己的元音(jadł – jedli);其他群体使用阴性词干(jadły)。
- 带前缀的动词与基本动词变化相同(poszedł, przyszedł, wyszedł)。
- 这些动词中有许多是完成体,与之配对的未完成体往往是规则的。