Kobieta, która mieszka obok, jest lekarką. Film, który oglądałem, był długi. Miasto, w którym mieszkam, jest małe.A mulher que mora ao lado é médica. O filme que eu assisti era longo. A cidade onde moro é pequena.
Uma oração relativa dá mais informação sobre um substantivo já mencionado: que mulher? que filme? Depois de um substantivo, o polonês geralmente usa uma forma de który (feminino która, neutro które), que corresponde ao mesmo tempo a «que», «quem» e «o qual». Ela se comporta como um adjetivo e por isso muda de forma. Tudo se resume a duas perguntas: a qual substantivo ela se refere? e que função ela tem na própria oração?
Em resumo: który toma gênero e número do substantivo a que se refere (kobieta → która, film → który, dzieci → które) e o caso da sua própria função na oração relativa (którą como objeto, z którym depois de z, w którym depois de w). A oração vem sempre entre vírgulas, e a preposição fica logo antes de który.
Em português, que é invariável (a mulher que mora aqui, a mulher que eu vi) e, com preposição, usa-se quem, o qual ou que (a moça com quem moro, a moça com a qual moro). Em polonês há uma só palavra que muda de forma: kobieta, która mieszka, kobieta, którą widziałem, dziewczyna, z którą mieszkam. E cujo concorda com o que é possuído (a mulher cujo filho, cuja filha), enquanto której concorda com quem possui: kobieta, której syn, kobieta, której córka.
Gênero e número vêm do substantivo anterior
Który concorda com o substantivo a que se refere (o antecedente), como um adjetivo com o seu substantivo (veja Declinação de adjetivos e pronomes em todos os casos):
- Mężczyzna, który tu mieszka, jest lekarzem. (O homem que mora aqui é médico.)
- Kobieta, która tu mieszka, jest lekarką. (A mulher que mora aqui é médica.)
- Dziecko, które tu mieszka, ma pięć lat. (A criança que mora aqui tem cinco anos.)
- Lekarze, którzy tu pracują, są zmęczeni. (Os médicos que trabalham aqui estão cansados.)
- Koleżanki, które tu pracują, są miłe. (As colegas que trabalham aqui são simpáticas.)
O gênero é gramatical, não biológico: osoba é feminino, então ✅ Osoba, która dzwoniła, nie podała nazwiska (mesmo que quem ligou fosse um homem). No plural, którzy serve para um grupo com pelo menos um homem e które para qualquer outro grupo, inclusive coisas e animais (a distinção é explicada em Plural masculino pessoal e não masculino pessoal (oni vs. one, dobrzy vs. dobre)): studenci, którzy…, mas książki, które… e dzieci, które…
O caso vem da função na oração relativa
Agora pergunta-se o que który faz dentro da própria oração relativa. O caso do antecedente não importa. Um jeito seguro de achar o caso é refazer a oração relativa como uma frase curta e independente e ver que forma o substantivo ou o pronome teria ali:
| Oração relativa | Frase independente | Função de który |
|---|---|---|
| Kobieta, która mieszka obok, … | Ona mieszka obok. | sujeito: nominativo |
| Kobieta, którą widziałem wczoraj, … | Widziałem ją wczoraj. | objeto direto: acusativo |
| Dziewczyna, której pomogłem, … | Pomogłem jej. | depois de pomagać: dativo |
| Dziewczyna, z którą mieszkam, … | Mieszkam z nią. | depois de z: instrumental |
| Miasto, w którym mieszkam, … | Mieszkam w nim. | depois de w (lugar): locativo |
| Miasto, do którego jadę, … | Jadę do niego. | depois de do: genitivo |
Por isso o mesmo antecedente pode pedir formas diferentes: ✅ Widzę kobietę, która mieszka obok (na principal a mulher está no acusativo, mas na relativa ela é o sujeito) e ✅ Kobieta, którą widzę, mieszka obok (ela é o objeto de widzę).
As formas de który
| Caso | Masc. sg. | Fem. sg. | Neutro sg. | Pl. masc. pessoal | Pl. não masc. pessoal |
|---|---|---|---|---|---|
| Nominativo | który | która | które | którzy | które |
| Genitivo | którego | której | którego | których | których |
| Dativo | któremu | której | któremu | którym | którym |
| Acusativo | który (coisa) / którego (pessoa, animal) | którą | które | których | które |
| Instrumental | którym | którą | którym | którymi | którymi |
| Locativo | którym | której | którym | których | których |
Repare quantas vezes uma mesma forma ocupa várias casas: której é genitivo, dativo e locativo feminino, którym é instrumental e locativo masculino e neutro, e których aparece em três casos do plural. Quem indica o caso são a preposição e o verbo. O acusativo masculino segue a regra de sempre: forma do nominativo para coisas (film, który oglądałem) e forma do genitivo para pessoas e animais (mężczyzna, którego znam).
Exemplos com outros casos:
- Film, który oglądałem, był długi. (O filme que eu assisti era longo.)
- Mężczyzna, którego znam, mieszka w Krakowie. (O homem que eu conheço mora em Cracóvia.)
- Książki, które czytam, są drogie. (Os livros que eu leio são caros.)
- Studenci, których uczę, są zdolni. (Os alunos que eu ensino são talentosos.)
- Koledzy, z którymi pracuję, są sympatyczni. (Os colegas com quem eu trabalho são simpáticos.)
- Film, o którym mówię, jest nowy. (O filme de que eu falo é novo.)
