Rozmawiam z Amerykaninem w muzeum. Nie znam jego imienia. Mówimy o miłości.我在博物馆和一位美国人交谈。我不知道他的名字。我们在谈论爱情。
大多数波兰语名词都遵循前面几课格的模式:从词尾看出词性,再加上所需格的词尾。有几类名词表现不同,而且相当常见,值得作为类别来认识。本课介绍四类:以 -anin 结尾的阳性名词、以 -um 结尾的中性名词、以 -ę 结尾的中性名词,以及以辅音结尾的阴性名词。
简而言之:-anin:复数时去掉 -in(Amerykanin → Amerykanie)。-um:单数不变(w muzeum, do muzeum),复数 muzea, muzeów。-ę:词干变长(imię → imienia,zwierzę → zwierzęcia, zwierzęta)。以辅音结尾的阴性名词:属格、与格、位置格共用一个形式(miłości, nocy),工具格为 -ą(miłością, nocą)。
汉语的名词本身不随格变化(美国人、博物馆),格靠介词和语序表达,所以波兰语 muzeum 在单数中“一个形式用到底”对你来说并不陌生;不过这在波兰语里是例外,其他三类名词都有各自的变格形式。名词旁边的形容词则照常变化,因此 nowe muzeum → w nowym muzeum 能显示出格,即使名词本身没有变。
以 -anin 结尾的国民和人:Amerykanin, Rosjanin
以 -anin 结尾的阳性名词表示来自某地或属于某个群体的人(Amerykanin, Rosjanin, Słowianin, chrześcijanin)。单数使用普通的阳性词尾。复数时去掉 -in,出现词尾 -ie:
| 格 | 单数 | 复数 |
|---|---|---|
| 主格 | Amerykanin | Amerykanie |
| 属格 | Amerykanina | Amerykanów |
| 与格 | Amerykaninowi | Amerykanom |
| 宾格 | Amerykanina | Amerykanów |
| 工具格 | Amerykaninem | Amerykanami |
| 位置格 | Amerykaninie | Amerykanach |
- Amerykanie mieszkają w Nowym Jorku.(美国人住在纽约。)
- Widzę Amerykanina.(我看见一位美国人:表示男性人物的名词,宾格与属格相同。)
- Rozmawiam z Rosjaninem.(我在和一位俄罗斯人交谈。)
- Pytam o Rosjanina.(我在打听一位俄罗斯人。)
- Mówimy o Amerykanach.(我们在谈论美国人。)
需要注意几点:
- 复数是阳性人称形式。一群美国人中只要有一名男性,就用 Amerykanie,动词和形容词也用阳性人称形式(Amerykanie są mili);参见阳性人称复数与非阳性人称复数(oni vs. one, dobrzy vs. dobre)。复数宾格与属格相同(Znam Amerykanów)。
- 复数属格要连同单词一起记:Amerykanin 用 -ów(dużo Amerykanów),而 Rosjanin 用光杆词干(dużo Rosjan)。复数的其他形式都规则(-om, -ami, -ach)。
- 对应的阴性形式是规则的:Amerykanka, Rosjanka(Amerykanki, z Amerykanką)。
- 其他国民名称有各自的复数,最好连同复数一起学:Polak → Polacy,Francuz → Francuzi,Niemiec → Niemcy。
以 -um 结尾的中性名词:muzeum, liceum, centrum
以 -um 结尾的中性名词(多为源自拉丁语的词)在单数中完全不变。所有格都是同一个形式,格要看介词和旁边的形容词。复数时,-um 换成 -a,再接其他词尾:
| 格 | 单数 | 复数 |
|---|---|---|
| 主格 | muzeum | muzea |
| 属格 | muzeum | muzeów |
| 与格 | muzeum | muzeom |
| 宾格 | muzeum | muzea |
| 工具格 | muzeum | muzeami |
| 位置格 | muzeum | muzeach |
- To jest nowe muzeum.(这是一座新博物馆。)
- Nie ma tu dobrego liceum.(这里没有好的高中。)
- Idę do muzeum.(我去博物馆。)
- Jestem w nowym centrum.(我在新的中心。)
- Rozmawiamy z dyrektorem liceum.(我们在和高中校长交谈。)
- W mieście są trzy muzea i dwa licea.(城里有三座博物馆和两所高中。)
centrum, gimnazjum, technikum 的变化相同(复数 centra, gimnazja, technika)。复数属格通常以 -ów 结尾(muzeów, liceów, centrów, techników;gimnazjum 是 gimnazjów)。只有单数是固定不变的,复数的所有词尾都齐全。
以 -ę 结尾的中性名词:imię 和 zwierzę
以 -ę 结尾的中性名词,在主格、宾格和呼格中保持原形,在其他所有格中使用更长的词干。根据词干分为两类:
| 格 | imię(名字) | zwierzę(动物) |
|---|---|---|
| 主格 单数 | imię | zwierzę |
| 属格 单数 | imienia | zwierzęcia |
| 与格 单数 | imieniu | zwierzęciu |
| 宾格 单数 | imię | zwierzę |
| 工具格 单数 | imieniem | zwierzęciem |
| 位置格 单数 | imieniu | zwierzęciu |
| 主格 复数 | imiona | zwierzęta |
| 属格 复数 | imion | zwierząt |
| 与格 复数 | imionom | zwierzętom |
| 宾格 复数 | imiona | zwierzęta |
| 工具格 复数 | imionami | zwierzętami |
| 位置格 复数 | imionach | zwierzętach |
- Mam na imię Anna.(我叫安娜。)
- Nie znam jego imienia.(我不知道他的名字。)
- Boję się tego zwierzęcia.(我怕这只动物。)
- Nie ma tu dużych zwierząt.(这里没有大型动物。)
