Mieszkam z rodzicami. Idę do kina z koleżankami. Jesteśmy studentami.我和父母住在一起。我和朋友们去看电影。我们是大学生
这三个句子里的名词都是工具格复数:用在 z(和……一起)之后,以及用在 być 之后说明某人是什么身份。好消息是:几乎所有名词都只有一种词尾,即 -ami,不论是阳性、阴性还是中性。
简而言之:在 z(和……一起)之后,以及在表示职业或身份的 być 之后,取名词的复数词干,再加上 -ami(kolega → koledzy → z kolegami,siostra → siostry → z siostrami,miasto → miasta → z miastami)。前面的形容词以 -ymi 结尾(在 k、g 和软辅音词干之后用 -imi)。
汉语的名词没有格的变化,“和朋友们”“我们是学生”里的名词本身不变。波兰语则不同:名词自己带着格,在复数中几乎总是用同一个词尾 -ami,前面的形容词用 -ymi。
词尾 -ami
工具格复数的规则词尾在各种性中都相同,也不区分阳性人称和其余名词。它加在复数词干上,复数词干通常就是去掉词尾的主格复数(参见名词主格复数):
| 主格复数 | 工具格复数 | 例句 |
|---|---|---|
| domy | domami | Idę między domami.(我走在房子之间) |
| siostry | siostrami | Mieszkam z siostrami.(我和姐妹们住在一起) |
| koledzy | kolegami | Gram w piłkę z kolegami.(我和朋友们踢足球) |
| koleżanki | koleżankami | Idę do kina z koleżankami.(我和朋友们去看电影) |
| rodzice | rodzicami | Mieszkam z rodzicami.(我和父母住在一起) |
| miasta | miastami | Podróżuję między miastami.(我往来于各个城市之间) |
| okna | oknami | Lubię pokoje z oknami.(我喜欢有窗户的房间) |
| lekarze | lekarzami | Rozmawiam z lekarzami.(我在和医生们交谈) |
规则的词尾是 -ami。词干以软辅音结尾的名词也保留它,词干的拼写与主格复数相同(kuchni-、mieszkani-、stacj-、ulic-):kuchnie → z kuchniami,mieszkania → z mieszkaniami,stacje → ze stacjami,ulice → z ulicami。
单数中的辅音交替不会带过来
在单数中,词尾前的最后一个辅音常常会变化(参见变格中的辅音交替):w książce,na nodze,o koledze。工具格复数不会重复这种变化。它只是把 -ami 加在复数词干上,所以原来的辅音保持不变。主格复数中辅音发生变化的阳性人称名词也是如此(koledzy、studenci):✅ z kolegami,ze studentami:
| 主格复数 | 工具格复数 |
|---|---|
| książki | z książkami |
| ręce | z rękami |
| nogi | z nogami |
| koledzy | z kolegami |
| studenci | ze studentami |
复数词干也不同于属格复数。许多属格复数会丢失或改变一个元音(okno → okien,szkoła → szkół,ręka → rąk),但工具格复数使用的是其余复数形式的词干:✅ z oknami,ze szkołami,z rękami。关于属格,参见第二格(属格):复数形式。
少数名词用 -mi
一小部分常用名词(多数复数不规则)用 -mi 而不是 -ami。最好把它们当作整词来记:
| 主格复数 | 工具格复数 | 例句 |
|---|---|---|
| dzieci(孩子们) | dziećmi | Idę z dziećmi do parku.(我和孩子们去公园) |
| ludzie(人们) | ludźmi | Lubię rozmawiać z ludźmi.(我喜欢和人们交谈) |
| przyjaciele(朋友们) | przyjaciółmi | Jadę z przyjaciółmi na wakacje.(我和朋友们去度假) |
| bracia(兄弟们) | braćmi | Mieszkam z braćmi.(我和兄弟们住在一起) |
| konie(马) | końmi | Idę z końmi na łąkę.(我和马一起走向草地) |
其他名词按各自的复数词干加 -ami:oczy → oczami,uszy → uszami,drzwi → drzwiami(只有复数形式的名词),góry → górami(między górami,在群山之间)。
形容词、限定词和代词
名词前面的形容词或限定词,各种性都用同一个词尾:-ymi,在 k、g 之后和软辅音词干之后用 -imi:
| 词组 | 意思 |
|---|---|
| z nowymi kolegami | 和新朋友们 |
| z dobrymi przyjaciółmi | 和好朋友们 |
| z polskimi studentami | 和波兰大学生们 |
| z dużymi psami | 和大狗们 |
| z tanimi biletami | 带便宜的票 |
| z jakimi ludźmi? | 和什么样的人? |