Com preposição
Quando o verbo ou o sentido pede uma preposição, ela vem logo antes de który, e é a preposição, com o seu significado (lugar ou direção, por exemplo), que decide o caso. Como em português, ela não fica no fim da oração:
- Dziewczyna, z którą mieszkam, studiuje medycynę. (A moça com quem eu moro estuda medicina.)
- Szkoła, do której chodzę, jest blisko. (A escola que eu frequento fica perto.)
- Miasto, w którym się urodziłem, jest małe. (A cidade em que eu nasci é pequena.)
- Człowiek, o którym mówisz, jest moim wujkiem. (O homem de quem você fala é meu tio.)
- Pokój, w którym uczę się, jest cichy. (O quarto em que eu estudo é silencioso.)
Um lugar também pode ser ligado de modo mais solto: na fala do dia a dia ouve-se miasto, gdzie mieszkam ao lado de miasto, w którym mieszkam. Gdzie é um advérbio relativo de lugar comum; w którym é o esquema explícito que mostra o caso, e vale aprendê-lo primeiro porque funciona também com as outras preposições (do którego, z którego).
«Cujo»: którego, której, których
Który também expressa «cujo»: a forma indica o possuidor (genitivo, no gênero e no número do possuidor) e vem diante do substantivo a que pertence; esse substantivo mantém o caso que a sua própria função pede:
- Kobieta, której syn mieszka w Berlinie, jest moją sąsiadką. (A mulher cujo filho mora em Berlim é minha vizinha.)
- Chłopak, którego siostrę znam, studiuje w Warszawie. (O rapaz cuja irmã eu conheço estuda em Varsóvia.)
- Rodzice, których dzieci tu uczą się, są zadowoleni. (Os pais cujos filhos estudam aqui estão satisfeitos.)
Vírgulas e posição da oração
Uma oração relativa é sempre separada por vírgulas. No meio da frase, as vírgulas a fecham dos dois lados: ✅ Książka, którą czytam, jest świetna. A oração vem logo depois do substantivo que descreve, para que fique claro a que który se refere.
A mesma palavra który também pergunta «qual?» e, nesse caso, se declina do mesmo modo: Który to twój dom? (Qual é a sua casa?) Której książki szukasz? (Que livro você está procurando?)
Quando usar co ou kto
Depois dos pronomes to, wszystko, nic e coś usa-se co, e não który, e a vírgula permanece. Depois de ten no sentido de «aquele» usa-se kto:
- To, co mówisz, jest ciekawe. (O que você diz é interessante.)
- Wszystko, co mam, jest tutaj. (Tudo o que eu tenho está aqui.)
- Nic, co powiedział, nie było prawdą. (Nada do que ele disse era verdade.)
- Ten, kto się uczy, zda egzamin. (Quem estuda vai passar na prova.)
Erros frequentes
- ❌ Kobieta, który mieszka obok… → ✅ Kobieta, która mieszka obok… (o gênero vem de kobieta)
- ❌ Widzę kobietę, którą mieszka obok. → ✅ Widzę kobietę, która mieszka obok. (na relativa ela é o sujeito, portanto nominativo, e não o caso do antecedente)
- ❌ Studenci, które się spóźnili… → ✅ Studenci, którzy się spóźnili… (um grupo com homens pede którzy)
- ❌ Dziewczyna, którą mieszkam z… → ✅ Dziewczyna, z którą mieszkam… (a preposição vem antes de która)
- ❌ Mężczyzna, z który rozmawiam… → ✅ Mężczyzna, z którym rozmawiam… (depois de z, o instrumental)
- ❌ Książka którą czytam jest świetna. → ✅ Książka, którą czytam, jest świetna. (vírgulas dos dois lados)
- ❌ Książka czytam jest dobra. → ✅ Książka, którą czytam, jest dobra. (a palavra relativa é obrigatória, który não pode ser omitido)
Verificação rápida
Qual forma combina?
- Kobieta, ___ mieszka obok, jest lekarką. (który / która / którą)
- Film, ___ wczoraj oglądaliśmy, był długi. (który / którym / której)
- Chłopak, z ___ gram w piłkę, to mój sąsiad. (który / którym / którego)
- Miasto, w ___ mieszkam, jest małe. (którym / którego / które)
- Dziewczyna, ___ pomogłem, jest moją sąsiadką. (która / której / którą)
- Lekarze, ___ pracują w szpitalu, są zmęczeni. (które / którzy / których)
Mostrar as respostas
- która 2. który (acusativo, igual ao nominativo numa coisa masculina) 3. którym 4. którym 5. której (pomagać pede o dativo) 6. którzy
Que tal colocar isso em prática?
- Fale em voz alta no celular — O app para Android traz palavras novas todo dia para o seu nível e deixa você conversar sobre qualquer assunto, com correções gentis.
- Experimente um exercício curto — Sua tutora monta a prática em torno dos temas que você está aprendendo. Começar a praticar →
- Confira as suas próprias frases — Escreva algo e veja o que poderia soar mais natural. Experimentar o corretor →
Pontos-chave
- Który / która / które (plural którzy / które) corresponde a «que», «quem» e «o qual»; uma oração relativa depois de um substantivo sempre precisa de uma palavra relativa.
- Gênero e número vêm do antecedente; o caso, da função na oração relativa (kobieta, którą widziałem; kobieta, która mieszka obok).
- A preposição vem logo antes de który (z którą, w którym, do której), e a oração fica entre vírgulas.
- Cujo = którego / której / których diante do substantivo (kobieta, której syn…).
- Depois de to, wszystko, nic, coś usa-se co: to, co mówisz.