- Mówimy o zwierzętach.(我们在谈论动物。)
- Lubię zwierzęta.(我喜欢动物。)
imię, ramię, plemię 按 imię 型变化(词干 imien-,复数 -iona)。幼崽的名称按 zwierzę 型变化(词干 zwierzęc-,复数 -ęta):zwierzę → zwierzęcia, zwierzęta,cielę → cielęcia, cielęta,szczenię → szczenięcia, szczenięta。复数属格中 ę 变为 ą:zwierząt, cieląt, szczeniąt。形容词用中性形式:moje imię, mojego imienia, o moim imieniu;małe zwierzę, małego zwierzęcia。
另一个著名的不规则中性名词是 dziecko → dzieci,它属于名词复数那一课。
以辅音结尾的阴性名词:miłość, noc, rzecz
有些阴性名词以辅音而不是 -a 结尾:以 -ość 结尾的词(miłość, radość, możliwość)以及 noc, rzecz, część, sól, mysz 等。只要注意到属格、与格和位置格共用一个形式(以 -i 或 -y 结尾),而工具格以 -ą 结尾,单数就很简单:
| 格 | miłość | noc | rzecz |
|---|---|---|---|
| 主格 | miłość | noc | rzecz |
| 属格 | miłości | nocy | rzeczy |
| 与格 | miłości | nocy | rzeczy |
| 宾格 | miłość | noc | rzecz |
| 工具格 | miłością | nocą | rzeczą |
| 位置格 | miłości | nocy | rzeczy |
复数中,与格、工具格和位置格的词尾是规则的(-om, -ami, -ach)。复数主格和属格取决于具体名词:noc 有两个形式(noce, nocy),而 rzecz 和 część 的两个格形式相同:
| 格 | noc | rzecz | część |
|---|---|---|---|
| 主格 | noce | rzeczy | części |
| 属格 | nocy | rzeczy | części |
| 与格 | nocom | rzeczom | częściom |
| 宾格 | noce | rzeczy | części |
| 工具格 | nocami | rzeczami | częściami |
| 位置格 | nocach | rzeczach | częściach |
- 用 -i 还是 -y?软辅音(ć, ś, ń, l)之后用 -i(miłość → miłości, część → części, sól → soli)。c, cz, sz, ż 之后用 -y(noc → nocy, rzecz → rzeczy, mysz → myszy)。
- Mówimy o miłości.(我们在谈论爱情。)
- W nocy nie śpię.(夜里我不睡觉。)
- Pracuję z miłością.(我怀着爱心工作。)对比 Pracuję nocą(我夜里工作):单独使用工具格 nocą 表示时间。
- To jest ważna rzecz.(这是一件重要的事。)
- Nie mam dużo rzeczy.(我的东西不多。)
由于属格、与格和位置格形式相同,要靠介词和句子来判断是哪个格:do miłości(do 之后是属格),o miłości(o 之后是位置格)。无论词尾如何,词性始终是阴性,所以形容词用阴性:wielka miłość, wielkiej miłości, z wielką miłością。词性规则参见波兰语名词的性(阳性、阴性、中性)。
常见错误
- ❌ Amerykaninowie → ✅ Amerykanie(复数时去掉 -in)
- ❌ Rozmawiam z Amerykanin. → ✅ Rozmawiam z Amerykaninem.(表示男性人物的名词,工具格词尾是 -em)
- ❌ Idę do muzeuma. / Jestem w muzeumie. → ✅ Idę do muzeum. Jestem w muzeum.(单数没有词尾)
- ❌ dwa muzeumy → ✅ dwa muzea(复数用 -a)
- ❌ Nie znam jego imia. → ✅ Nie znam jego imienia.(更长的词干)
- ❌ Nie mam zwierzęt. → ✅ Nie mam zwierząt.(复数属格中 ę 变为 ą)
- ❌ Rozmawiamy o miłość. → ✅ Rozmawiamy o miłości.(o 之后用位置格)
- ❌ Piszę z miłościa. → ✅ Piszę z miłością.(工具格为 -ą)
- ❌ dużo rzeczów → ✅ dużo rzeczy(复数属格没有 -ów)
快速自测
哪个形式合适?
- (我们在谈论美国人。)Mówimy o ___.(Amerykanach / Amerykaninach)
- (我们去新的博物馆。)Idziemy do nowego ___.(muzeum / muzeuma)
- (我不知道他的名字。)Nie znam jego ___.(imię / imienia)
- (我有五只动物。)Mam pięć ___.(zwierzęta / zwierząt)
- (我们在谈论爱情。)Mówimy o ___.(miłość / miłości)
- (我家里东西不多。)Nie mam dużo ___.(rzeczy / rzeczów)
显示答案
- Amerykanach 2. muzeum 3. imienia 4. zwierząt 5. miłości 6. rzeczy
想马上练一练吗?
要点回顾
- -anin:单数用普通词尾(Amerykanina, Amerykaninem, o Amerykaninie),复数 -anie(Amerykanie),之后是 -ów / -om / -ami / -ach;复数属格连同单词一起记(Amerykanów, Rosjan)。
- -um:单数不变(w muzeum, do liceum),复数 -a(muzea),属格 -ów。
- -ę:在间接格中词干变长(imienia, zwierzęcia),复数是 imiona 或 zwierzęta(属格 imion, zwierząt)。
- 以辅音结尾的阴性名词:属格、与格、位置格共用 -i / -y(miłości, nocy),工具格 -ą(miłością),复数规则(-om, -ami, -ach)。