Voglio che tu venga con noi.Chcę, żebyś poszedł z nami.

Kiedy mówimy, czego chcemy albo co myślimy o czyimś działaniu, czasownik po che stoi we włoskim w congiuntivo. Czasownik główny nazywa życzenie lub opinię (voglio, penso, credo), a congiuntivo pokazuje, że to, co następuje, jest czymś pożądanym lub wyrażającym przekonanie, a nie przedstawionym jako fakt. Ten artykuł wyjaśnia, kiedy go użyć; formy znajdziesz w artykule Congiuntivo presente (tryb łączący, czas teraźniejszy): formy.

Krótko: różne podmioty → che + congiuntivo (Voglio che tu parta, Penso che Marco sia stanco). Ten sam podmiot → bezokolicznik (Voglio partire, Penso di essere stanco).

W polskim po chcę stoi żebyś z formą zbudowaną na czasie przeszłym (chcę, żebyś przyszedł), ale po myślę, że następuje zwykły tryb oznajmujący (jest zmęczony). We włoskim congiuntivo jest potrzebne w obu przypadkach, także tam, gdzie polskie zdanie brzmi jak zwykłe stwierdzenie.

Czasowniki życzenia

Po czasownikach wyrażających to, czego się chce, na co się liczy albo co się woli, czasownik w zdaniu z che stoi w congiuntivo:

Czasownik Przykład
volere che Voglio che tu dica la verità. (Chcę, żebyś powiedział prawdę.)
desiderare che Desideriamo che tutto vada bene. (Życzymy sobie, żeby wszystko poszło dobrze.)
preferire che Preferisco che voi restiate qui. (Wolę, żebyście zostali tutaj.)
sperare che Spero che faccia bel tempo. (Mam nadzieję, że będzie ładna pogoda.)
aspettarsi che Mi aspetto che lei arrivi presto. (Oczekuję, że wkrótce przyjdzie.)
pretendere che Pretendi che io sappia tutto! (Wymagasz, żebym wiedział wszystko!)

Uwaga o sperare che: w mowie potocznej często słychać po nim czas przyszły trybu oznajmującego (Spero che verrà). Formą standardową pozostaje congiuntivo (Spero che venga).

Czasowniki opinii

To samo dotyczy czasowników, które przedstawiają coś jako opinię, przekonanie lub wrażenie, a nie jako pewny fakt:

Czasownik Przykład
pensare che Penso che Marco sia molto stanco. (Myślę, że Marco jest bardzo zmęczony.)
credere che Credo che loro abbiano ragione. (Uważam, że mają rację.)
ritenere che Riteniamo che questa soluzione sia migliore. (Uważamy, że to rozwiązanie jest lepsze.)
immaginare / supporre che Immagino che tu voglia riposare. (Przypuszczam, że chcesz odpocząć.)
mi sembra / mi pare che Mi sembra che piova. (Wydaje mi się, że pada deszcz.)
avere l'impressione che Ho l'impressione che lui non capisca. (Mam wrażenie, że on nie rozumie.)

Congiuntivo zostaje także wtedy, gdy czasownik główny jest zaprzeczony: Non penso che Marco sia a casa. (Nie sądzę, żeby Marco był w domu.)

W swobodnej rozmowie po tych czasownikach słychać też tryb oznajmujący (Penso che Marco è stanco). Congiuntivo jest formą standardową i to ją warto mieć za cel w piśmie i na egzaminach.

Ten sam podmiot: bezokolicznik

Kiedy osoba, która pragnie lub myśli, jest jednocześnie osobą działającą, włoski zwykle używa bezokolicznika zamiast zdania z che. Zdanie z che i tym samym podmiotem jest możliwe, ale wnosi kontrast lub podkreślenie (Voglio che sia io a partire); na co dzień wybiera się bezokolicznik:

  • Voglio partire. (zamiast Voglio che io parta)
  • Spero di vincere. (zamiast Spero che io vinca)
  • Penso di avere ragione. (zamiast Penso che io abbia ragione)
  • Credo di essere in ritardo. (zamiast Credo che io sia in ritardo)

Słówko przed bezokolicznikiem bywa różne: volere i preferire łączą się z nim bezpośrednio (Voglio partire), a sperare, pensare, credere i ritenere dodają di (Spero di vincere, Penso di avere ragione). Porównaj: Spero che tu vinca (różne podmioty, congiuntivo) i Spero di vincere (ten sam podmiot, bezokolicznik).

