Przyimki proste (a, in, di, da, con, su, per, tra/fra)

Vivo a Milano, ma sono di Roma e vado spesso da mia sorella in treno.Mieszkam w Mediolanie, ale jestem z Rzymu i często jeżdżę pociągiem do siostry.

Włoski ma niewielką grupę krótkich, bardzo częstych wyrazów, które łączą czasownik lub rzeczownik z tym, co następuje: a, in, di, da, con, su, per, tra / fra. Nazywamy je przyimkami. Najlepiej uczyć się każdego razem z kilkoma typowymi wyrażeniami, a nie z jednym stałym polskim odpowiednikiem.

W skrócie: przy miejscach używa się a z miastami (a Roma), in z krajami i regionami (in Italia) oraz da z osobami (da Marco). Di łączy rzeczowniki i mówi, skąd ktoś jest (il libro di Anna, sono di Roma).

Po polsku „w Rzymie” i „do Rzymu” to dwie różne formy z dwoma przyimkami i przypadkami, a po włosku w obu przypadkach używa się a, bez zmiany rzeczownika: Vivo a Roma, Vado a Roma. Polskie „u Marka” i „do Marka” odpowiadają jednemu włoskiemu da Marco.

Osiem przyimków w skrócie

a

A używa się z miastami, z porami dnia i z osobą, która coś otrzymuje (godziny takie jak alle otto mają już wbudowany rodzajnik, zob. niżej):

• Vivo a Roma. (Mieszkam w Rzymie.) Vado a Milano. (Jadę do Mediolanu.)
• Mangiamo a mezzogiorno. (Jemy w południe.) A che ora comincia il film? (O której zaczyna się film?)
• Do un libro a Marco. (Daję Markowi książkę.)
• Utarte wyrażenia: a casa (w domu, do domu), a scuola (w szkole, do szkoły).

in

In używa się z większością krajów, z regionami i z wieloma środkami transportu:

• Vivo in Italia. (Mieszkam we Włoszech.) Andiamo in Toscana. (Jedziemy do Toskanii.)
• Vado in treno / in macchina / in autobus. (Jadę pociągiem / samochodem / autobusem.)

di

Di łączy rzeczowniki i mówi, do kogo coś należy, skąd ktoś jest i o czym się mówi:

• Il libro di Anna. (Książka Anny.) La macchina di mio padre. (Samochód mojego ojca.)
• Sono di Roma. (Jestem z Rzymu.)
• Parliamo di musica. (Rozmawiamy o muzyce.)

da

Da stosuje się, by wskazać punkt wyjścia, pójście do kogoś lub pobyt u kogoś oraz czas trwania czynności, która trwa nadal:

• Vengo da Roma. (Przyjeżdżam z Rzymu.)
• Vado da Marco stasera. (Dziś wieczorem idę do Marka.)
• Studio italiano da due anni. (Uczę się włoskiego od dwóch lat.)

con, su, per

• Con znaczy „z”: Esco con gli amici. (Wychodzę ze znajomymi.)
• Su znaczy „na” albo „o”: Il libro è su una sedia. (Książka leży na krześle.) Leggo un libro su Roma. (Czytam książkę o Rzymie.)
• Per znaczy „dla”, a także „do” (cel podróży) albo „żeby”: Questo regalo è per Luca. (Ten prezent jest dla Luki.) Un treno per Roma. (Pociąg do Rzymu.) Studio per imparare. (Uczę się, żeby się nauczyć.)

tra / fra

Tra i fra oznaczają między dwiema rzeczami oraz za (okres czasu od teraz):

• Il bar è tra la banca e il cinema. (Kawiarnia jest między bankiem a kinem.)
• Torno tra due ore. (Wracam za dwie godziny.)

Oba wyrazy znaczą to samo, więc można używać któregokolwiek. Często wybiera się ten, który nie powtarza dźwięku, na przykład fra tre giorni zamiast tra tre giorni oraz tra fratelli zamiast fra fratelli.

Przyimki i rodzajnik

Gdy rzeczownik ma rodzajnik określony, a, di, da, in i su łączą się z nim w jeden wyraz: a + il = al, di + il = del, da + il = dal, in + il = nel, su + il = sul oraz a + le = alle (alle otto, o ósmej). Omawia to artykuł Przyimki ściągnięte z rodzajnikiem (al, del, nel, sul...). Ten artykuł zajmuje się przyimkami samymi, bez rodzajnika lub z un / una.

Częste błędy

• ❌ Vivo in Roma. → ✅ Vivo a Roma.
• ❌ Vado a Italia. → ✅ Vado in Italia.
• ❌ Vado a Marco. → ✅ Vado da Marco. (do Marka do domu)
• ❌ Vengo di Roma. → ✅ Vengo da Roma.
• ❌ Vado con treno. → ✅ Vado in treno.
• ❌ Parlo su musica. → ✅ Parlo di musica.

Szybki sprawdzian

Wybierz właściwy przyimek (a, in, di, da, con, su, per, tra / fra).

1. Vivo ____ Milano.
2. Andiamo ____ Spagna.
3. Questo è il libro ____ Anna.
4. Stasera vado ____ Marco.
5. Esco ____ gli amici.
6. Questo regalo è ____ Luca.
7. Torno ____ due ore.
8. Leggo un libro ____ Roma.

Najważniejsze

• Osiem przyimków prostych to a, in, di, da, con, su, per, tra / fra; każdy warto znać z typowymi wyrażeniami, a nie z jednym odpowiednikiem.
• Miejsca: a + miasto (a Roma), in + kraj lub region (in Italia), da + osoba (da Marco).
• Di wyraża przynależność i pochodzenie (il libro di Anna, sono di Roma) i występuje z parlare (parlare di musica).
• Da znaczy też „z” (vengo da Roma) oraz „od” przy czasie, który trwa nadal (da due anni).
• Per = dla, do, żeby; su = na, o; con = z.
• Tra i fra są zamienne.
• Z rodzajnikiem określonym a, di, da, in, su łączą się z nim (al, del, dal, nel, sul).