Congiuntivo presente (tryb łączący, czas teraźniejszy): formy

Penso che Marco parli bene l'inglese.Myślę, że Marco dobrze mówi po angielsku.

Congiuntivo presente to forma czasownika, którą spotkasz po wyrażeniach opinii, życzenia, wątpliwości lub uczucia, zwykle wprowadzonych przez che. Ten artykuł dotyczy tylko tego, jak ją tworzyć. Kiedy wybiera się ją zamiast indicativo, wyjaśniają osobne artykuły, do których linki są niżej.

W skrócie: czasowniki na -are dostają -i, czasowniki na -ere i -ire dostają -a: che io parli, che io scriva, che io dorma. Trzy osoby liczby pojedynczej są takie same, a noi wygląda jak w czasie teraźniejszym indicativo.

W polskim nie ma osobnej formy „teraźniejszego trybu łączącego”: po żeby stoi forma zbudowana na czasie przeszłym (żebyś przyszedł), która nie musi oznaczać przeszłości. We włoskim ten tryb ma własne końcówki osobowe, które trzeba zapamiętać; za to w liczbie pojedynczej wszystkie trzy osoby brzmią tak samo, więc często dodaje się zaimek.

Czasowniki regularne

Weź formę io czasu teraźniejszego indicativo, odrzuć końcowe -o i dodaj końcówki. Najważniejsza zmiana: czasowniki na -are zmieniają samogłoskę na -i, a czasowniki na -ere i -ire na -a. Samogłoska jest „odwrotna” niż w indicativo.

Warto zauważyć:

• io, tu i lui / lei mają jedną formę. Che io parli, che tu parli, che lui parli wyglądają tak samo. Gdy podmiot nie wynika z kontekstu, dodaje się zaimek: Penso che tu abbia ragione.
• noi jest identyczne jak w czasie teraźniejszym indicativo: parliamo, scriviamo, dormiamo, finiamo.
• voi ma -iate: parliate, scriviate, dormiate. W indicativo jest parlate, scrivete, więc różnica jest widoczna.
• loro ma -ino w czasownikach na -are i -ano w pozostałych, z tą samą samogłoską co w liczbie pojedynczej.
• Czasowniki ze wzorem -isc- w indicativo (finire, capire, preferire) zachowują go w tych samych osobach: che capisca, che preferiscano. Zobacz Czas teraźniejszy: czasowniki na -ire, w tym czasowniki z -isc-.

Pisownia: dźwięki, które nie mogą się zmienić

Twardy dźwięk c i g zachowujemy, dodając h przed końcówką -i:

Czasowniki na -ciare, -giare i większość pozostałych na -iare nie podwajają litery i:

• cominciare → che tu cominci, che noi cominciamo (nie ❌ cominciiamo)
• mangiare → che tu mangi, che noi mangiamo
• studiare → che tu studi, che noi studiamo

Kilka czasowników, w których i jest akcentowane w formie io, zachowuje obie: inviare → che tu invii, che loro inviino. Najlepiej uczyć się ich pojedynczo.

Częste czasowniki nieregularne

Wiele codziennych czasowników ma w liczbie pojedynczej i w loro nieregularny temat, a noi jest takie jak w czasie teraźniejszym indicativo, a voi ma -iate.

Przydatna zasada: większość nieregularnych tematów pochodzi z formy io w indicativo (vado → vada, faccio → faccia, dico → dica, vengo → venga, esco → esca, posso → possa, voglio → voglia). Wyjątki do nauczenia osobno to essere, avere, sapere, dare, stare i dovere.

Formy indicativo, od których pochodzą, znajdziesz w Czas teraźniejszy: częste czasowniki nieregularne (andare, fare, dare, stare) i Czas teraźniejszy: inne częste czasowniki nieregularne (venire, uscire, dire, sapere).

W zdaniu

Congiuntivo presente stoi zwykle w zdaniu wprowadzonym przez che (lub spójnik taki jak affinché czy benché), po zdaniu głównym, które go wymaga:

• Credo che Anna sia a casa. (Wierzę, że Anna jest w domu.)
• Voglio che tu venga con me. (Chcę, żebyś poszedł ze mną.)
• Spero che abbiate tempo. (Mam nadzieję, że macie czas.)
• Non penso che loro possano venire. (Nie sądzę, żeby mogli przyjść.)

Które czasowniki i wyrażenia go wymagają, wyjaśniają osobne artykuły: Tryb łączący po wyrażeniach życzeń i opinii (volere che, pensare che, credere che), Tryb łączący po wyrażeniach uczuć (essere contento/a che, avere paura che), Tryb łączący po wyrażeniach wątpliwości (dubitare che, non essere sicuro/a che) i Tryb łączący a tryb oznajmujący: podstawowe rozróżnienie.

Te same formy pojawiają się też poza zdaniem z che: grzecznościowy tryb rozkazujący z Lei to forma congiuntivo (Parli più piano, per favore, „Proszę mówić ciszej”). Zobacz Tryb rozkazujący w formie grzecznościowej Lei.

Częste błędy

• ❌ Penso che Marco parla bene. → ✅ Penso che Marco parli bene. (czasowniki na -are dostają -i)
• ❌ Spero che tu scrivi presto. → ✅ Spero che tu scriva presto. (czasowniki na -ere dostają -a)
• ❌ Voglio che voi parlate piano. → ✅ Voglio che voi parliate piano. (-iate, a nie -ate z indicativo)
• ❌ Credo che lui è a casa. → ✅ Credo che lui sia a casa. (nieregularny: sia)
• ❌ Penso che loro vanno al mare. → ✅ Penso che loro vadano al mare. (loro ma vadano)
• ❌ Non voglio che tu pagi. → ✅ Non voglio che tu paghi. (dodajemy h, by zachować twarde g)

Szybki sprawdzian

Wstaw czasownik w nawiasie w congiuntivo presente.

1. Penso che Sara ____ (parlare) molto bene il francese.
2. Spero che tu ____ (stare) meglio.
3. Voglio che voi ____ (scrivere) subito a Luca.
4. Credo che i ragazzi ____ (essere) già a casa.
5. Non voglio che tu ____ (pagare) il conto.
6. È importante che noi ____ (finire) oggi.
7. Penso che lui ____ (potere) venire domani.
8. Speriamo che Marta ____ (avere) tempo.

Najważniejsze

• Czasowniki na -are dostają -i; czasowniki na -ere i -ire dostają -a (parli, scriva, dorma); czasowniki z -isc- zachowują -isc- w liczbie pojedynczej i w loro (finisca, finiscano).
• io, tu i lui / lei mają tę samą formę, dlatego często dodaje się zaimek (che tu abbia).
• noi = forma czasu teraźniejszego indicativo; voi ma -iate; loro ma -ino (-are) lub -ano.
• Twardy dźwięk zachowują -chi / -ghi (cerchi, paghi), a i zwykle się nie podwaja (cominci, mangi, studi).
• Naucz się nieregularnych: sia, abbia, vada, faccia, dica, venga, esca, possa, voglia, debba, sappia, dia, stia, beva.