Jutro będę pracować w domu. Wieczorem będziemy oglądać film.

Kiedy mówimy po polsku o przyszłości, formę tworzymy na dwa sposoby, a wybór zależy od aspektu czasownika (zob. Aspekt czasownika: niedokonany i dokonany (wprowadzenie)). Czasownik niedokonany tworzy czas przyszły z pomocnikiem, czyli formą być (będę, będziesz…), i o tym jest ta lekcja. Czasownik dokonany nie ma pomocnika i tworzy przyszłość inaczej, co ma osobną lekcję: Czas przyszły dokonany.

Krótko: czas przyszły niedokonany to forma czasu przyszłego od być (będę, będziesz…) plus bezokolicznik (będę czytać) albo forma czasu przeszłego tego samego czasownika (będę czytał, będę czytała). Oba wzory są poprawne; będę nigdy nie łączy się z czasownikiem dokonanym.

Po angielsku czas przyszły to will plus forma podstawowa, a will nie zmienia się z osobą (I will read, she will read). W polszczyźnie będę odmienia się jak zwykły czasownik, a czasownik główny stoi w bezokoliczniku, który się nie zmienia, albo w formie czasu przeszłego, która pokazuje rodzaj i liczbę. Wzór będę czytać jest bliski angielskiemu I will read.

Formy czasu przyszłego od być

Pomocnik to czas przyszły czasownika być; tabela pokazuje jego formy. W obu wzorach jest to to samo słowo:

Osoba Forma
ja będę
ty będziesz
on / ona / ono będzie
my będziemy
wy będziecie
oni / one będą

Końcówki -ę, -esz, -e, -emy, -ecie, -ą znasz z czasu teraźniejszego czasowników takich jak pisać (zob. Czas teraźniejszy: czasowniki na -ę, -esz (pisać, iść)); temat to będ- (w będzie i będziesz zamiast d jest dz).

Wzór 1: będę + bezokolicznik

Najprostszy wzór stawia bezokolicznik po pomocniku. Bezokolicznik się nie zmienia, osobę pokazuje tylko będę:

  • Będę czytać.
  • Będziesz mieszkać w Krakowie.
  • Ona będzie uczyć się polskiego.
  • Będziemy gotować razem.
  • Oni będą grać w piłkę.

Wzór 2: będę + forma czasu przeszłego

Drugi wzór używa formy czasu przeszłego czasownika głównego, tej na -ł, -ła, -ło (zob. Czas przeszły: formy -ł, -ła, -ło). Tu forma czasu przeszłego niesie rodzaj i liczbę, a będę niesie osobę:

Osoba Forma męska (lm.: męskoosobowa) Forma żeńska (lm.: niemęskoosobowa)
ja będę czytał będę czytała
ty będziesz czytał będziesz czytała
on / ona będzie czytał będzie czytała
my będziemy czytali będziemy czytały
wy będziecie czytali będziecie czytały
oni / one będą czytali będą czytały

W liczbie mnogiej -li to końcówka grupy, w której jest co najmniej jeden mężczyzna (oni), a -ły to końcówka wszystkich pozostałych, na przykład kobiet, dzieci, zwierząt i rzeczy (one). Kobieta mówi więc Będę czytała, mężczyzna Będę czytał, a grupa mieszana Będziemy czytali. Podmiot rodzaju nijakiego (ono) łączy się z formą będzie czytało.

Oba wzory znaczą to samo i w większości zdań możesz użyć któregokolwiek. Będę czytać łatwiej zapamiętać, bo nie trzeba wybierać rodzaju. Przy niektórych czasownikach wyraźnie przeważa jeden wzór: przy iść zwykle używa się formy czasu przeszłego (będę szedł / szła), a będę iść się omija.

