Czasownik „avere” (mieć: ho, hai, ha...)

Ho una sorella. Ha vent'anni e ha un gatto.Mam siostrę. Ma dwadzieścia lat i ma kota.

avere to włoski czasownik „mieć”. Jest nieregularny i służy do czegoś więcej niż do mówienia, co ktoś posiada: po włosku używa się go też do wieku i do wielu odczuć.

W skrócie: ho (mam), hai (masz), ha (ma, a także grzecznościowe „Pan/Pani ma”), abbiamo (mamy), avete (macie), hanno (mają).

Odmiana

Zaimek zwykle się pomija (Ho un fratello.), jak wyjaśnia lekcja Zaimki osobowe w roli podmiotu. Grzecznościowe Lei ma taką samą formę jak lei: Lei ha un momento? (Czy ma Pan/Pani chwilę?). Więcej w lekcji Grzecznościowa forma Lei.

Nieme h

Litera h we włoskim nigdy nie jest wymawiana, ale w czterech formach avere się ją pisze, żeby odróżnić je od krótkich wyrazów brzmiących tak samo:

Zatem w Ha una sorella („Ma siostrę”) czasownik ha zachowuje h, a w Va a Roma („Jedzie do Rzymu”) zwykłe a znaczy „do”. W Hanno tre anni („Mają trzy lata”) widać oba: czasownik hanno i rzeczownik anni („lata”).

Do czego służy avere

• Posiadanie i pokrewieństwo: Ho una macchina. / Hai fratelli? / Marco ha una ragazza. (Mam samochód. / Masz rodzeństwo? / Marco ma dziewczynę.)
• Wiek: Ho vent'anni. / Quanti anni hai? (Mam dwadzieścia lat. / Ile masz lat?)
• Stany fizyczne i odczucia: Ho fame. / Ho sete. / Ho freddo. / Ho caldo. / Ho sonno. / Ho paura. (Jestem głodny. / Chce mi się pić. / Jest mi zimno. / Jest mi gorąco. / Chce mi się spać. / Boję się.)
• Pośpiech, racja i brak racji: Ho fretta. / Hai ragione. / Hai torto. (Spieszę się. / Masz rację. / Nie masz racji.)
• Potrzeba: Ho bisogno di aiuto. (Potrzebuję pomocy.)

W polskim wiek wyraża się przez „mieć” (mam dwadzieścia lat), tak jak po włosku, ale głód, zimno czy senność zwykle opisuje się przez „być” albo konstrukcję z celownikiem (jestem głodny, jest mi zimno). Po włosku wszystkie te stany to avere.

W tych wyrażeniach nie ma rodzajnika: Ho fame, a nie Ho la fame. Tworzy się je z avere, więc essere (zob. Czasownik „essere” (być: sono, sei, è...)) byłoby tu błędem.

Pytania i przeczenie

• Pytania zachowują ten sam szyk. Pytania bez słowa pytającego mają zwykle intonację wznoszącą, a pytania ze słowem pytającym również nie wymagają zmiany szyku: Hai un fratello? / Quanti anni ha Marco? (Masz brata? / Ile lat ma Marco?)
• Przeczenie stawia non tuż przed czasownikiem: Non ho tempo. / Marco non ha fame. (Nie mam czasu. / Marco nie jest głodny.) Więcej w lekcji Przeczenie z non.

Jeszcze jedno zadanie, na później

avere jest też czasownikiem posiłkowym najczęstszego czasu przeszłego (ho mangiato, „zjadłem”). Będzie o tym osobna lekcja, więc na razie wystarczy znać avere jako „mieć”.

Częste błędy

• ❌ Io ha un cane. → ✅ Io ho un cane. (ha pasuje do lui / lei, ho do io)
• ❌ Lui o fame. → ✅ Lui ha fame. (czasownik potrzebuje h; o znaczy „albo”)
• ❌ Sono vent'anni. → ✅ Ho vent'anni. (wiek wyraża się przez avere, nie przez essere)
• ❌ Sono fame. → ✅ Ho fame. (głód wyraża się przez avere)
• ❌ Loro ha una casa. → ✅ Loro hanno una casa. (podmiot w liczbie mnogiej wymaga hanno)

Krótkie sprawdzenie

Wstaw właściwą formę avere.

1. Io ____ una sorella.
2. Tu ____ fame?
3. Marco ____ vent'anni.
4. Noi ____ un cane.
5. Voi ____ tempo?
6. Loro ____ freddo.

Najważniejsze informacje

• avere jest nieregularny: ho, hai, ha, abbiamo, avete, hanno.
• h jest nieme, ale się je pisze; odróżnia ho / hai / ha / hanno od o / ai / a / anno.
• avere służy do posiadania, pokrewieństwa, wieku i odczuć, takich jak głód, pragnienie, zimno, gorąco, senność i strach.
• Te wyrażenia nie mają rodzajnika (Ho fame) i nigdy nie tworzy się ich z essere.
• avere jest też czasownikiem posiłkowym najczęstszego czasu przeszłego, któremu będzie poświęcona osobna lekcja.