Czasowniki prośby, pozwolenia i polecenia (chiedere, permettere, ordinare) mają jeszcze konstrukcję a qualcuno di + bezokolicznik, której tutaj nie omawiamy.

Kiedy opinia nie wymaga congiuntivo

Zwroty, które tylko wskazują punkt widzenia, nie wprowadzają zdania z czasownikiem myślenia, dlatego stoi po nich zwykły tryb oznajmujący:

  • Secondo me Marco è stanco. (Moim zdaniem Marco jest zmęczony.)
  • A mio avviso questa idea funziona. (Moim zdaniem ten pomysł działa.)

Czasowniki pewności (sapere, essere sicuro che) także pozostają w trybie oznajmującym, podobnie jak czasowniki relacjonowania, np. dire: So che Marco è a casa. Szersze porównanie congiuntivo i trybu oznajmującego znajdziesz w artykule Tryb łączący a tryb oznajmujący: podstawowe rozróżnienie; wątpliwość ma osobny artykuł, Tryb łączący po wyrażeniach wątpliwości (dubitare che, non essere sicuro/a che), a uczucia omawia Tryb łączący po wyrażeniach uczuć (essere contento/a che, avere paura che).

Teraźniejszy czy przeszły?

Gdy czasownik główny (penso, voglio, credo) stoi w czasie teraźniejszym, czas congiuntivo zależy od tego, kiedy dzieje się to, o czym mowa:

  • congiuntivo presente dla tego, co dzieje się teraz lub dopiero się wydarzy: Penso che Marco arrivi domani. (Myślę, że Marco przyjedzie jutro.)
  • congiuntivo passato dla tego, co już się zakończyło: Penso che Marco sia arrivato ieri. (Myślę, że Marco przyjechał wczoraj.) Tworzy się je z congiuntivo presente czasownika avere lub essere i imiesłowu przeszłego, z tym samym czasownikiem posiłkowym co w passato prossimo: Credo che abbiano già mangiato.

Gdy czasownik główny stoi w czasie przeszłym (Pensavo che…, Volevo che…), włoski używa innych czasów congiuntivo (imperfetto i trapassato), których tutaj nie omawiamy.

Częste błędy

  • ❌ Voglio che vieni con me. → ✅ Voglio che tu venga con me. (życzenie → congiuntivo)
  • ❌ Penso che Marco sia arrivata ieri. → ✅ Penso che Marco sia arrivato ieri. (imiesłów z essere zgadza się z Marco: arrivato)
  • ❌ Spero che tu stai bene. → ✅ Spero che tu stia bene. (forma nieregularna: stia)
  • ❌ Penso che io ho ragione. → ✅ Penso di avere ragione. (ten sam podmiot → zwykle di + bezokolicznik)
  • ❌ Voglio di partire. → ✅ Voglio partire. (volere łączy się z bezokolicznikiem bezpośrednio)
  • ❌ Secondo me Marco sia stanco. → ✅ Secondo me Marco è stanco. (secondo me → tryb oznajmujący)

Szybki sprawdzian

Wstaw czasownik w nawiasie w poprawnej formie (congiuntivo lub bezokolicznik).

  1. Voglio che Luca ____ (venire) alla festa.
  2. Penso che Anna ____ (essere) in ufficio.
  3. Spero ____ (finire) presto.
  4. Credo che i ragazzi ____ già ____ (partire).
  5. Preferisco che voi ____ (restare) a casa.
  6. Secondo me questo film ____ (essere) bellissimo.
  7. Non penso che lui ____ (avere) tempo.
  8. Desideriamo che tutti ____ (stare) bene.
Pokaż odpowiedzi
  1. venga   2. sia   3. di finire   4. siano … partiti   5. restiate   6. è   7. abbia   8. stiano

Najważniejsze

  • Po życzeniach (volere, desiderare, preferire, sperare che) i opiniach (pensare, credere, ritenere, mi sembra che) po che stoi congiuntivo.
  • Congiuntivo zostaje także po zaprzeczonym czasowniku głównym (Non penso che sia…).
  • Ten sam podmiot → bezokolicznik (Voglio partire, Spero di vincere, Penso di avere ragione); różne podmioty → che + congiuntivo.
  • Po secondo me i a mio avviso stoi tryb oznajmujący, podobnie jak po czasownikach pewności (So che è…).
  • Congiuntivo presente dla teraźniejszości i przyszłości (arrivi), congiuntivo passato dla czynności zakończonej (sia arrivato).