Jutro będę pracować w domu. Wieczorem będziemy oglądać film.
Kiedy mówimy po polsku o przyszłości, formę tworzymy na dwa sposoby, a wybór zależy od aspektu czasownika (zob. Aspekt czasownika: niedokonany i dokonany (wprowadzenie)). Czasownik niedokonany tworzy czas przyszły z pomocnikiem, czyli formą być (będę, będziesz…), i o tym jest ta lekcja. Czasownik dokonany nie ma pomocnika i tworzy przyszłość inaczej, co ma osobną lekcję: Czas przyszły dokonany.
Krótko: czas przyszły niedokonany to forma czasu przyszłego od być (będę, będziesz…) plus bezokolicznik (będę czytać) albo forma czasu przeszłego tego samego czasownika (będę czytał, będę czytała). Oba wzory są poprawne; będę nigdy nie łączy się z czasownikiem dokonanym.
Po angielsku czas przyszły to will plus forma podstawowa, a will nie zmienia się z osobą (I will read, she will read). W polszczyźnie będę odmienia się jak zwykły czasownik, a czasownik główny stoi w bezokoliczniku, który się nie zmienia, albo w formie czasu przeszłego, która pokazuje rodzaj i liczbę. Wzór będę czytać jest bliski angielskiemu I will read.
Formy czasu przyszłego od być
Pomocnik to czas przyszły czasownika być; tabela pokazuje jego formy. W obu wzorach jest to to samo słowo:
| Osoba | Forma |
|---|---|
| ja | będę |
| ty | będziesz |
| on / ona / ono | będzie |
| my | będziemy |
| wy | będziecie |
| oni / one | będą |
Końcówki -ę, -esz, -e, -emy, -ecie, -ą znasz z czasu teraźniejszego czasowników takich jak pisać (zob. Czas teraźniejszy: czasowniki na -ę, -esz (pisać, iść)); temat to będ- (w będzie i będziesz zamiast d jest dz).
Wzór 1: będę + bezokolicznik
Najprostszy wzór stawia bezokolicznik po pomocniku. Bezokolicznik się nie zmienia, osobę pokazuje tylko będę:
- Będę czytać.
- Będziesz mieszkać w Krakowie.
- Ona będzie uczyć się polskiego.
- Będziemy gotować razem.
- Oni będą grać w piłkę.
Wzór 2: będę + forma czasu przeszłego
Drugi wzór używa formy czasu przeszłego czasownika głównego, tej na -ł, -ła, -ło (zob. Czas przeszły: formy -ł, -ła, -ło). Tu forma czasu przeszłego niesie rodzaj i liczbę, a będę niesie osobę:
| Osoba | Forma męska (lm.: męskoosobowa) | Forma żeńska (lm.: niemęskoosobowa) |
|---|---|---|
| ja | będę czytał | będę czytała |
| ty | będziesz czytał | będziesz czytała |
| on / ona | będzie czytał | będzie czytała |
| my | będziemy czytali | będziemy czytały |
| wy | będziecie czytali | będziecie czytały |
| oni / one | będą czytali | będą czytały |
W liczbie mnogiej -li to końcówka grupy, w której jest co najmniej jeden mężczyzna (oni), a -ły to końcówka wszystkich pozostałych, na przykład kobiet, dzieci, zwierząt i rzeczy (one). Kobieta mówi więc Będę czytała, mężczyzna Będę czytał, a grupa mieszana Będziemy czytali. Podmiot rodzaju nijakiego (ono) łączy się z formą będzie czytało.
Oba wzory znaczą to samo i w większości zdań możesz użyć któregokolwiek. Będę czytać łatwiej zapamiętać, bo nie trzeba wybierać rodzaju. Przy niektórych czasownikach wyraźnie przeważa jeden wzór: przy iść zwykle używa się formy czasu przeszłego (będę szedł / szła), a będę iść się omija.
Kiedy używamy czasu przyszłego niedokonanego
Czas przyszły niedokonany opisuje czynność jako proces, powtarzaną działalność albo stan, zgodnie z lekcją o aspekcie:
- Czynność trwająca w przyszłym momencie: Jutro o ósmej będę spać.
- Czynność powtarzana lub zwyczajowa: Będę ćwiczyć codziennie.
