Rozmawiam z Amerykaninem w muzeum. Nie znam jego imienia. Mówimy o miłości.我在博物馆和一位美国人交谈。我不知道他的名字。我们在谈论爱情。

大多数波兰语名词都遵循前面几课格的模式:从词尾看出词性,再加上所需格的词尾。有几类名词表现不同,而且相当常见,值得作为类别来认识。本课介绍四类:以 -anin 结尾的阳性名词、以 -um 结尾的中性名词、以 -ę 结尾的中性名词,以及以辅音结尾的阴性名词。

简而言之:-anin:复数时去掉 -in(Amerykanin → Amerykanie)。-um:单数不变(w muzeum, do muzeum),复数 muzea, muzeów。-ę:词干变长(imię → imienia,zwierzę → zwierzęcia, zwierzęta)。以辅音结尾的阴性名词:属格、与格、位置格共用一个形式(miłości, nocy),工具格为 -ą(miłością, nocą)。

汉语的名词本身不随格变化(美国人、博物馆),格靠介词和语序表达,所以波兰语 muzeum 在单数中“一个形式用到底”对你来说并不陌生;不过这在波兰语里是例外,其他三类名词都有各自的变格形式。名词旁边的形容词则照常变化,因此 nowe muzeum → w nowym muzeum 能显示出格,即使名词本身没有变。

以 -anin 结尾的国民和人:Amerykanin, Rosjanin

以 -anin 结尾的阳性名词表示来自某地或属于某个群体的人(Amerykanin, Rosjanin, Słowianin, chrześcijanin)。单数使用普通的阳性词尾。复数时去掉 -in,出现词尾 -ie:

格 单数 复数
主格 Amerykanin Amerykanie
属格 Amerykanina Amerykanów
与格 Amerykaninowi Amerykanom
宾格 Amerykanina Amerykanów
工具格 Amerykaninem Amerykanami
位置格 Amerykaninie Amerykanach
  • Amerykanie mieszkają w Nowym Jorku.(美国人住在纽约。)
  • Widzę Amerykanina.(我看见一位美国人:表示男性人物的名词,宾格与属格相同。)
  • Rozmawiam z Rosjaninem.(我在和一位俄罗斯人交谈。)
  • Pytam o Rosjanina.(我在打听一位俄罗斯人。)
  • Mówimy o Amerykanach.(我们在谈论美国人。)

需要注意几点:

  • 复数是阳性人称形式。一群美国人中只要有一名男性,就用 Amerykanie,动词和形容词也用阳性人称形式(Amerykanie są mili);参见阳性人称复数与非阳性人称复数(oni vs. one, dobrzy vs. dobre)。复数宾格与属格相同(Znam Amerykanów)。
  • 复数属格要连同单词一起记:Amerykanin 用 -ów(dużo Amerykanów),而 Rosjanin 用光杆词干(dużo Rosjan)。复数的其他形式都规则(-om, -ami, -ach)。
  • 对应的阴性形式是规则的:Amerykanka, Rosjanka(Amerykanki, z Amerykanką)。
  • 其他国民名称有各自的复数,最好连同复数一起学:Polak → Polacy,Francuz → Francuzi,Niemiec → Niemcy。

以 -um 结尾的中性名词:muzeum, liceum, centrum

以 -um 结尾的中性名词(多为源自拉丁语的词)在单数中完全不变。所有格都是同一个形式,格要看介词和旁边的形容词。复数时,-um 换成 -a,再接其他词尾:

格 单数 复数
主格 muzeum muzea
属格 muzeum muzeów
与格 muzeum muzeom
宾格 muzeum muzea
工具格 muzeum muzeami
位置格 muzeum muzeach
  • To jest nowe muzeum.(这是一座新博物馆。)
  • Nie ma tu dobrego liceum.(这里没有好的高中。)
  • Idę do muzeum.(我去博物馆。)
  • Jestem w nowym centrum.(我在新的中心。)
  • Rozmawiamy z dyrektorem liceum.(我们在和高中校长交谈。)
  • W mieście są trzy muzea i dwa licea.(城里有三座博物馆和两所高中。)

centrum, gimnazjum, technikum 的变化相同(复数 centra, gimnazja, technika)。复数属格通常以 -ów 结尾(muzeów, liceów, centrów, techników;gimnazjum 是 gimnazjów)。只有单数是固定不变的,复数的所有词尾都齐全。

以 -ę 结尾的中性名词:imię 和 zwierzę

以 -ę 结尾的中性名词,在主格、宾格和呼格中保持原形,在其他所有格中使用更长的词干。根据词干分为两类:

格 imię(名字) zwierzę(动物)
主格 单数 imię zwierzę
属格 单数 imienia zwierzęcia
与格 单数 imieniu zwierzęciu
宾格 单数 imię zwierzę
工具格 单数 imieniem zwierzęciem
位置格 单数 imieniu zwierzęciu
主格 复数 imiona zwierzęta
属格 复数 imion zwierząt
与格 复数 imionom zwierzętom
宾格 复数 imiona zwierzęta
工具格 复数 imionami zwierzętami
位置格 复数 imionach zwierzętach
  • Mam na imię Anna.(我叫安娜。)
  • Nie znam jego imienia.(我不知道他的名字。)
  • Boję się tego zwierzęcia.(我怕这只动物。)
  • Nie ma tu dużych zwierząt.(这里没有大型动物。)
  • Mówimy o zwierzętach.(我们在谈论动物。)
  • Lubię zwierzęta.(我喜欢动物。)

imię, ramię, plemię 按 imię 型变化(词干 imien-,复数 -iona)。幼崽的名称按 zwierzę 型变化(词干 zwierzęc-,复数 -ęta):zwierzę → zwierzęcia, zwierzęta,cielę → cielęcia, cielęta,szczenię → szczenięcia, szczenięta。复数属格中 ę 变为 ą:zwierząt, cieląt, szczeniąt。形容词用中性形式:moje imię, mojego imienia, o moim imieniu;małe zwierzę, małego zwierzęcia。