限定词和物主代词遵循同样的规律:z tymi dziećmi(tymi),z moimi rodzicami(moimi),z naszymi sąsiadami(naszymi)。物主代词 jego、jej 和 ich 不变:z jej koleżankami。主格形式参见主格中形容词的一致、指示代词和物主代词。
复数人称代词在介词之后各有自己的形式,而第三人称对任何群体都相同:
| 代词 | 工具格 | 例句 |
|---|---|---|
| oni, one(他们、她们、它们) | nimi | Pracuję z nimi.(我和他们一起工作) |
| my(我们) | nami | Idziesz z nami?(你和我们一起去吗) |
| wy(你们) | wami | Mieszkam z wami.(我和你们住在一起) |
与宾格复数(阳性人称用 ich,其余用 je)不同,工具格复数不区分阳性人称和其余:✅ z nimi 适用于任何群体。这种区分在男性人称复数与非男性人称复数中讲解。
工具格复数用在哪里
复数名词在三种常见情形下用 -ami(或 -mi):
- 在 z(和……一起)之后,表示陪伴或配料,疑问词 Z kim? Z czym?:Gram z kolegami.(我和朋友们一起玩)Lubię pierogi z grzybami.(我喜欢蘑菇馅的波兰饺子)z 也可以接属格,此时表示“来自”或“由……制成”,参见第二格(属格):复数形式;
- 在 być 之后,表示职业或身份,疑问词 Kim? Czym?:Jesteśmy studentami.(我们是大学生)Oni są lekarzami.(他们是医生)Byli nauczycielami.(他们曾是老师)现在时、过去时和将来时都是如此,和单数一样(第五格(工具格):职业与“z”(和……一起))。在 to są 之后仍用主格(To są studenci.),单独的形容词也仍用主格(Są zmęczeni.);
- 不带 z,表示方式或工具:Jem pałeczkami.(我用筷子吃饭)Piszę kredkami.(我用彩色铅笔写字)Jeżdżę tramwajami i autobusami.(我乘电车和公共汽车)。
一些表示地点的介词也要求工具格,回答 Gdzie?:między domami(在房子之间),nad rzekami(在河流上方),pod drzewami(在树下),przed szkołami(在学校前面)。格由介词决定,所以同一个名词在其他介词之后会有另一种形式:w domach(前置格,参见第六格(前置格):复数形式),但 z domami(工具格)。关于宾格,参见第四格(宾格):复数形式。
常见错误
- ❌ Idę z koledzy. → ✅ Idę z kolegami.(在表示“和……一起”的 z 之后,复数名词用 -ami)
- ❌ Mieszkam z rodzice. → ✅ Mieszkam z rodzicami.(在 z 之后,普通的复数形式不够)
- ❌ Idę z książcami. → ✅ Idę z książkami.(k → c 的变化属于单数 o książce)
- ❌ Idę z dziećami. → ✅ Idę z dziećmi.(少数名词用 -mi)
- ❌ Jesteśmy studenci. → ✅ Jesteśmy studentami.(być 之后说明我们是什么身份的名词要用工具格)
- ❌ Rozmawiam z dobre kolegami. → ✅ Rozmawiam z dobrymi kolegami.(形容词用 -ymi)
- ❌ Idziemy z ich. → ✅ Idziemy z nimi.(在 z 之后,第三人称复数代词是 nimi)
- ❌ Jem z pałeczkami. → ✅ Jem pałeczkami.(工具不需要介词)
小测验
把括号中词语的正确形式填入空白处。
- Mieszkam z ___. (rodzice)
- Idę do kina z ___. (koleżanki)
- Rozmawiam z ___. (dzieci)
- Jesteśmy ___. (studenci)
- Lubię pierogi z ___. (grzyby)
- Idę z ___ kolegami. (nowi)
- Idziesz z ___? (my)
显示答案
- rodzicami 2. koleżankami 3. dziećmi 4. studentami 5. grzybami 6. nowymi 7. nami
想马上练一练吗?
要点
- 几乎所有名词的工具格复数都以 -ami 结尾,三种性都一样:z kolegami, z siostrami, z miastami。
- -ami 加在复数词干上,所以单数的辅音交替不会出现:z książkami, z rękami, z kolegami。
- 少数常用名词用 -mi:z dziećmi, z ludźmi, z przyjaciółmi, z braćmi, z końmi。
- 形容词和限定词各种性都以 -ymi / -imi 结尾:z nowymi kolegami, z moimi rodzicami, z tymi dziećmi。
- 每个复数代词都有自己的形式(z nami, z wami, z nimi),第三人称对任何群体都是 nimi。
- 工具格复数用在 z(和……一起)之后、表示职业和身份的 być 之后(Jesteśmy studentami),以及不带介词表示方式和工具时(jem pałeczkami)。