Di solito mi alzo alle sette, mi lavo e mi vesto in dieci minuti.Zwykle wstaję o siódmej, myję się i ubieram w dziesięć minut.

Czasownik zwrotny pokazuje, że czynność wraca do wykonawcy: myjesz siebie, podnosisz siebie. We włoskim czasownikom zwrotnym towarzyszy mały zaimek zwrotny (mi, ti, si, ci, vi, si), a bezokolicznik kończy się na -si: alzarsi, lavarsi, vestirsi.

Krótko: zaimek zwrotny + zwykła forma czasu teraźniejszego, przed czasownikiem: mi lavo, ti lavi, si lava, ci laviamo, vi lavate, si lavano.

Polskie się (myję się, ubieram się) ma we włoskim odpowiednik, ale z dwoma różnicami: polskie się jest takie samo dla wszystkich osób, a włoski zaimek zmienia się wraz z osobą (mi, ti, si, ci, vi, si), i stoi zwykle przed czasownikiem, nie po nim.

Formy

Weź bezokolicznik bez -si (lavarsi → lavare), odmień go jak zwykle i postaw przed nim odpowiedni zaimek:

Podmiot Zaimek lavarsi vestirsi
io mi mi lavo mi vesto
tu ti ti lavi ti vesti
lui / lei si si lava si veste
noi ci ci laviamo ci vestiamo
voi vi vi lavate vi vestite
loro si si lavano si vestono

Zaimek si stosuje się do lui, lei, Lei i loro. Zob. Grzecznościowa forma Lei: Lei si chiama Rossi?

Czasowniki codziennego rozkładu dnia

Czasownik Znaczenie Przykład
svegliarsi budzić się Mi sveglio alle sei. (Budzę się o szóstej.)
alzarsi wstawać Ti alzi presto? (Wcześnie wstajesz?)
lavarsi myć się Si lava i denti dopo cena. (Myje zęby po kolacji.)
vestirsi ubierać się Mi vesto in fretta. (Szybko się ubieram.)
prepararsi przygotowywać się Ci prepariamo per uscire. (Przygotowujemy się do wyjścia.)
addormentarsi zasypiać Mi addormento tardi. (Zasypiam późno.)

Inne częste czasowniki zwrotne

  • chiamarsi (nazywać się): Mi chiamo Marco. (Mam na imię Marco.)
  • sentirsi (czuć się): Come ti senti? (Jak się czujesz?)
  • divertirsi (bawić się): Ci divertiamo molto. (Świetnie się bawimy.)
  • sedersi (siadać), fermarsi (zatrzymywać się), trovarsi (znajdować się)

Wiele włoskich czasowników ma formę zwrotną i niezwrotną o innym znaczeniu: chiamare (wołać kogoś), chiamarsi (nazywać się); lavare la macchina (myć samochód), lavarsi (myć się).

Części ciała i ubrania

Przy myciu, czesaniu i ubieraniu włoski używa rodzajnika określonego, a nie zaimka dzierżawczego, bo zaimek zwrotny już mówi, czyje to ciało:

  • Mi lavo le mani. (Myję ręce.)
  • Si pettina i capelli. (Czesze włosy.)
  • Ti metti il cappotto. (Zakładasz płaszcz.)

Przeczenie i pytania

Non stoi przed zaimkiem zwrotnym, a pytanie zachowuje ten sam szyk:

  • Non mi alzo presto la domenica. (W niedziele nie wstaję wcześnie.)
  • A che ora ti svegli? (O której się budzisz?)

Znaczenie wzajemne

Formy liczby mnogiej mogą też znaczyć „nawzajem”: Ci vediamo domani. (Do jutra, dosłownie „widzimy się”.) / Si scrivono ogni giorno. (Piszą do siebie codziennie.)

Z czasownikami modalnymi

Po devo, voglio, posso zaimek może stać przed czasownikiem modalnym albo łączyć się z bezokolicznikiem: Mi devo alzare lub Devo alzarmi. Zob. Pozycja zaimków dopełnienia.

Częste błędy

  • ❌ Io alzo alle sette. → ✅ Io mi alzo alle sette. (zaimek zwrotny jest potrzebny)
  • ❌ Noi si divertiamo. → ✅ Noi ci divertiamo. (zaimek odpowiada podmiotowi)
  • ❌ Mi lavo le mie mani. → ✅ Mi lavo le mani. (rodzajnik, nie zaimek dzierżawczy)
  • ❌ Non alzo mi presto. → ✅ Non mi alzo presto. (zaimek stoi przed czasownikiem)

Krótkie sprawdzenie

Uzupełnij zdania.

  1. Io ____ (alzarsi) alle sei.
  2. Tu ____ (svegliarsi) presto?
  3. Lei ____ (chiamarsi) Giulia.
  4. Noi ____ (divertirsi) molto.
  5. Voi ____ (vestirsi) in fretta.
  6. I bambini ____ (lavarsi) le mani.
Pokaż odpowiedzi
  1. mi alzo   2. ti svegli   3. si chiama   4. ci divertiamo   5. vi vestite   6. si lavano

Najważniejsze

  • Czasownik zwrotny ma bezokolicznik na -si i zaimek zgodny z podmiotem: mi, ti, si, ci, vi, si.
  • Odmień czasownik jak zwykle i postaw zaimek przed nim: mi alzo, ti alzi, si alza ...
  • Typowe użycia: codzienny rozkład dnia, samopoczucie, imię (Mi chiamo ...).
  • Przy częściach ciała i ubraniach stoi rodzajnik: Mi lavo le mani.
  • Non stoi przed zaimkiem: Non mi alzo.
  • Liczba mnoga może znaczyć „nawzajem”: Ci vediamo.