Piotr jest lekarzem. Piotr to lekarz. To jest lekarz.彼得是医生。彼得是医生。这是一位医生。

三个句子都表示“医生”,也都是正确的,但只有第一句里的名词用了工具格。być 的某个形式之后,说明某人是什么人的名词,通常用工具格(jest lekarzem)。to 之后,同一个名词保持主格(to jest lekarz, Piotr to lekarz)。本课说明什么时候用哪种句型更自然。两种句型的基础分别见 第五格(工具格):职业与“z”(和……一起) 和 波兰语的第一格(主格):称呼事物与主语。

简言之:X jest + 工具格是说明某人或某物是什么的中性说法(Anna jest lekarką;była, będzie 也一样)。X to + 主格用来下定义、称呼或评价(Warszawa to stolica Polski, Piotr to dobry lekarz),to jest + 主格用来指认某人(To jest lekarz)。单独的形容词保持主格(jest zmęczony)。

汉语说“他是医生”“这是医生”,名词的形式始终不变,靠“是”连接。波兰语则由词尾显示句子的功能:工具格说明人“是”什么(对人的陈述),to 之后的主格则是称呼或下定义。

中性的选择:być + 工具格

对职业、角色、国籍或事物种类作一般陈述时,用 być 的某个形式,名词放在工具格。这适用于所有时态,疑问词是 Kim?(谁,作为什么人)或 Czym?(什么):

  • Jestem nauczycielem.(我是老师。)
  • Mój dziadek był lekarzem.(我爷爷当过医生。)
  • Za rok będę inżynierem.(一年后我就是工程师了。)
  • Oni są studentami.(他们是学生。)
  • Warszawa jest stolicą Polski.(华沙是波兰的首都。)
  • Kim jest Anna? Jest lekarką.(安娜是做什么的?她是医生。)

主语是 ja, ty, my, wy 时,几乎总是用这种句型(Jestem lekarzem, Jesteście studentami)。不定式也一样,无论在 być 之后,还是在 chcieć 这类动词之后:Chcę być lekarzem.(我想当医生。)Być lekarzem to trudna praca.(当医生是份辛苦的工作。)

否定不改变格:Piotr nie jest lekarzem.(彼得不是医生。)否定动词后的属格 一课讲的否定属格针对直接宾语,不适用于 być 之后的名词。

指认、下定义、评价:to + 主格

To 像一个连接两个名词的标签,两边都保持主格:

句型 例句 作用
To jest + 主格 To jest lekarz. 指认某人或某物
X to + 主格 Piotr to lekarz. 称呼或下定义,X 之后常有短暂停顿
X to + 形容词 + 名词 Piotr to dobry lekarz. 评价
  • Kot to zwierzę domowe.(猫是家养动物。)
  • Polska to piękny kraj.(波兰是个美丽的国家。)
  • To była dobra decyzja.(那是个好决定。)
  • Anna i Piotr to lekarze.(安娜和彼得是医生。)
  • To ja.(是我。)To my.(是我们。)

很多句子两种方式都能说,差别不大。工具格听起来像一般的陈述,带 to 的句子则更像下定义或描述特征,语气稍重,也更口语化:

工具格 to + 主格
Warszawa jest stolicą Polski. Warszawa to stolica Polski.
Piotr jest dobrym nauczycielem. Piotr to dobry nauczyciel.
Kot jest zwierzęciem domowym. Kot to zwierzę domowe.

