Czekam na autobus. Szukam pracy. Myślę o tobie. Rozmawiam z bratem. Boję się psa.我在等公共汽车。我在找工作。我在想你。我在和哥哥说话。我怕狗。
在波兰语里,每个动词都决定自己的宾语用哪个格,有时还决定要搭配哪个前置词。汉语里没有格,等公共汽车、找工作、听音乐、需要帮助 都是动词后直接跟宾语;到了波兰语,这几个动词却对应四种不同的搭配。这叫作动词的格支配(rekcja),最好随每个动词一起记成一个小框架:czekać na + 宾格,szukać + 属格,rozmawiać z + 工具格。
简而言之:大多数动词的直接宾语用普通的宾格(czytam książkę)。例外按框架来记:szukać, potrzebować, używać, słuchać, bać się + 属格;czekać na + 宾格;myśleć o + 前置格;rozmawiać z + 工具格;dzwonić do + 属格。
汉语中“等公共汽车”“找工作”“听音乐”“用手机”的宾语都直接放在动词后面,所以容易把这种结构照搬到波兰语(❌ czekam autobus)。波兰语要看具体的动词:czekać 要搭配 na,szukać、słuchać、potrzebować 要求属格。“和哥哥说话”里的“和”大致对应 rozmawiać z + 工具格,“给妈妈打电话”里的“给”大致对应 dzwonić do + 属格。
一般情况:宾格
大多数带直接宾语的动词把宾语放在宾格:czytać książkę、widzieć dom、znać Piotra、lubić kawę、kupować chleb、kochać córkę。大多数日常及物动词都是这样,也是理解下面各种例外的起点。参见第四格(宾格):无生命事物与阴性名词。
接属格的动词
有一小组很常用的动词,即使在肯定句中也要求属格:
| 动词 | 意思 | 例句 |
|---|---|---|
| szukać | 找,寻找 | Szukam pracy. Szukam kluczy.(我在找工作。我在找钥匙。) |
| potrzebować | 需要 | Potrzebuję pomocy. Potrzebuję czasu.(我需要帮助。我需要时间。) |
| używać | 使用 | Używam telefonu i komputera.(我用手机和电脑。) |
| słuchać | 听 | Słucham muzyki. Słuchamy radia.(我在听音乐。我们在听广播。) |
| bać się | 害怕 | Boję się psa. Boję się egzaminu.(我怕狗。我怕考试。) |
| uczyć się | 学习(某个科目) | Uczę się polskiego.(我在学波兰语。) |
Życzyć 的所祝愿之物用属格,人用与格:Życzę ci zdrowia.(祝你健康。)
表示人和动物的阳性名词,属格与宾格同形(szukam Piotra、boję się kota),所以只有表示事物的名词以及阴性、中性名词,才看得出动词用的是属格还是宾格。平时要求宾格的动词被否定后,其宾语也变成属格,参见否定动词后的属格。上面这些动词在否定句里仍然用属格:Nie szukam pracy.
带前置词的动词
许多动词的宾语要放在前置词之后。格属于整个框架,也就是这个意思下的动词加前置词,而不属于前置词本身(na stole 用前置格,z domu 用属格,z bratem 用工具格):
| 框架 | 意思 | 例句 |
|---|---|---|
| czekać na + 宾格 | 等 | Czekam na autobus. Czekam na ciebie. |
| patrzeć na + 宾格 | 看 | Patrzę na zdjęcie.(我在看照片。) |
| pytać o + 宾格 | 询问 | Pytam o drogę.(我在问路。) |
| wierzyć w + 宾格 | 相信 | Wierzę w siebie.(我相信自己。) |
| dziękować za + 宾格 | 感谢 | Dziękuję za pomoc. |
| myśleć o + 前置格 | 想,思考 | Myślę o pracy.(我在想工作的事。) |
| marzyć o + 前置格 | 梦想 | Marzę o wakacjach.(我梦想着假期。) |
| mówić o + 前置格 | 谈论 | Mówimy o filmie.(我们在谈论这部电影。) |
| rozmawiać z + 工具格 | 和……交谈 | Rozmawiam z bratem.(我在和哥哥说话。) |
| dzwonić do + 属格 | 打电话 | Dzwonię do mamy.(我在给妈妈打电话。) |
| śmiać się z + 属格 | 嘲笑,笑 | Śmieję się z żartu.(我被这个玩笑逗笑了。) |
| zależeć od + 属格 | 取决于 | To zależy od pogody.(这取决于天气。) |
汉语的介词不能预测波兰语的前置词:słuchać 后面没有前置词(słuchać muzyki),czekać 要搭配 na,myśleć(想到)要搭配 o 加前置格,rozmawiać(和……交谈)要搭配 z 加工具格。关于 o 之后的前置格,参见第六格(前置格):前置词(o, przy, po)。
