Stamattina mi sono svegliata tardi e mi sono vestita in fretta.Dziś rano obudziłam się późno i szybko się ubrałam.

W passato prossimo wszystkie czasowniki zwrotne łączą się z essere, nigdy z avere. Zaimek zwrotny stoi przed essere, a imiesłów zgadza się z podmiotem, jak w Passato prossimo z essere (zgodność).

Krótko: zaimek zwrotny + essere + imiesłów na -o / -a / -i / -e: mi sono lavato (mężczyzna), mi sono lavata (kobieta), ci siamo lavati (mężczyźni lub grupa mieszana), ci siamo lavate (kobiety).

Polski czas przeszły też zmienia się według rodzaju (umyłem się, umyłam się), a włoski imiesłów robi to samo: mi sono lavato / lavata. Różnica: po włosku to trzy słowa w ustalonej kolejności (zaimek, essere, imiesłów), a polskie się stoi zwykle po czasowniku.

Formy

Porównaj czas teraźniejszy z Czasowniki zwrotne (czas teraźniejszy) z passato prossimo:

Podmiot Zaimek + essere lavarsi divertirsi
io mi sono lavato / lavata divertito / divertita
tu ti sei lavato / lavata divertito / divertita
lui / lei si è lavato / lavata divertito / divertita
noi ci siamo lavati / lavate divertiti / divertite
voi vi siete lavati / lavate divertiti / divertite
loro si sono lavati / lavate divertiti / divertite

Przykłady:

  • Ieri mi sono alzato alle sei. (Wczoraj wstałem o szóstej.)
  • Anna si è addormentata subito. (Anna od razu zasnęła.)
  • Ci siamo divertiti molto alla festa. (Świetnie bawiliśmy się na imprezie.)

Części ciała i ubrania

Imiesłów zgadza się z podmiotem, a nie z częścią ciała ani z ubraniem:

  • Mi sono lavata le mani. (Umyłam ręce.) [mówi kobieta]
  • Si è messo il cappotto. (Założył płaszcz.)
  • Si sono pettinate i capelli. (Uczesały włosy.) [same kobiety]

Messo to imiesłów nieregularny, zob. Passato prossimo: częste nieregularne imiesłowy czasu przeszłego (fatto, detto, visto, preso...).

Czasowniki wzajemne

Formy liczby mnogiej mogą znaczyć „nawzajem”:

  • Ci siamo visti ieri. (Widzieliśmy się wczoraj.)
  • Si sono abbracciati subito. (Od razu się uściskali.)

Przeczenie i pytania

Non stoi przed zaimkiem zwrotnym, a szyk pytania się nie zmienia:

  • Non mi sono alzata presto. (Nie wstałam wcześnie.)
  • A che ora ti sei svegliato? (O której się obudziłeś?)
  • Vi siete divertiti? (Dobrze się bawiliście?)

Częste błędy

  • ❌ Mi ho alzato presto. → ✅ Mi sono alzato presto. (czasowniki zwrotne łączą się z essere)
  • ❌ Maria si è alzato. → ✅ Maria si è alzata. (imiesłów zgadza się z podmiotem)
  • ❌ Ci siamo divertito molto. → ✅ Ci siamo divertiti molto. (podmiot w liczbie mnogiej, imiesłów też)
  • ❌ Sono mi lavato. → ✅ Mi sono lavato. (zaimek stoi przed essere)

Krótkie sprawdzenie

Uzupełnij zdania w passato prossimo.

  1. Ieri io (mężczyzna) ____ (alzarsi) alle sette.
  2. Anna ____ (svegliarsi) tardi.
  3. Noi (kobiety) ____ (divertirsi) molto.
  4. Voi (mężczyźni) ____ (vestirsi) in fretta.
  5. I bambini ____ (lavarsi) le mani.
  6. Tu (kobieta) non ____ (addormentarsi) presto.
Pokaż odpowiedzi
  1. mi sono alzato   2. si è svegliata   3. ci siamo divertite   4. vi siete vestiti   5. si sono lavati   6. ti sei addormentata

Najważniejsze

  • Czasowniki zwrotne w passato prossimo zawsze łączą się z essere.
  • Kolejność to zaimek + essere + imiesłów: mi sono alzato.
  • Imiesłów zgadza się z podmiotem: -o, -a, -i, -e, nawet gdy dopełnieniem jest część ciała lub ubranie (Si è lavata le mani).
  • Non stoi przed zaimkiem: Non mi sono alzata.
  • Formy liczby mnogiej mogą być wzajemne: Ci siamo visti.