Strona bierna we wszystkich czasach i z czasownikami modalnymi

El informe ha sido revisado y será publicado mañana.Raport został sprawdzony i jutro zostanie opublikowany.

Stronę bierną z ser w czasie teraźniejszym i pretérito już znasz: ser w czasie czynności plus imiesłów uzgodniony z podmiotem. Ten artykuł przenosi ten sam schemat na pozostałe czasy oraz na czasowniki modalne i bezokoliczniki. Reguła się nie zmienia, zmienia się tylko forma ser.

W skrócie: wstaw ser w potrzebnym czasie (era, ha sido, será, sería, sea, había sido, habrá sido, habría sido) i dodaj imiesłów, który zawsze zgadza się z podmiotem w rodzaju i liczbie: La casa será construida. Los informes han sido revisados.

W polskim stronę bierną tworzy się podobnie, z „zostać” albo „być” i imiesłowem („dom został zbudowany”, „zostanie zbudowany”, „był budowany”), a imiesłów zgadza się z podmiotem w rodzaju i liczbie. W hiszpańskim ser pełni obie role i nie ma rozróżnienia na „zostać” i „być”: o znaczeniu decyduje czas (pretérito dla jednorazowego zdarzenia, imperfecto dla czynności trwającej lub powtarzanej).

Przeszłość, przyszłość i tryb warunkowy

Jakiego czasu użyłoby zdanie czynne, w takim samym czasie stoi w stronie biernej ser, a imiesłów pozostaje uzgodnionym przymiotnikiem:

W czasach złożonych zmienia się tylko ser, które przyjmuje formę sido: ha sido, había sido, habrá sido. Imiesłów, który po nim następuje, nadal zgadza się z podmiotem, natomiast sido nigdy się nie zmienia. Dlatego w Las cartas han sido enviadas są dwa imiesłowy: niezmienne sido i uzgodnione enviadas.

Z czasownikami modalnymi i bezokolicznikami

Po czasowniku modalnym lub peryfrazie następuje bezokolicznik ser plus imiesłów. Czas niesie czasownik modalny, a imiesłów nadal zgadza się z podmiotem:

• El informe puede ser revisado mañana. (Raport można sprawdzić jutro.)
• Los documentos deben ser firmados por el director. (Dokumenty muszą zostać podpisane przez dyrektora.)
• La casa va a ser construida el año que viene. (Dom zostanie zbudowany w przyszłym roku.) Zob. ir a + bezokolicznik.
• Quiere ser respetado por todos. (Chce być szanowany przez wszystkich.)
• Esperamos ser invitados. (Mamy nadzieję, że zostaniemy zaproszeni.)

Ten sam schemat z bezokolicznikiem pojawia się po przyimkach: Antes de ser publicado, el texto fue corregido. (Zanim tekst został opublikowany, został poprawiony.) O samych czasownikach modalnych zob. poder, deber, querer.

„Jest właśnie budowany”: estar siendo + imiesłów

Aby powiedzieć, że czynność trwa w tej chwili, formalny hiszpański może połączyć formę ciągłą estar z ser w gerundium: está siendo construido. (Jest właśnie budowany.) Jest to typowe dla wiadomości i tekstów formalnych:

• El puente está siendo reparado. (Most jest właśnie naprawiany.)
• Los resultados estaban siendo analizados. (Wyniki były wtedy analizowane.)

W codziennej mowie hiszpański zwykle go unika i woli czasownik w stronie czynnej z podmiotem nieokreślonym (Están reparando el puente) lub bierne se. Zob. bierne i bezosobowe se.

Tylko dopełnienie bliższe staje się podmiotem

Tak jak w stronie biernej czasu teraźniejszego i pretérito, podmiotem może zostać tylko dopełnienie bliższe. Dopełnienie dalsze pozostaje dopełnieniem dalszym i zachowuje swoje a oraz zaimek le, a imiesłów zgadza się z tym, co jest dawane:

• A Ana le fue entregado el premio. (Ani wręczono nagrodę.) Podmiotem jest el premio.
• A los alumnos les fueron explicadas las normas. (Uczniom wyjaśniono zasady.) Podmiotem jest las normas, dlatego imiesłów stoi w rodzaju żeńskim liczby mnogiej.

W hiszpańskim nie ma strony biernej z Ana jako podmiotem dla czasowników takich jak dar czy entregar. Dlatego często naturalniejsza jest strona czynna lub se: Le entregaron el premio a Ana. Czasowników nieprzechodnich nie da się w ogóle zamienić na stronę bierną, bo nie mają dopełnienia bliższego (nie ma formy fue llegado).

Wykonawca i styl

Wykonawca czynności, jeśli jest wymieniony, nadal wprowadzany jest przez por: El informe fue revisado por el comité. Wykonawcę często się pomija, tak jak w polskim. Ogólnie strona bierna z ser jest typowa dla hiszpańszczyzny pisanej (wiadomości, raporty, historia, teksty prawnicze), a w mowie częściej używa się strony czynnej lub biernego se. Im dłuższa grupa czasownikowa, tym chętniej hiszpański autor przebuduje zdanie.

Częste błędy

• ❌ Las cartas han sido enviados. → ✅ Las cartas han sido enviadas. (imiesłów po sido zgadza się z podmiotem, tu rodzaj żeński liczby mnogiej.)
• ❌ Ana fue dada un premio. → ✅ A Ana le fue dado un premio. / A Ana le dieron un premio. (dopełnienie dalsze nie może stać się podmiotem.)
• ❌ Los documentos deben firmar por el director. → ✅ Los documentos deben ser firmados por el director. (strona bierna po czasowniku modalnym wymaga ser + imiesłów.)

Sprawdź się

1. Jak zamienić ten czasownik na stronę bierną? Revisarán el informe mañana. → El informe ___ mañana.
2. Jaka forma uzupełnia zdanie? Las ventanas han ___ (ser/estar) limpiadas.
3. Dlaczego Las casas han sido construido jest błędne?
4. Jaka forma pasuje? Los resultados ___ (ir a + ser + analizar) por un experto.
5. Jak przekształcić zdanie, żeby podmiotem było el premio? Entregaron el premio a Ana.

Najważniejsze informacje

• Strona bierna z ser działa we wszystkich czasach: wstaw ser w potrzebnym czasie i dodaj imiesłów uzgodniony z podmiotem.
• W czasach złożonych forma to ha sido, había sido, habrá sido, z imiesłowem, który nadal się zgadza: Las cartas han sido enviadas.
• Po czasowniku modalnym lub ir a używa się bezokolicznika ser + imiesłów: puede ser revisado, va a ser construido.
• Está siendo + imiesłów wyraża „jest właśnie robione”, głównie w formalnej i pisanej hiszpańszczyźnie.
• Tylko dopełnienie bliższe może stać się podmiotem: dopełnienie dalsze zachowuje a i le (A Ana le fue entregado el premio).
• Wykonawcę wprowadza por, a codzienna mowa często woli stronę czynną lub bierne se.