- Dłuższe zajęcie lub plan: Będziemy mieszkać w Polsce przez rok.
- Stan w przyszłości: Będę pracować w banku.
Gdy chodzi o jedną zakończoną czynność z wynikiem, na przykład „napiszę list (i skończę go)”, polszczyzna zwykle używa czasu przyszłego dokonanego.
Przeczenie i pytania
Nie stoi przed będę, w obu wzorach (zob. Przeczenie z „nie”):
- Nie będę czytać. / Nie będę czytał.
- Nie będziemy pracować w sobotę.
Pytanie zamknięte często zaczyna się od czy, a zaimek pytający stoi na początku:
- Czy będziesz mieszkać w Warszawie?
- Co będziesz robić jutro?
- Kiedy będziecie uczyć się?
Będę jako samodzielny czasownik
Będę to także po prostu czas przyszły od być, bez drugiego czasownika, i zachowuje się jak jestem w czasie teraźniejszym: rzeczownik po nim stoi w narzędniku (zob. Narzędnik: zawody i „z” (z kim?)), a miejsce wyrażamy przyimkiem.
- Jutro będę w domu.
- Będę nauczycielem.
- Będzie ciepło.
Czas przyszły od nie ma to nie będzie, a rzeczownik zostaje w dopełniaczu: Jutro nie będzie lekcji.
Częste błędy
- ❌ Będę napisać list. → ✅ Będę pisać list. albo ✅ Napiszę list. (będę łączy się tylko z czasownikami niedokonanymi; przyszłość dokonaną tworzy się bez będę)
- ❌ Będę czytam. → ✅ Będę czytać. (po będę czasownik główny stoi w bezokoliczniku, nie w formie czasu teraźniejszego)
- ❌ Ona będzie czytał. → ✅ Ona będzie czytała. (forma czasu przeszłego zgadza się z podmiotem w rodzaju)
- ❌ Będę nie czytać. → ✅ Nie będę czytać. (nie stoi przed będę)
- ❌ My będziemy czytały w ustach grupy mieszanej → ✅ Będziemy czytali. (grupa z co najmniej jednym mężczyzną ma końcówkę -li)
Szybkie sprawdzenie
Uzupełnij zdania poprawną formą będę i czasownikiem w nawiasie:
- Jutro ___ (ja, pracować) w domu.
- Wieczorem ___ (my, oglądać) film.
- Anna ___ (uczyć się) polskiego (z bezokolicznikiem).
- Przeczenie: ___ (my, pracować) w niedzielę.
- Pytanie do jednej osoby: Czy ___ w domu?
Pokaż odpowiedzi
- będę pracować albo będę pracował / pracowała 2. będziemy oglądać 3. będzie uczyć się (albo będzie się uczyć; z formą czasu przeszłego będzie uczyła się) 4. Nie będziemy pracować w niedzielę. 5. Czy będziesz w domu?
Masz ochotę wypróbować to w praktyce?
- Powiedz to na głos w telefonie — Aplikacja na Androida codziennie przynosi nowe słówka dopasowane do Twojego poziomu i pozwala rozmawiać na dowolny temat, z delikatnymi poprawkami.
- Spróbuj krótkiego ćwiczenia — Twoja tutorka buduje praktykę wokół tematów, których się uczysz. Zacznij ćwiczyć →
- Sprawdź własne zdania — Napisz coś i zobacz, co mogłoby brzmieć bardziej naturalnie. Wypróbuj sprawdzanie gramatyki →
Najważniejsze
- Czas przyszły niedokonany to forma czasu przyszłego od być (będę, będziesz, będzie, będziemy, będziecie, będą) plus bezokolicznik lub forma czasu przeszłego czasownika głównego.
- Przy będę czytać nie trzeba wybierać rodzaju; będę czytał / czytała pokazuje rodzaj, a w liczbie mnogiej -li (grupa z co najmniej jednym mężczyzną) lub -ły.
- Będę łączy się tylko z czasownikami niedokonanymi, nigdy z dokonanymi (❌ będę napisać).
- Nie stoi przed będę (nie będę czytać), a pytania zaczynają się od czy lub zaimka pytającego.
- Będę samo to czas przyszły od być (będę w domu, będę nauczycielem), a nie ma zmienia się w nie będzie.