带 to 的句子本身没有时态,所以说过去和将来时,通常用 być 的某个形式加工具格(Piotr był nauczycielem, Piotr będzie nauczycielem)。指认或评价某物时,会出现 to + był / była / było 的句型:To był dobry lekarz.(那是一位好医生。)To będzie dobry lekarz.(他会是个好医生。)过去时中,być 与后面主格的名词在性和数上保持一致(To był dobry lekarz. To była dobra decyzja. To byli moi rodzice.)。

单独的形容词保持主格

谓语只是一个形容词时,它与主语在主格上保持一致,没有工具格:Piotr jest zmęczony. Anna jest zmęczona. Mleko jest zimne. 只要出现名词,无论有没有形容词,工具格就回来了:Anna jest dobrą lekarką.(安娜是位好医生。)关于一致关系,见 主格中形容词的一致(性和数)。

其他动词和句型

工具格并不只属于 być。表示“成为”和“看起来”的动词,后面也要用工具格的名词:

  • Anna została lekarką.(安娜成了医生。)Stał się znanym pisarzem.(他成了知名作家。)
  • Okazał się dobrym lekarzem.(事实证明他是个好医生。)Wydaje się dobrym człowiekiem.(他看起来是个好人。)
  • Nazywają go bohaterem.(人们称他为英雄。)Wybrali ją prezydentem.(她被选为总统。)

其他动词的用法不同,最好连同各自的句型一起记:

  • jako(作为)后面接所描述的人的主格:Pracuję jako kelner. Anna pracuje jako nauczycielka.(我当服务员。安娜当老师。)
  • uważać za 要求宾格:Uważam ją za dobrą lekarkę.(我认为她是位好医生。)

更多这类动词见 动词与工具格(interesować się, zajmować się)。名词复数的词尾见 第五格(工具格):复数形式:Są lekarzami.

常见错误

  • ❌ Jestem student. → ✅ Jestem studentem.(być 的某个形式之后,名词用工具格)
  • ❌ Anna była lekarz. → ✅ Anna była lekarką.(过去时同样如此)
  • ❌ To jest lekarzem. → ✅ To jest lekarz.(to jest 之后保持主格)
  • ❌ Piotr to nauczycielem. → ✅ Piotr to nauczyciel.(to 之后不用工具格)
  • ❌ Piotr jest zmęczonym. → ✅ Piotr jest zmęczony.(单独的形容词保持主格)
  • ❌ Pracuję jako kelnerem. → ✅ Pracuję jako kelner.(jako 之后用主格)
  • ❌ Został lekarz. → ✅ Został lekarzem.(“成为”要求工具格)
  • ❌ Uważam ją za dobrą lekarką. → ✅ Uważam ją za dobrą lekarkę.(uważać za 要求宾格)

小测验

哪个形式合适?

  1. (彼得是老师。)Piotr jest ___.(nauczyciel / nauczycielem)
  2. (这是一位老师。)To jest ___.(nauczyciel / nauczycielem)
  3. (安娜当过医生。)Anna była ___.(lekarka / lekarką)
  4. (华沙是波兰的首都。)Warszawa to ___ Polski.(stolica / stolicą)
  5. (彼得累了。)Piotr jest ___.(zmęczony / zmęczonym)
  6. (我当服务员。)Pracuję jako ___.(kelner / kelnerem)
  7. (她成了一位著名女演员。)Została ___ aktorką.(sławna / sławną)
  8. (我想当飞行员。)Chcę być ___.(pilot / pilotem)
查看答案
  1. nauczycielem   2. nauczyciel   3. lekarką   4. stolica(用 to 下定义;工具格的说法是 jest stolicą)  5. zmęczony   6. kelner   7. sławną   8. pilotem

要点回顾

  • być + 工具格是说明某人是什么的中性说法,适用于所有时态和所有人称:jestem lekarzem, była lekarką, będzie nauczycielem。
  • to + 主格用于指认(to jest lekarz)、下定义(Warszawa to stolica Polski)和评价(Piotr to dobry lekarz),两边都保持主格。
  • 单独的形容词保持主格(jest zmęczony);名词无论有没有形容词,在 być 之后都用工具格(jest dobrą lekarką)。
  • Zostać, stać się, okazać się, wydawać się, nazywać 要求工具格;jako 要求主格;uważać za 要求宾格。
  • 否定不改变格:nie jest lekarzem。