Oni są mili. One są miłe.他们很友好。两句都表示“他们很友好”:第一句指含有男子或男孩的群体,第二句指女性或其他事物的群体

波兰语把复数群体分为两类。男性人称(virile,męskoosobowy)群体指其中至少有一名男子或男孩的任何群体。非男性人称群体(niemęskoosobowy)则是其余所有群体:女性和女孩、儿童、动物和事物。

简而言之:至少含有一名男子或男孩的群体用男性人称形式(oni, ci, nowi, byli),其他群体用非男性人称形式(one, te, nowe, były)。关键是看群体里有没有男性。

汉语的“他们”也可以指男女混合的群体,这与 oni 有相似之处;但汉语里“她们”和“它们”在波兰语中都归入 one,而且汉语的形容词和动词在复数中不随群体变化。波兰语里,群体中只要有一名男子或男孩,代词、指示词、形容词和过去时动词就都要随之变化。

谁算男性人称

判断依据是人,而不只是语法性:

  • 男性人称:两个兄弟、三名学生(男生或混合)、一男一女、十个女孩和一个男孩。Piotr i Anna → oni。
  • 非男性人称:两个姐妹、三位女性、母亲和女儿、作为群体的孩子(dzieci)、狗、桌子、书。Anna i Ewa → one。

动物和事物始终属于非男性人称,即使名词的单数是阳性(pies → psy,stół → stoły)。一群人里只要有一名男子或男孩,整个群体就是男性人称。名词 ludzie(人们)也用男性人称形式(ludzie byli)。

这一区分体现在哪里

凡是需要与复数群体保持一致的成分,都遵循这一区分。

男性人称 非男性人称
代词(他们/她们) oni one
指示词(这些) ci te
物主词(我的) moi moje
形容词(新的) nowi nowe
过去时(是) byli były
过去时(读) czytali czytały

几个完整句子的对比:

  • Ci studenci są nowi.(这些学生是新来的。) 对比 Te studentki są nowe.(这些女学生是新来的。)
  • Moi bracia byli w domu.(我的兄弟们在家。) 对比 Moje siostry były w domu.(我的姐妹们在家。)
  • Oni czytali książkę.(他们读了一本书:含有男子或男孩的群体) 对比 One czytały książkę.(她们读了一本书:女性或其他非男性人称主语)

现在时的动词看不出这种区分(oni są, one są),所以线索是代词、指示词、形容词和过去时。每一项的基础见人称代词、过去时:-ł, -ła, -ło 形式和指示代词。物主代词的复数形式(moi 与 moje)背后也是同一区分。

形容词词尾:dobrzy, nowi, mali

在非男性人称复数中,形容词以-e 结尾:nowe, dobre, duże, polskie。男性人称复数通常以-i 或 -y 结尾,并常常改变词干的最后一个辅音:

形容词 男性人称复数 非男性人称复数 变化
dobry(好的) dobrzy dobre r → rz
drogi(亲爱的、贵的) drodzy drogie g → dz
polski(波兰的) polscy polskie -ski → -scy
wysoki(高的) wysocy wysokie k → c
młody(年轻的) młodzi młode d → dz
nowy(新的) nowi nowe w → wi
ciekawy(有趣的) ciekawi ciekawe w → wi
ładny(漂亮的) ładni ładne n → ni
zmęczony(累的) zmęczeni zmęczone n → ni
mały(小的) mali małe ł → l
zły(坏的) źli złe z → ź, ł → l

阳性单数已经以 -i 结尾的形容词,在词干为软辅音时,男性人称复数形式保持不变:tani → tani,ostatni → ostatni(非男性人称:tanie, ostatnie)。拼写上的小变化很多,所以常用形容词最好连同单数一起记住男性人称形式。形容词的其余规则见主格中形容词的一致。

指男子和男孩的名词

名词本身也有特殊的男性人称复数,前面的课已经讲过(名词主格复数):student → studenci,Polak → Polacy,kolega → koledzy,pan → panowie。非男性人称名词遵循通常的规律:stół → stoły,kobieta → kobiety,okno → okna。

两类名词的表现不同:

  • 指男子的名词是男性人称,所以形容词和过去时动词也是男性人称:Dobrzy lekarze pracowali.(好医生们在工作。)
  • 指女性、儿童、动物和事物的名词是非男性人称,所以形容词和动词也是非男性人称:Dobre lekarki pracowały.(好的女医生们在工作。)Duże psy spały.(大狗们在睡觉。)Dzieci były w szkole.(孩子们在学校。)

混合群体

群体由不同的人组成时,只要其中有一名男子或男孩,就用男性人称形式:

  • Anna i Piotr byli w kinie.(安娜和彼得在电影院。)
  • Moja mama i brat są zmęczeni.(我母亲和哥哥累了。)
  • Dziewczyny i chłopiec zjedli obiad.(女孩们和男孩吃了午饭。)

如果群体里只有一名女性和一只动物或一件东西,就没有男性人称形式: Anna i kot spały.(安娜和猫在睡觉。)

这一区分在其他格中

这一区分不限于主格。在复数第四格(宾格)中,指男子和男孩的阳性名词采用属格的形式,其他名词保持主格的形式:Widzę studentów.(我看见这些学生。)对比 Widzę stoły, kobiety, okna.(我看见这些桌子、女人和窗户。)参见第四格(宾格):有生命的阳性名词与人。数词后男子和男孩也有自己的形式(dwóch studentów,基数词 1–20中已有提及),将在之后的课中讲解。

常见错误

  • ❌ Moje siostry byli w domu. → ✅ Moje siostry były w domu.(女性群体用非男性人称动词)
  • ❌ Anna i Piotr były w kinie. → ✅ Anna i Piotr byli w kinie.(群体中有一名男子就成为男性人称)
  • ❌ Ci kobiety są miłe. → ✅ Te kobiety są miłe.(女性用 te)
  • ❌ Nowe studenci są w klasie. → ✅ Nowi studenci są w klasie.(男子和男孩用男性人称形容词)
  • ❌ Psy są dobrzy. → ✅ Psy są dobre.(动物是非男性人称)
  • ❌ Dobry studenci → ✅ Dobrzy studenci(dobry 的男性人称复数是 dobrzy,辅音交替为 r → rz)
  • ❌ Dzieci byli w domu. → ✅ Dzieci były w domu.(名词 dzieci 用非男性人称形式)

快速检测

请选择正确的形式。

  1. Anna i Ewa (był / były / byli) w parku.
  2. Anna i Tomek (był / były / byli) w parku.
  3. Te psy są (duże / duzi).
  4. Moi bracia są (zmęczone / zmęczeni).
  5. (Ci / Te) studentki są nowe.
显示答案
  1. były(两名女性)   2. byli(一名女性和一名男性)   3. duże(狗是非男性人称)   4. zmęczeni(兄弟是男性人称)   5. Te(女性)

要点

  • 波兰语的复数群体分两类:男性人称(至少有一名男子或男孩)和非男性人称(其他所有群体)。
  • 男性人称形式是 oni, ci, moi, nowi, byli,非男性人称形式是 one, te, moje, nowe, były。
  • 在男性人称复数中,形容词常常改变最后一个辅音:dobry → dobrzy,nowy → nowi,mały → mali。
  • 混合群体只要有一名男子或男孩就是男性人称;动物、事物、孩子(dzieci)和女性群体是非男性人称。
  • 现在时里,这一区分体现在代词、指示词和形容词上;过去时里动词也要区分。