另一个著名的不规则中性名词是 dziecko → dzieci,它属于名词复数那一课。

以辅音结尾的阴性名词:miłość, noc, rzecz

有些阴性名词以辅音而不是 -a 结尾:以 -ość 结尾的词(miłość, radość, możliwość)以及 noc, rzecz, część, sól, mysz 等。只要注意到属格、与格和位置格共用一个形式(以 -i 或 -y 结尾),而工具格以 -ą 结尾,单数就很简单:

格 miłość noc rzecz
主格 miłość noc rzecz
属格 miłości nocy rzeczy
与格 miłości nocy rzeczy
宾格 miłość noc rzecz
工具格 miłością nocą rzeczą
位置格 miłości nocy rzeczy

复数中,与格、工具格和位置格的词尾是规则的(-om, -ami, -ach)。复数主格和属格取决于具体名词:noc 有两个形式(noce, nocy),而 rzecz 和 część 的两个格形式相同:

格 noc rzecz część
主格 noce rzeczy części
属格 nocy rzeczy części
与格 nocom rzeczom częściom
宾格 noce rzeczy części
工具格 nocami rzeczami częściami
位置格 nocach rzeczach częściach
  • 用 -i 还是 -y?软辅音(ć, ś, ń, l)之后用 -i(miłość → miłości, część → części, sól → soli)。c, cz, sz, ż 之后用 -y(noc → nocy, rzecz → rzeczy, mysz → myszy)。
  • Mówimy o miłości.(我们在谈论爱情。)
  • W nocy nie śpię.(夜里我不睡觉。)
  • Pracuję z miłością.(我怀着爱心工作。)对比 Pracuję nocą(我夜里工作):单独使用工具格 nocą 表示时间。
  • To jest ważna rzecz.(这是一件重要的事。)
  • Nie mam dużo rzeczy.(我的东西不多。)

由于属格、与格和位置格形式相同,要靠介词和句子来判断是哪个格:do miłości(do 之后是属格),o miłości(o 之后是位置格)。无论词尾如何,词性始终是阴性,所以形容词用阴性:wielka miłość, wielkiej miłości, z wielką miłością。词性规则参见波兰语名词的性(阳性、阴性、中性)。

常见错误

  • ❌ Amerykaninowie → ✅ Amerykanie(复数时去掉 -in)
  • ❌ Rozmawiam z Amerykanin. → ✅ Rozmawiam z Amerykaninem.(表示男性人物的名词,工具格词尾是 -em)
  • ❌ Idę do muzeuma. / Jestem w muzeumie. → ✅ Idę do muzeum. Jestem w muzeum.(单数没有词尾)
  • ❌ dwa muzeumy → ✅ dwa muzea(复数用 -a)
  • ❌ Nie znam jego imia. → ✅ Nie znam jego imienia.(更长的词干)
  • ❌ Nie mam zwierzęt. → ✅ Nie mam zwierząt.(复数属格中 ę 变为 ą)
  • ❌ Rozmawiamy o miłość. → ✅ Rozmawiamy o miłości.(o 之后用位置格)
  • ❌ Piszę z miłościa. → ✅ Piszę z miłością.(工具格为 -ą)
  • ❌ dużo rzeczów → ✅ dużo rzeczy(复数属格没有 -ów)

快速自测

哪个形式合适?

  1. (我们在谈论美国人。)Mówimy o ___.(Amerykanach / Amerykaninach)
  2. (我们去新的博物馆。)Idziemy do nowego ___.(muzeum / muzeuma)
  3. (我不知道他的名字。)Nie znam jego ___.(imię / imienia)
  4. (我有五只动物。)Mam pięć ___.(zwierzęta / zwierząt)
  5. (我们在谈论爱情。)Mówimy o ___.(miłość / miłości)
  6. (我家里东西不多。)Nie mam dużo ___.(rzeczy / rzeczów)
显示答案
  1. Amerykanach   2. muzeum   3. imienia   4. zwierząt   5. miłości   6. rzeczy

要点回顾

  • -anin:单数用普通词尾(Amerykanina, Amerykaninem, o Amerykaninie),复数 -anie(Amerykanie),之后是 -ów / -om / -ami / -ach;复数属格连同单词一起记(Amerykanów, Rosjan)。
  • -um:单数不变(w muzeum, do liceum),复数 -a(muzea),属格 -ów。
  • -ę:在间接格中词干变长(imienia, zwierzęcia),复数是 imiona 或 zwierzęta(属格 imion, zwierząt)。
  • 以辅音结尾的阴性名词:属格、与格、位置格共用 -i / -y(miłości, nocy),工具格 -ą(miłością),复数规则(-om, -ami, -ach)。