Kiedy używamy czasu przyszłego niedokonanego

Czas przyszły niedokonany opisuje czynność jako proces, powtarzaną działalność albo stan, zgodnie z lekcją o aspekcie:

  • Czynność trwająca w przyszłym momencie: Jutro o ósmej będę spać.
  • Czynność powtarzana lub zwyczajowa: Będę ćwiczyć codziennie.
  • Dłuższe zajęcie lub plan: Będziemy mieszkać w Polsce przez rok.
  • Stan w przyszłości: Będę pracować w banku.

Gdy chodzi o jedną zakończoną czynność z wynikiem, na przykład „napiszę list (i skończę go)”, polszczyzna zwykle używa czasu przyszłego dokonanego.

Przeczenie i pytania

Nie stoi przed będę, w obu wzorach (zob. Przeczenie z „nie”):

  • Nie będę czytać. / Nie będę czytał.
  • Nie będziemy pracować w sobotę.

Pytanie zamknięte często zaczyna się od czy, a zaimek pytający stoi na początku:

  • Czy będziesz mieszkać w Warszawie?
  • Co będziesz robić jutro?
  • Kiedy będziecie uczyć się?

Będę jako samodzielny czasownik

Będę to także po prostu czas przyszły od być, bez drugiego czasownika, i zachowuje się jak jestem w czasie teraźniejszym: rzeczownik po nim stoi w narzędniku (zob. Narzędnik: zawody i „z” (z kim?)), a miejsce wyrażamy przyimkiem.

  • Jutro będę w domu.
  • Będę nauczycielem.
  • Będzie ciepło.

Czas przyszły od nie ma to nie będzie, a rzeczownik zostaje w dopełniaczu: Jutro nie będzie lekcji.

Częste błędy

  • ❌ Będę napisać list. → ✅ Będę pisać list. albo ✅ Napiszę list. (będę łączy się tylko z czasownikami niedokonanymi; przyszłość dokonaną tworzy się bez będę)
  • ❌ Będę czytam. → ✅ Będę czytać. (po będę czasownik główny stoi w bezokoliczniku, nie w formie czasu teraźniejszego)
  • ❌ Ona będzie czytał. → ✅ Ona będzie czytała. (forma czasu przeszłego zgadza się z podmiotem w rodzaju)
  • ❌ Będę nie czytać. → ✅ Nie będę czytać. (nie stoi przed będę)
  • ❌ My będziemy czytały w ustach grupy mieszanej → ✅ Będziemy czytali. (grupa z co najmniej jednym mężczyzną ma końcówkę -li)

Szybkie sprawdzenie

Uzupełnij zdania poprawną formą będę i czasownikiem w nawiasie:

  1. Jutro ___ (ja, pracować) w domu.
  2. Wieczorem ___ (my, oglądać) film.
  3. Anna ___ (uczyć się) polskiego (z bezokolicznikiem).
  4. Przeczenie: ___ (my, pracować) w niedzielę.
  5. Pytanie do jednej osoby: Czy ___ w domu?
Pokaż odpowiedzi
  1. będę pracować albo będę pracował / pracowała   2. będziemy oglądać   3. będzie uczyć się (albo będzie się uczyć; z formą czasu przeszłego będzie uczyła się)   4. Nie będziemy pracować w niedzielę.   5. Czy będziesz w domu?

Najważniejsze

  • Czas przyszły niedokonany to forma czasu przyszłego od być (będę, będziesz, będzie, będziemy, będziecie, będą) plus bezokolicznik lub forma czasu przeszłego czasownika głównego.
  • Przy będę czytać nie trzeba wybierać rodzaju; będę czytał / czytała pokazuje rodzaj, a w liczbie mnogiej -li (grupa z co najmniej jednym mężczyzną) lub -ły.
  • Będę łączy się tylko z czasownikami niedokonanymi, nigdy z dokonanymi (❌ będę napisać).
  • Nie stoi przed będę (nie będę czytać), a pytania zaczynają się od czy lub zaimka pytającego.
  • Będę samo to czas przyszły od być (będę w domu, będę nauczycielem), a nie ma zmienia się w nie będzie.