过去时：-ł, -ła, -ło 形式

Wczoraj czytałem książkę. Anna była w domu. Byliśmy w kinie.我昨天读了一本书。安娜在家。我们去了电影院。

波兰语的过去时由过去时词干构成，大多数动词的词干就是不定式去掉 -ć（以 -eć 结尾的动词，词干以 -a- 结尾，如 mieć → miał）。再加上 -ł，动词就像形容词一样，与动作者的性和数保持一致：czytał（他读了）、czytała（她读了）、czytało（它读了）、czytali / czytały（他们读了）。对于“我”“你”“我们”“你们”，后面还要加一个简短的人称词尾：czytałem、czytałeś、czytaliśmy。

简要规则：过去时词干（通常是不定式去掉 -ć）加单数的 -ł / -ła / -ło 或复数的 -li / -ły，ja、ty、my、wy 还要再加人称词尾（czytałem, czytałaś, czytaliśmy）。

汉语的动词不随人称、性别或数变化，过去通常靠“了”“过”或时间词表示，“我读了”无论男女说法都一样。波兰语的过去时动词本身就显示人称和性别：同样是“我昨天在家”，男性说 byłem，女性说 byłam。

构成：词干 + -ł + 人称词尾

以 czytać（读）为例，词干是 czyta-：

有三点值得注意：

• 单数中，性由 -ł（阳性）、-ła（阴性）、-ło（中性） 标示。“我”再加人称词尾 -em / -am，“你”加 -eś / -aś。“他、她、它”没有额外的词尾。
• 复数中，-li 用于全是男性的群体，或至少含一名男性的混合群体（oni czytali），-ły 用于其他所有群体：只有女性、孩子、事物、动物（one czytały, dzieci czytały）。“我们”和“你们”再加 -śmy 和 -ście：czytaliśmy, czytałyśmy, czytaliście, czytałyście。
• 因为词尾已经显示了人称，代词通常省略：Byłem w domu. 需要强调或对比时才会出现代词（Ja byłem w domu, a ty byłeś w pracy.）。

być 的过去时

Być（是、在）的过去时使用常规词尾，但词干不规则：był-，它也是最常用的动词。现在时见 动词 być（是）的现在时，过去时如下：

• Marek był w pracy.（马雷克当时在上班。）
• Moja siostra była w Krakowie.（我姐姐当时在克拉科夫。）
• Dziecko było w domu.（孩子当时在家。）
• Dzieci były w szkole.（孩子们当时在学校。）
• Byliśmy w kinie, a bracia byli w domu.（我们当时在电影院，兄弟们在家。）

在用 pan 或 pani 的礼貌句子里，动词用第三人称：Pan był，Pani była，详见 用 pan / pani / państwo 表示礼貌称呼。

jest 的过去时是 był / była / było，nie ma 的过去时是不变的 nie było：Nie było czasu.（当时没有时间。）

其他规则动词

大多数动词的变化与 czytać 相同。以 -ać、-ić、-yć、-ować 结尾的动词去掉 -ć，再加同样的词尾。以 -eć 结尾的动词词干以 -a- 结尾（mieć → miał，umieć → umiał，widzieć → widział，chcieć → chciał），所以最稳妥的办法是每学一个新动词，就连同阳性的 -ł 形式一起记：

在阳性人称复数中，以 -eć 结尾的动词，-li 前的元音会变化：mieli（来自 mieć）、widzieli。阴性和中性保留词干（miała, miało）。

• Wczoraj pracowałam w domu.（我昨天在家工作。说话人是女性。）
• Co robiłeś w sobotę?（你星期六做了什么？）
• Mieliśmy dużo czasu.（我们当时有很多时间。）

几个不规则词干

一小批常用动词在某些形式中会改变词干，最实用的办法是把它们当作整词来记：

• Szedłem do domu.（我当时走路回家。说话人是男性。）
• Szłam do sklepu.（我当时走路去商店。说话人是女性。）
• Nie mogłem przyjść.（我当时没能来。）

情态动词的过去时

情态动词加不定式 一课中的情态动词，用同样的方式变为过去时，后面的不定式不变：

• Chciałem czytać.（我当时想读书。）
• Musiałam pracować.（我当时必须工作。）
• Mogliśmy iść.（我们当时可以去。）
• Umiałem pływać.（我当时会游泳。）

疑问和否定

疑问句可以用 czy 开头，也可以语序不变，只加问号：

• Czy byłeś w domu?（你当时在家吗？）
• Byłaś w kinie?（你当时在电影院吗？）

否定时，nie 放在动词前，与 用“nie”表示否定 一课相同：

• Nie byłem w pracy.（我当时不在上班。）
• Anna nie czytała książki.（安娜没有读那本书。）

否定动词后的宾语常用属格（książki，而不是 książkę），这一规律在否定一课中有说明。

许多波兰语动词还有一个表示结果的完成体对应词（czytać 和 przeczytać）。本课使用每个动词的基本形式，两者的选择是另一个单独的话题。

常见错误

• ❌ Anna czytał. → ✅ Anna czytała.（动词形式随动作者的性别）
• ❌ Moi bracia były w domu. → ✅ Moi bracia byli w domu.（全是男性的群体要用 -li）
• ❌ Ty czytał książkę. → ✅ Ty czytałeś książkę.（没有 -eś，这个形式表示“他”）
• ❌ Wczoraj jestem w domu. → ✅ Wczoraj byłem w domu.（已经结束的时间要用过去时）
• ❌ Dzieci byli w szkole. → ✅ Dzieci były w szkole.（dzieci 要用非阳性人称的形式）

小测验

每个空格应填哪个形式？

1. Maria ___ w domu.（być）
2. My, trzej koledzy, ___ w kinie.（być）
3. Wy, dwie koleżanki, ___ w sklepie.（być）
4. 一位男性说：“昨天我工作了。” → Wczoraj ___ .（pracować）
5. 一位女性说：“我没有读那本书。” → ___ książki.（nie czytać）
6. 用 być 怎么说“孩子们当时在公园”？（Dzieci ... w parku）

要点

• 过去时 = 过去时词干（通常是不定式去掉 -ć；以 -eć 结尾的动词用 -a-，如 miał）+ -ł / -ła / -ło（单数）或 -li / -ły（复数）：czytał, czytała, czytało, czytali, czytały。
• ja、ty、my、wy 还要加人称词尾：-em / -am、-eś / -aś、-śmy、-ście（czytałem, czytałaś, czytaliśmy, czytałyście）。
• 说话人的性别体现在动词上：byłem（男性）和 byłam（女性）。
• -li 用于至少含一名男性的群体，-ły 用于其他所有群体，包括 dzieci。
• Być：byłem, byłeś, był, była, było, byliśmy, byliście, byli, były；nie ma 的过去时是 nie było。
• 少数常用动词有不规则词干（iść → szedł, szła；móc → mógł, mogła）。
• Nie 放在过去时形式前：Nie byłem w pracy.