Marek wczoraj poszedł do sklepu i zjadł obiad. Anna nie mogła przyjść.马雷克昨天去了商店,还吃了午饭。安娜没能来。

波兰语过去时的大多数形式像 过去时:-ł, -ła, -ło 形式 那样规则地构成,但有一组非常常用的动词会改变词干:iść 变成 szedł,móc 变成 mógł,jeść 变成 jadł。词尾保持不变,所以要学的是词干,而词干往往在阳性形式和其他形式之间不同。本课列出最常遇到的动词,说明其中的规律,并用它们练习人称词尾(-em、-eś、-śmy、-ście)。

要点:词尾总是规则的那些(-łem、-łeś、-liśmy、-liście),不规则的只有词干。每个动词建议记三个形式:on(szedł)、ona(szła)和 oni(szli)。

汉语动词本身不随人称、性、数变化,过去常借助“了”“过”及语境表达(去了、吃了)。波兰语过去时的动词形式随性和数变化,不规则动词的词干本身也会变:szedłem, szła, szli。

词尾保持规则

以 iść(步行去)为例。词干会变,但词尾与基本过去时完全相同:

人称 阳性/阳性人称 阴性、中性、其余复数
ja szedłem szłam
ty szedłeś szłaś
on / ona / ono szedł szła, szło
my szliśmy szłyśmy
wy szliście szłyście
oni / one szli szły

词尾 -em / -am(我)、-eś / -aś(你)、-śmy(我们)和 -ście(你们)加在性的形式后面。“他、她、它”和“他们、她们”没有额外的词尾。

词干变化的常用动词

这些动词在日常交谈中很常见,所以把它们当作整词来学比较实用。下表给出能显示词干的三个形式:

不定式 他(on) 她(ona) 他们(oni) 意思
iść szedł szła szli 走着去
pójść poszedł poszła poszli 去、出发
przyjść przyszedł przyszła przyszli 走着来
wyjść wyszedł wyszła wyszli 出去、离开
wejść wszedł weszła weszli 进入
móc mógł mogła mogli 能、可以
pomóc pomógł pomogła pomogli 帮助
jeść jadł jadła jedli 吃
zjeść zjadł zjadła zjedli 吃完
wziąć wziął wzięła wzięli 拿
zacząć zaczął zaczęła zaczęli 开始
znaleźć znalazł znalazła znaleźli 找到
przynieść przyniósł przyniosła przynieśli 带来
usiąść usiadł usiadła usiedli 坐下
biec biegł biegła biegli 跑

中性形式,以及女性、孩子和事物的复数,使用与阴性相同的词干,但词尾各不相同:szła – szło – szły、mogła – mogło – mogły、jadła – jadło – jadły。

值得注意的规律

  • 建议记三个形式:on、ona、oni。 阳性单数、阴性和阳性人称复数显示词干。中性和其他群体的复数使用阴性词干,再加各自的词尾(szło, szły)。
  • 元音常在阳性与其余形式之间变化:szedł – szła、mógł – mogła、niósł – niosła、wziął – wzięła、zaczął – zaczęła。
  • 阳性的“我”和“你”,词干通常与 on 相同(szedłem, jadłem, wziąłem, zacząłem),但带 ó 的动词会回到 o(✅ mogłem, mogłeś, niosłem,而不是 ❌ mógłem)。
  • 阳性人称复数可能有自己的元音:jadł – jedli、usiadł – usiedli、znalazł – znaleźli、przyniósł – przynieśli。女性、孩子和事物使用阴性词干(jadły, znalazły)。
  • 带前缀的动词与基本动词变化相同:pójść, przyjść, wyjść 像 iść(poszedł, przyszedł, wyszedł),pomóc 像 móc,zjeść 像 jeść。只有 wejść 略有不同(wszedł, weszła)。

这些动词中有许多是完成体(poszedłem, przyszedłem, zjadłem, wziąłem, zacząłem, znalazłem, usiadłem),与之配对的未完成体往往是规则的(brać → brałem、zaczynać → zaczynałem、znajdować → znajdowałem)。两者的选择见 过去时中的体。像 iść 和 chodzić 这样的运动动词另有一课。

句子中的形式

同样的不规则词干出现在所有人称中:

  • Poszedłem do sklepu, a potem zjadłem obiad.(我去了商店,然后吃了午饭。说话的是男性。)
  • Poszłam do sklepu, a potem zjadłam obiad.(我去了商店,然后吃了午饭。说话的是女性。)
  • Dlaczego nie mogłeś przyjść?(你为什么没能来?)
  • Znaleźliśmy mieszkanie w centrum.(我们在市中心找到了一套公寓。至少有一名男性的群体。)
  • Wzięłyśmy klucze.(我们拿了钥匙。全是女性。)
  • Przyszliście na czas?(你们准时到了吗?复数,至少有一名男性。)
  • Marek poszedł do kina, a Anna poszła do domu.(马雷克去了电影院,安娜回了家。)
  • Dzieci wzięły płaszcze i wyszły z domu.(孩子们拿了外套,走出了家门。)

常见错误

  • ❌ Wczoraj idłem do sklepu. → ✅ Wczoraj szedłem do sklepu.(没有规则的 idłem,iść 的词干在过去时中会变化)
  • ❌ Anna szedł do szkoły. → ✅ Anna szła do szkoły.(szedł 只是阳性,阴性形式会失去元音)
  • ❌ Moi bracia jadli obiad. → ✅ Moi bracia jedli obiad.(jeść 的阳性人称复数带 e;jadły 用于女性、孩子和事物)
  • ❌ Nie mógłem przyjść. → ✅ Nie mogłem przyjść.(ó 只出现在 on mógł 中;加 -em、-eś 时是 o)
  • ❌ Ona wziąła książkę. → ✅ Ona wzięła książkę.(ą 出现在阳性形式 wziął, wziąłem 中,阴性形式是 ę)
  • ❌ Wczoraj my poszli do kina. → ✅ Wczoraj poszliśmy do kina.(词尾 -śmy 表示“我们”;单独的 poszli 表示“他们”)

快速检查

每个空格应填哪个形式?

  1. Wczoraj ___ do kina.(我,男性,pójść)
  2. Anna ___ do szkoły.(pójść)
  3. Moi koledzy ___ obiad.(zjeść)
  4. Nie ___ przyjść.(我,女性,móc)
  5. Ola ___ klucze.(wziąć)
  6. Dzieci ___ do pokoju.(wejść)
查看答案
  1. poszedłem   2. poszła   3. zjedli   4. mogłam   5. wzięła   6. weszły

要点

  • 人称词尾保持规则;不规则动词改变的是词干。
  • 对常用的不规则动词,建议记住 on、ona、oni 三个形式(szedł, szła, szli)。
  • 元音常在阳性与其余形式之间不同(mógł – mogła、wziął – wzięła),但带 ó 的动词在加 -em、-eś 时回到 o(mogłem, mogłeś, niosłem)。
  • 阳性人称复数可能有自己的元音(jadł – jedli);其他群体使用阴性词干(jadły)。
  • 带前缀的动词与基本动词变化相同(poszedł, przyszedł, wyszedł)。
  • 这些动词中有许多是完成体,与之配对的未完成体往往是规则的。