Oni są mili. One są miłe.他们很友好。两句都表示“他们很友好”:第一句指含有男子或男孩的群体,第二句指女性或其他事物的群体
波兰语把复数群体分为两类。男性人称(virile,męskoosobowy)群体指其中至少有一名男子或男孩的任何群体。非男性人称群体(niemęskoosobowy)则是其余所有群体:女性和女孩、儿童、动物和事物。
简而言之:至少含有一名男子或男孩的群体用男性人称形式(oni, ci, nowi, byli),其他群体用非男性人称形式(one, te, nowe, były)。关键是看群体里有没有男性。
汉语的“他们”也可以指男女混合的群体,这与 oni 有相似之处;但汉语里“她们”和“它们”在波兰语中都归入 one,而且汉语的形容词和动词在复数中不随群体变化。波兰语里,群体中只要有一名男子或男孩,代词、指示词、形容词和过去时动词就都要随之变化。
谁算男性人称
判断依据是人,而不只是语法性:
- 男性人称:两个兄弟、三名学生(男生或混合)、一男一女、十个女孩和一个男孩。Piotr i Anna → oni。
- 非男性人称:两个姐妹、三位女性、母亲和女儿、作为群体的孩子(dzieci)、狗、桌子、书。Anna i Ewa → one。
动物和事物始终属于非男性人称,即使名词的单数是阳性(pies → psy,stół → stoły)。一群人里只要有一名男子或男孩,整个群体就是男性人称。名词 ludzie(人们)也用男性人称形式(ludzie byli)。
这一区分体现在哪里
凡是需要与复数群体保持一致的成分,都遵循这一区分。
| 男性人称 | 非男性人称 | |
|---|---|---|
| 代词(他们/她们) | oni | one |
| 指示词(这些) | ci | te |
| 物主词(我的) | moi | moje |
| 形容词(新的) | nowi | nowe |
| 过去时(是) | byli | były |
| 过去时(读) | czytali | czytały |
几个完整句子的对比:
- Ci studenci są nowi.(这些学生是新来的。) 对比 Te studentki są nowe.(这些女学生是新来的。)
- Moi bracia byli w domu.(我的兄弟们在家。) 对比 Moje siostry były w domu.(我的姐妹们在家。)
- Oni czytali książkę.(他们读了一本书:含有男子或男孩的群体) 对比 One czytały książkę.(她们读了一本书:女性或其他非男性人称主语)
现在时的动词看不出这种区分(oni są, one są),所以线索是代词、指示词、形容词和过去时。每一项的基础见人称代词、过去时:-ł, -ła, -ło 形式和指示代词。物主代词的复数形式(moi 与 moje)背后也是同一区分。
形容词词尾:dobrzy, nowi, mali
在非男性人称复数中,形容词以-e 结尾:nowe, dobre, duże, polskie。男性人称复数通常以-i 或 -y 结尾,并常常改变词干的最后一个辅音:
| 形容词 | 男性人称复数 | 非男性人称复数 | 变化 |
|---|---|---|---|
| dobry(好的) | dobrzy | dobre | r → rz |
| drogi(亲爱的、贵的) | drodzy | drogie | g → dz |
| polski(波兰的) | polscy | polskie | -ski → -scy |
| wysoki(高的) | wysocy | wysokie | k → c |
| młody(年轻的) | młodzi | młode | d → dz |
| nowy(新的) | nowi | nowe | w → wi |
| ciekawy(有趣的) | ciekawi | ciekawe | w → wi |
| ładny(漂亮的) | ładni | ładne | n → ni |
| zmęczony(累的) | zmęczeni | zmęczone | n → ni |
| mały(小的) | mali | małe | ł → l |
| zły(坏的) | źli | złe | z → ź, ł → l |
阳性单数已经以 -i 结尾的形容词,在词干为软辅音时,男性人称复数形式保持不变:tani → tani,ostatni → ostatni(非男性人称:tanie, ostatnie)。拼写上的小变化很多,所以常用形容词最好连同单数一起记住男性人称形式。形容词的其余规则见主格中形容词的一致。
