Czasowniki modalne potere, volere, dovere + bezokolicznik

Oggi devo lavorare, ma domani posso uscire e voglio vedere un film.Dziś muszę pracować, ale jutro mogę wyjść i chcę obejrzeć film.

Trzy bardzo przydatne czasowniki, potere (móc), volere (chcieć) i dovere (musieć), występują bezpośrednio z drugim czasownikiem w bezokoliczniku. Czasownik modalny zmienia się zależnie od podmiotu, a drugi czasownik zostaje w formie na -are / -ere / -ire.

W skrócie: we wszystkich trzech formy io i loro mają ten sam temat (posso / possono, voglio / vogliono, devo / devono), natomiast formy tu i lui / lei są krótsze (puoi, può, vuoi, vuole, devi, deve). Bezokolicznik, który po nich następuje, nigdy się nie zmienia.

Po polsku też mówi się „mogę przyjść”, „chcę przyjść”, „muszę przyjść”, czyli z bezokolicznikiem bez przyimka, i podobnie jak w polskim czasownik modalny odmienia się przez osoby. Różnica: polskie „chciałbym / chciałabym” ma formy rodzaju, a włoskie vorrei jest takie samo dla mężczyzny i kobiety.

Trzy czasowniki razem

Trzy szczegóły łatwo przeoczyć:

• Può ma akcent pisany, a puoi i vuoi go nie mają.
• Dovere zmienia temat bardziej niż pozostałe dwa: dev- (devo, devi, deve, devono), ale dob- w noi (dobbiamo, podwójne b) i dov- w voi (dovete).
• Volere ma vogl- w io, noi i loro (voglio, vogliamo, vogliono) i vuo- w tu i lui / lei (vuoi, vuole), ale vol- w voi (volete).

Akcent: POS-so, puoi, può, pos-SIA-mo, po-TE-te, POS-so-no · VO-glio, vuoi, VUO-le, vo-GLIA-mo, vo-LE-te, VO-glio-no · DE-vo, DE-vi, DE-ve, dob-BIA-mo, do-VE-te, DE-vo-no.

Jak działa ten schemat

Czasownik modalny niesie osobę i czas; czasownik główny stoi zaraz po nim w bezokoliczniku, bez przyimka pomiędzy:

• Posso venire. (Mogę przyjść.) Possiamo uscire. (Możemy wyjść.)
• Voglio imparare l'italiano. (Chcę nauczyć się włoskiego.)
• Devi studiare. (Musisz się uczyć.)

W przeczeniu non stoi przed czasownikiem modalnym: Non posso venire. (Nie mogę przyjść.) Non vogliono mangiare. (Nie chcą jeść.)

W prostym pytaniu oba czasowniki również zostają razem (miejsce zaimka dopełnienia omówimy później): Puoi ripetere? (Możesz powtórzyć?) Dobbiamo partire? (Czy musimy wyjechać?)

potere (móc)

Potere wyraża zdolność, możliwość i pozwolenie:

• Non posso sollevare questa valigia. (Nie mogę podnieść tej walizki.)
• Posso entrare? (Czy mogę wejść?)
• Posso parcheggiare qui? (Czy mogę tu zaparkować?)
• Domani non posso lavorare. (Jutro nie mogę pracować.)

Dla wyuczonej umiejętności (pływanie, prowadzenie samochodu, mówienie w jakimś języku) po włosku często używa się sapere: So nuotare. Zob. Czas teraźniejszy: inne częste czasowniki nieregularne (venire, uscire, dire, sapere).

volere (chcieć)

Volere wyraża to, czego ktoś chce, i łączy się z bezokolicznikiem lub rzeczownikiem:

• Che cosa vuoi fare? (Co chcesz robić?)
• Voglio un caffè. (Chcę kawę.)
• Vogliamo visitare Roma. (Chcemy zwiedzić Rzym.)

Voglio brzmi bezpośrednio. Aby grzecznie coś zamówić lub o coś poprosić, używa się vorrei (chciałbym, chciałabym): Vorrei un caffè, per favore. (Poproszę kawę.) Na razie naucz się vorrei jako gotowej frazy.

dovere (musieć)

Dovere wyraża obowiązek i konieczność:

• Devo andare. (Muszę iść.)
• Devi mangiare qualcosa. (Musisz coś zjeść.)
• Domani i bambini devono studiare. (Jutro dzieci muszą się uczyć.)

Częste błędy

• ❌ Posso di venire. → ✅ Posso venire.
• ❌ Voglio imparo l'italiano. → ✅ Voglio imparare l'italiano.
• ❌ noi podiamo → ✅ noi possiamo
• ❌ io vuoglio → ✅ io voglio
• ❌ noi dovamo → ✅ noi dobbiamo
• ❌ lui vole → ✅ lui vuole
• ❌ lui puo → ✅ lui può (z akcentem)

Szybki sprawdzian

Uzupełnij poprawną formą czasownika modalnego.

1. Io ____ (potere) venire domani.
2. Tu ____ (volere) un caffè?
3. Noi ____ (dovere) partire.
4. Loro ____ (volere) mangiare.
5. Voi ____ (potere) entrare.
6. Marco ____ (dovere) studiare.
7. Io ____ (volere) vedere un film.

Najważniejsze

• Potere, volere i dovere łączą się bezpośrednio z bezokolicznikiem, bez przyimka pomiędzy.
• Czasownik modalny zmienia się zależnie od podmiotu, bezokolicznik nie.
• Non stoi przed czasownikiem modalnym: Non posso venire.
• Potere = móc (zdolność, możliwość, pozwolenie); volere = chcieć; dovere = musieć.
• Voglio brzmi bezpośrednio; do grzecznych próśb naucz się vorrei jako gotowej frazy.
• Uważaj na nieregularne tematy: posso / possono, voglio / vogliono, devo / devono, dobbiamo oraz akcent w può.