不带前置词、直接接与格或工具格的动词有各自的课程:支配与格的动词(podobać się, pomagać, dziękować)(pomagać mamie, wierzyć ci)和动词与工具格(interesować się, zajmować się)(interesować się muzyką, zajmować się dziećmi)。
汉语与波兰语对照
| 汉语 | 波兰语 | 格 |
|---|---|---|
| 等公共汽车 | czekać na autobus | 宾格 |
| 看照片 | patrzeć na zdjęcie | 宾格 |
| 找工作 | szukać pracy | 属格 |
| 听音乐 | słuchać muzyki | 属格 |
| 需要帮助 | potrzebować pomocy | 属格 |
| 用手机 | używać telefonu | 属格 |
| 怕狗 | bać się psa | 属格 |
| 给妈妈打电话 | dzwonić do mamy | 属格 |
| 问路 | pytać o drogę | 宾格 |
| 想工作的事 | myśleć o pracy | 前置格 |
| 和哥哥说话 | rozmawiać z bratem | 工具格 |
两个宾语:一个人和一件事
有些动词既有人又有事,各自用自己的格:
- Pytam go o drogę.(我向他问路。)人用宾格,话题放在 o + 宾格之后。
- Życzę ci zdrowia.(祝你健康。)人用与格,所祝愿之物用属格。
- Dziękuję ci za pomoc.(谢谢你的帮助。)人用与格,原因放在 za + 宾格之后。
这些动词后面的代词
代词采用动词所要求的格。在前置词之后,第三人称的形式以 n- 开头(na niego, o nim, z nim, do niej),参见斜格人称代词(mnie, mi, go, jemu, z nim)。
| 框架 | 例句 |
|---|---|
| czekać na + 宾格 | Czekam na ciebie. Czekam na niego. Czekam na nią. |
| szukać + 属格 | Szukam go. Szukam jej. Szukam ciebie. |
| potrzebować + 属格 | Potrzebuję ciebie. Potrzebuję jej. |
| słuchać + 属格 | Słucham go. Słucham jej. |
| bać się + 属格 | Boję się jej. Boję się ich. |
| myśleć o + 前置格 | Myślę o tobie. Myślę o nim. |
| rozmawiać z + 工具格 | Rozmawiam z nim. Rozmawiam z nią. |
| dzwonić do + 属格 | Dzwonię do ciebie. Dzwonię do niej. |
常见错误
- ❌ Czekam ciebie. → ✅ Czekam na ciebie.(czekać 要搭配 na + 宾格)
- ❌ Szukam pracę. → ✅ Szukam pracy.(szukać 要求属格)
- ❌ Słucham muzykę. → ✅ Słucham muzyki.
- ❌ Boję się pies. → ✅ Boję się psa.(bać się 后面不能用主格)
- ❌ Używam telefon. → ✅ Używam telefonu.
- ❌ Myślę o ciebie. → ✅ Myślę o tobie.(表示“关于”的 o 要求前置格)
- ❌ Rozmawiam z brat. → ✅ Rozmawiam z bratem.(表示“和”的 z 要求工具格)
- ❌ Dzwonię mamę. → ✅ Dzwonię do mamy.
小测验
括号里的词应该用什么形式?
- Szukam ___.(praca)
- Czekam na ___.(siostra)
- Boję się ___.(pies)
- Rozmawiam z ___.(brat)
- Myślę o ___.(ty)
- Potrzebuję ___.(pomoc)
查看答案
- pracy 2. siostrę 3. psa 4. bratem 5. tobie 6. pomocy
想马上练一练吗?
要点
- 每个波兰语动词都带着自己的格(常常还有前置词),所以最好把动词当作框架来记:czekać na + 宾格,szukać + 属格。
- 大多数直接宾语用宾格;szukać, potrzebować, używać, słuchać, bać się, uczyć się 要求属格。
- 有前置词时,格属于“动词 + 前置词”整个框架:在这些意思下,czekać na、pytać o、wierzyć w、dziękować za 用宾格,myśleć o 用前置格,rozmawiać z 用工具格,dzwonić do、śmiać się z、zależeć od 用属格。
- 汉语的介词不能预测波兰语的前置词:słuchać 后面没有,czekać 是 na,myśleć 是 o + 前置格。
- 在有两个宾语的动词里,每个宾语各用自己的格:Pytam go o drogę. Życzę ci zdrowia.
- 在前置词之后,第三人称代词以 n- 开头:na niego, o nim, z nią, do niej。