指男子和男孩的名词
名词本身也有特殊的男性人称复数,前面的课已经讲过(名词主格复数):student → studenci,Polak → Polacy,kolega → koledzy,pan → panowie。非男性人称名词遵循通常的规律:stół → stoły,kobieta → kobiety,okno → okna。
两类名词的表现不同:
- 指男子的名词是男性人称,所以形容词和过去时动词也是男性人称:Dobrzy lekarze pracowali.(好医生们在工作。)
- 指女性、儿童、动物和事物的名词是非男性人称,所以形容词和动词也是非男性人称:Dobre lekarki pracowały.(好的女医生们在工作。)Duże psy spały.(大狗们在睡觉。)Dzieci były w szkole.(孩子们在学校。)
混合群体
群体由不同的人组成时,只要其中有一名男子或男孩,就用男性人称形式:
- Anna i Piotr byli w kinie.(安娜和彼得在电影院。)
- Moja mama i brat są zmęczeni.(我母亲和哥哥累了。)
- Dziewczyny i chłopiec zjedli obiad.(女孩们和男孩吃了午饭。)
如果群体里只有一名女性和一只动物或一件东西,就没有男性人称形式: Anna i kot spały.(安娜和猫在睡觉。)
这一区分在其他格中
这一区分不限于主格。在复数第四格(宾格)中,指男子和男孩的阳性名词采用属格的形式,其他名词保持主格的形式:Widzę studentów.(我看见这些学生。)对比 Widzę stoły, kobiety, okna.(我看见这些桌子、女人和窗户。)参见第四格(宾格):有生命的阳性名词与人。数词后男子和男孩也有自己的形式(dwóch studentów,基数词 1–20中已有提及),将在之后的课中讲解。
常见错误
- ❌ Moje siostry byli w domu. → ✅ Moje siostry były w domu.(女性群体用非男性人称动词)
- ❌ Anna i Piotr były w kinie. → ✅ Anna i Piotr byli w kinie.(群体中有一名男子就成为男性人称)
- ❌ Ci kobiety są miłe. → ✅ Te kobiety są miłe.(女性用 te)
- ❌ Nowe studenci są w klasie. → ✅ Nowi studenci są w klasie.(男子和男孩用男性人称形容词)
- ❌ Psy są dobrzy. → ✅ Psy są dobre.(动物是非男性人称)
- ❌ Dobry studenci → ✅ Dobrzy studenci(dobry 的男性人称复数是 dobrzy,辅音交替为 r → rz)
- ❌ Dzieci byli w domu. → ✅ Dzieci były w domu.(名词 dzieci 用非男性人称形式)
快速检测
请选择正确的形式。
- Anna i Ewa (był / były / byli) w parku.
- Anna i Tomek (był / były / byli) w parku.
- Te psy są (duże / duzi).
- Moi bracia są (zmęczone / zmęczeni).
- (Ci / Te) studentki są nowe.
显示答案
- były(两名女性) 2. byli(一名女性和一名男性) 3. duże(狗是非男性人称) 4. zmęczeni(兄弟是男性人称) 5. Te(女性)
想马上练一练吗?
要点
- 波兰语的复数群体分两类:男性人称(至少有一名男子或男孩)和非男性人称(其他所有群体)。
- 男性人称形式是 oni, ci, moi, nowi, byli,非男性人称形式是 one, te, moje, nowe, były。
- 在男性人称复数中,形容词常常改变最后一个辅音:dobry → dobrzy,nowy → nowi,mały → mali。
- 混合群体只要有一名男子或男孩就是男性人称;动物、事物、孩子(dzieci)和女性群体是非男性人称。
- 现在时里,这一区分体现在代词、指示词和形容词上;过去时里动词也要区分。